Có một kiểu mệt mỏi rất quen thuộc với dân công sở: Bạn không ghét nghề mình đang làm, đồng nghiệp cũng không đến nỗi khó chịu, mức lương vẫn đủ trang trải cuộc sống, nhưng mỗi sáng thức dậy lại chẳng còn chút hào hứng nào để đến công ty.
Những nhiệm vụ từng khiến bạn say mê giờ trở thành công việc phải hoàn thành cho xong. Một lời khen không còn mang đến nhiều niềm vui, trong khi những cuộc họp kéo dài hay vài tin nhắn ngoài giờ lại đủ khiến bạn bực bội.
Bạn bắt đầu tìm kiếm việc làm mới, nhưng khi nhìn vào những vị trí tuyển dụng, bạn cũng không chắc mình thực sự muốn chuyển đi đâu. Cảm giác ấy đặt ra một câu hỏi đáng suy nghĩ: Bạn đã hết yêu công việc hiện tại, hay chỉ đang quá mệt để nhận ra những điều mình từng yêu thích?
Chủ đề này được rất nhiều người quan tâm, một bài viết trên Harper's Bazaar có tiêu đề "Can you fall back in love with your job, or is it time for a change?" (Liệu bạn có thể yêu công việc trở lại, hay đã đến lúc thay đổi?) cũng nhắc đến cảm giác này của nhiều người. Trong đó có câu chuyện của Tiến sĩ Claire Kaye, người từng làm việc gần hai thập kỷ trong hệ thống y tế công NHS tại Anh.
Trớ trêu thay, chính cơ hội thăng chức mà bà từng mong đợi lại khiến bà phải nghiêm túc xem xét lại con đường sự nghiệp. Trên lý thuyết, đó là vị trí đáng mơ ước, nhưng cảm giác thực tế của bà lại hoàn toàn khác. Câu chuyện cho thấy một điều: Có những thời điểm, ngay cả thành công cũng không còn khiến chúng ta hạnh phúc như trước.
Khi công việc không còn mang lại niềm vui, đừng vội nghĩ mình đã chọn sai nghề
Nhiều người bắt đầu sự nghiệp với rất nhiều kỳ vọng. Họ thích cảm giác học được điều mới, được thử sức với những nhiệm vụ khó và nhìn thấy thành quả sau mỗi dự án.
Thế nhưng, sau vài năm, mọi thứ dần trở nên quen thuộc. Bạn biết một báo cáo cần trình bày ra sao, một cuộc họp sẽ diễn ra theo trình tự nào và cấp trên thường mong đợi điều gì. Những kỹ năng từng phải nỗ lực học hỏi giờ đã trở thành phản xạ. Sự thành thạo giúp công việc dễ dàng hơn, nhưng đôi khi cũng khiến cảm giác hứng thú giảm đi.
Chưa kể, cuộc sống của một người ở tuổi 25 rất khác với tuổi 35. Khi mới đi làm, bạn có thể muốn chứng minh năng lực và thăng tiến càng nhanh càng tốt. Nhưng sau một thập kỷ, điều bạn cần có thể là thời gian chăm sóc gia đình, một lịch làm việc ổn định hoặc một công việc ít áp lực hơn.
Vì thế, trước khi kết luận mình đã chọn sai nghề, hãy thử thực hiện 3 việc.
1. Xác định chính xác điều đang khiến bạn chán nản
Hãy dành một tuần quan sát cảm xúc của mình trong công việc.
Bạn thấy khó chịu khi bắt đầu làm nhiệm vụ nào? Những cuộc họp, cách quản lý, khối lượng công việc hay sự lặp lại khiến bạn mất động lực? Ngược lại, có nhiệm vụ nào khiến bạn tập trung đến mức quên thời gian?
Một cách đơn giản là ghi ra hai cột: Những việc khiến mình có năng lượng và những việc khiến mình kiệt sức. Sau vài ngày, bạn có thể nhận ra vấn đề không nằm ở toàn bộ công việc mà chỉ ở một phần cụ thể.
Chẳng hạn, bạn vẫn yêu thích sáng tạo nội dung nhưng không còn hứng thú với việc xử lý các báo cáo hành chính. Hoặc bạn thích làm việc với khách hàng nhưng không muốn tiếp tục chịu áp lực doanh số quá lớn.
Khi tìm được nguyên nhân, bạn mới có cơ sở để thay đổi.
2. Nhớ lại lý do mình từng lựa chọn công việc này
Hãy thử nhớ về giai đoạn mới bắt đầu đi làm.
Điều gì từng khiến bạn cảm thấy hào hứng? Cơ hội được học hỏi, khả năng sáng tạo, thu nhập, sự ổn định hay cảm giác công việc có ích cho người khác? Sau đó, tự hỏi những điều ấy còn tồn tại hay không. Đôi khi, niềm vui chưa biến mất mà chỉ bị che khuất bởi những trách nhiệm mới. Nhưng cũng có trường hợp bạn nhận ra điều mình từng theo đuổi không còn phù hợp với bản thân hiện tại.
Cả hai câu trả lời đều có giá trị. Bạn không cần phải mãi yêu thích một lựa chọn chỉ vì mình đã dành nhiều năm cho nó.
3. Phân biệt giữa chán việc và kiệt sức
Một người thiếu động lực vì công việc nhàm chán có thể cảm thấy khá hơn khi nhận nhiệm vụ mới. Nhưng người đang kiệt sức chưa chắc cần thêm thử thách. Họ có thể cần nghỉ ngơi, giảm tải công việc hoặc được hỗ trợ để giải quyết áp lực kéo dài.
Nếu đã liên tục thiếu ngủ, mệt mỏi, khó tập trung và không còn năng lượng cho cả những hoạt động ngoài công sở, việc cố tìm lại đam mê bằng cách làm việc nhiều hơn có thể phản tác dụng. Đôi khi, điều cần làm trước tiên là cho bản thân cơ hội hồi phục.
4 thay đổi nhỏ có thể khiến một ngày đi làm trở nên dễ chịu hơn
Không phải ai cũng có điều kiện nghỉ việc ngay khi cảm thấy không hạnh phúc. Với nhiều người, thu nhập ổn định vẫn là yếu tố quan trọng để duy trì cuộc sống.
Tin tốt là bạn không nhất thiết phải thay đổi toàn bộ sự nghiệp để cải thiện trải nghiệm đi làm.
Chủ động tìm kiếm một thử thách mới
Nếu sự nhàm chán đến từ việc lặp đi lặp lại những nhiệm vụ quen thuộc, hãy thử đề xuất tham gia một dự án khác, học một kỹ năng mới hoặc nhận phần việc phù hợp với sở trường mà trước đây bạn chưa có cơ hội thực hiện.
Chẳng hạn, một nhân viên đã quá quen với công việc vận hành có thể muốn thử sức ở mảng đào tạo người mới. Người làm nội dung lâu năm có thể tìm lại hứng thú khi được phát triển một tuyến bài riêng thay vì chỉ hoàn thành những nhiệm vụ thường ngày.
Điều quan trọng là thử thách ấy mang lại cơ hội phát triển thực sự, chứ không đơn thuần khiến bạn phải làm thêm nhiều việc.
Cải thiện một mối quan hệ trong công việc
Một ngày làm việc không chỉ được quyết định bởi nhiệm vụ mà còn bởi những người chúng ta tiếp xúc. Đôi khi, cảm giác cô lập, thiếu sự ghi nhận hoặc khó trao đổi với đồng nghiệp khiến công việc trở nên nặng nề hơn.
Bạn có thể bắt đầu từ một việc nhỏ: Chủ động trao đổi với đồng nghiệp về ý tưởng mới, tìm một người có kinh nghiệm để học hỏi hoặc dành thời gian xây dựng mối quan hệ chuyên môn tích cực. Nếu có vướng mắc với cấp trên, hãy thử trao đổi cụ thể về những điều cần cải thiện, chẳng hạn phạm vi trách nhiệm, thời hạn công việc hay cách đánh giá hiệu quả.
Tất nhiên, việc xây dựng quan hệ tốt đẹp cần sự hợp tác từ hai phía. Bạn không có trách nhiệm một mình sửa chữa một môi trường thiếu tôn trọng.
Đặt lại ranh giới giữa công việc và cuộc sống
Có một nghịch lý: Càng cảm thấy thiếu động lực, nhiều người càng cố làm việc lâu hơn để bù đắp. Nhưng việc liên tục kéo dài giờ làm có thể khiến họ càng mệt mỏi.
Hãy thử bắt đầu bằng những thay đổi thực tế như hạn chế kiểm tra email ngoài giờ nếu tính chất công việc cho phép, sắp xếp thời gian nghỉ trưa hợp lý và tránh nhận thêm nhiệm vụ khi lịch trình đã quá tải.
Một buổi tối không bị công việc làm phiền có thể giúp bạn có thêm năng lượng vào sáng hôm sau. Công việc không nhất thiết phải là điều khiến bạn vui nhất mỗi ngày. Bạn vẫn cần những mối quan hệ, sở thích và khoảng thời gian riêng để cuộc sống trở nên cân bằng.
Đặt một mục tiêu nghề nghiệp mới trong 3 tháng
Cảm giác mắc kẹt thường xuất hiện khi chúng ta không biết mình đang cố gắng vì điều gì.
Thay vì hỏi bản thân có muốn làm công việc này thêm 10 năm nữa hay không, hãy bắt đầu bằng một khoảng thời gian ngắn hơn. Trong 3 tháng tới, bạn muốn học thêm kỹ năng gì? Hoàn thành dự án nào? Cải thiện thu nhập ra sao? Hay đơn giản là xây dựng một lịch làm việc lành mạnh hơn?
Mục tiêu càng cụ thể, bạn càng dễ đánh giá sự thay đổi.
Ví dụ, thay vì đặt mục tiêu chung chung là làm việc tích cực hơn, bạn có thể quyết định hoàn thành một khóa học chuyên môn, đề xuất một ý tưởng mới mỗi tháng hoặc dành thời gian xây dựng hồ sơ năng lực cá nhân.
Sau 3 tháng, hãy nhìn lại. Nếu những thay đổi này giúp bạn có thêm năng lượng, có thể công việc hiện tại vẫn còn cơ hội phát triển. Nếu mọi thứ không cải thiện, đó cũng là thông tin cần thiết để cân nhắc bước tiếp theo.
Không phải công việc nào cũng cần được yêu lại
Có một điều chúng ta nên thừa nhận: Không phải mối quan hệ nào cũng có thể hàn gắn, và mối quan hệ với công việc cũng vậy.
Bạn có thể từng rất yêu nghề, từng hạnh phúc với những thành tựu đạt được, nhưng điều đó không có nghĩa bạn phải gắn bó với cùng một công việc mãi mãi. Con người thay đổi, nhu cầu thay đổi và môi trường làm việc cũng có thể không còn giống trước.
Nếu công việc liên tục ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe, không còn cơ hội phát triển hoặc tồn tại những vấn đề nghiêm trọng mà bạn đã nhiều lần cố gắng giải quyết nhưng không có kết quả, việc tìm kiếm cơ hội khác là điều hoàn toàn hợp lý.
Tuy nhiên, cũng không nên vội vàng nộp đơn nghỉ việc chỉ vì vài tuần thiếu động lực. Một quyết định quan trọng sẽ vững vàng hơn khi bạn hiểu rõ nguyên nhân, đánh giá tình hình tài chính và biết mình mong muốn điều gì ở công việc tiếp theo.
Điều đáng tiếc nhất có lẽ không phải là rời bỏ một công việc đã gắn bó nhiều năm, mà là dành quá nhiều thời gian để chịu đựng sự không hài lòng mà chưa từng nghiêm túc tìm hiểu nguyên nhân.
Và đôi khi, sau khi sắp xếp lại những ưu tiên, bạn sẽ nhận ra mình vẫn yêu công việc ấy. Chỉ là bạn không còn muốn yêu nó bằng cách đánh đổi toàn bộ thời gian và cuộc sống của mình như trước.
Một công việc phù hợp không nhất thiết khiến bạn hào hứng mỗi sáng thứ Hai, nhưng ít nhất cũng không nên khiến bạn liên tục mong ngóng đến tối thứ Sáu.
Thanh Trúc