Ban ngày ngồi làm việc đã thấy buồn ngủ díp mắt, nhưng đến tối, khi đặt lưng xuống giường, đầu óc lại tỉnh táo bất thường. Hết nghĩ chuyện công việc đến chuyện gia đình, hết lo việc ngày mai lại nhớ những chuyện đã qua. Càng cố ép mình ngủ, người ta càng tỉnh. Đến khi chợp mắt được vài tiếng, sáng hôm sau lại thức dậy trong trạng thái uể oải, dễ cáu gắt và khó tập trung.
Không ít người cho rằng đây đơn thuần là hậu quả của căng thẳng, suy nghĩ quá nhiều hoặc thói quen sinh hoạt thiếu khoa học. Tuy nhiên, mất ngủ kéo dài có thể liên quan đến nhiều yếu tố sức khỏe khác nhau, trong đó tình trạng thiếu hụt một số chất dinh dưỡng cũng là điều đáng lưu tâm. Vitamin B12 là một trong những vi chất cần thiết cho hoạt động bình thường của hệ thần kinh.
Mất ngủ kéo dài, người phụ nữ được khuyên kiểm tra vitamin B12
Trong một bài chia sẻ đăng ngày 12/10/2026, một bác sĩ làm việc trong lĩnh vực tâm lý lâm sàng tại Trung Quốc kể về trường hợp bệnh nhân nữ tìm đến khám vì mất ngủ gần nửa năm.
Người phụ nữ cho biết mỗi tối, khi nằm xuống, đầu óc cô dường như không thể ngừng suy nghĩ. Cô thường mất một đến hai giờ mới ngủ được, dễ tỉnh giấc giữa đêm và khó ngủ lại. Tình trạng này khiến cô mệt mỏi vào ban ngày, tâm trạng sa sút và dễ nổi nóng.
Đáng chú ý, dù ban ngày buồn ngủ đến mức có thể gà gật khi đang ngồi, cô lại tỉnh táo khi lên giường vào buổi tối. Để chống chọi với cơn buồn ngủ ban ngày, người phụ nữ uống ít nhất ba cốc cà phê mỗi ngày, đôi khi còn uống trà vào buổi tối để tỉnh táo.
Bác sĩ khuyên cô chưa nên vội tìm đến thuốc ngủ mà cần đánh giá thêm tình trạng sức khỏe, trong đó có xét nghiệm vitamin B12. Kết quả cho thấy nồng độ vitamin B12 trong máu là 145 pg/mL, thấp hơn ngưỡng tham chiếu mà phòng xét nghiệm sử dụng.
Theo lời kể của bác sĩ, người bệnh khá bất ngờ bởi cô vốn nghĩ vitamin B12 chỉ liên quan đến bệnh thiếu máu. Trên thực tế, đây còn là vi chất quan trọng đối với hệ thần kinh. Tuy nhiên, chỉ riêng kết quả xét nghiệm thấp chưa đủ để kết luận thiếu vitamin B12 là nguyên nhân gây mất ngủ ở người phụ nữ này.
Vitamin B12 quan trọng thế nào với hệ thần kinh?
Vitamin B12 tham gia vào quá trình tạo hồng cầu, tổng hợp DNA và duy trì chức năng thần kinh bình thường. Vi chất này cũng đóng vai trò trong việc duy trì lớp myelin – lớp bao bọc giúp bảo vệ các sợi thần kinh và hỗ trợ truyền tín hiệu thần kinh.
Khi thiếu vitamin B12, người bệnh có thể gặp tình trạng mệt mỏi, suy nhược, thiếu máu, tê bì tay chân hoặc những thay đổi về trí nhớ và khả năng nhận thức. Một số người còn có biểu hiện thay đổi tâm trạng, dễ cáu gắt hoặc trầm cảm. Các triệu chứng có thể xuất hiện từ từ, khiến người bệnh khó nhận ra nguyên nhân.
Dù vậy, mất ngủ không phải dấu hiệu đặc hiệu của thiếu vitamin B12. Việc nằm xuống mà đầu óc vẫn hoạt động liên tục, ban ngày buồn ngủ nhưng ban đêm khó ngủ có thể liên quan đến nhiều vấn đề, chẳng hạn căng thẳng kéo dài, rối loạn nhịp sinh học, thói quen sử dụng caffeine, lo âu hoặc các rối loạn giấc ngủ khác.
Vì thế, không nên mặc định rằng chỉ cần bổ sung vitamin B12 là có thể cải thiện mất ngủ. Cũng chưa có đủ cơ sở để khẳng định thiếu vitamin B12 trực tiếp khiến hệ thống điều hòa giấc ngủ của não mất khả năng "phanh" như một số cách giải thích đơn giản hóa trên mạng.
Khi nào nên kiểm tra lượng vitamin B12 trong cơ thể?
Nếu mất ngủ kéo dài, ảnh hưởng đến công việc và sinh hoạt, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân thay vì tự mua thuốc ngủ hoặc thực phẩm bổ sung. Bác sĩ sẽ căn cứ vào triệu chứng, tiền sử sức khỏe, chế độ ăn, các loại thuốc đang sử dụng và những dấu hiệu đi kèm để quyết định có cần xét nghiệm vitamin B12 hay không.
Việc kiểm tra có thể đặc biệt đáng cân nhắc ở người có chế độ ăn thiếu thực phẩm nguồn gốc động vật, mắc bệnh ảnh hưởng đến khả năng hấp thu chất dinh dưỡng, từng phẫu thuật đường tiêu hóa hoặc sử dụng một số thuốc trong thời gian dài. Nếu kết quả cho thấy thiếu hụt, bác sĩ sẽ tìm nguyên nhân và lựa chọn cách bổ sung phù hợp.
Bên cạnh đó, những người thường xuyên mất ngủ cũng nên chú ý lượng caffeine tiêu thụ. Cà phê có thể giúp tỉnh táo tạm thời khi thiếu ngủ, nhưng uống nhiều hoặc uống vào cuối ngày lại khiến việc đi vào giấc ngủ trở nên khó khăn hơn, tạo thành vòng luẩn quẩn: ban ngày buồn ngủ nên uống cà phê, ban đêm khó ngủ, hôm sau tiếp tục mệt mỏi.
Duy trì giờ ngủ và giờ thức tương đối ổn định, hạn chế caffeine vào buổi chiều tối, giảm thời gian sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ và tạo môi trường ngủ yên tĩnh là những bước có thể hỗ trợ cải thiện giấc ngủ. Nếu tình trạng kéo dài nhiều tuần, thường xuyên tỉnh giấc hoặc gây ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe tinh thần và thể chất, người bệnh nên tìm đến bác sĩ để được đánh giá.
Điều quan trọng là đừng vội cho rằng mình mất ngủ chỉ vì suy nghĩ quá nhiều, nhưng cũng không nên quy mọi vấn đề về giấc ngủ cho sự thiếu hụt một loại vitamin. Xác định đúng nguyên nhân mới là bước đầu tiên để cải thiện giấc ngủ một cách an toàn và bền vững.
HN