Điều chưa biết về Big Bang

Nhắc đến nguồn gốc vũ trụ, hầu như ai cũng nghĩ ngay đến Big Bang, hay còn gọi là Vụ Nổ Lớn. Cái tên này xuất hiện trong sách giáo khoa, phim tài liệu và cả những cuộc trò chuyện thường ngày. Theo giới khoa học, đây là sự kiện khởi đầu cho tất cả, từ các vì sao, thiên hà cho đến Trái Đất chúng ta đang sống. Thế nhưng quen tai là vậy, không ít người vẫn hiểu sai về Big Bang ngay từ cái tên.

Big Bang thực ra không phải là một vụ nổ

Nghe tên gọi, nhiều người hình dung đây là một tiếng nổ khổng lồ giữa không gian tối đen. Thực tế lại khác hẳn. Vụ Nổ Lớn không diễn ra tại một điểm nào trong không gian, bởi vì lúc đó chưa hề có không gian để nổ vào.

Theo lý thuyết này, khoảng 13,8 tỷ năm trước, toàn bộ vũ trụ ở trong trạng thái cực kỳ nóng và đặc. Sau đó, chính không gian bắt đầu giãn nở ra ở mọi nơi cùng một lúc. Vì vậy, vũ trụ cũng không có "tâm vụ nổ" nào cả. Nếu muốn hình dung, bạn có thể nghĩ đến một quả bóng bay đang được thổi phồng. Mọi điểm trên bề mặt quả bóng đều tách xa nhau dần, nhưng không điểm nào là trung tâm.

Cái tên "Big Bang" ra đời từ một người không tin vào nó

Một chi tiết khá bất ngờ là cái tên nổi tiếng này lại được đặt bởi nhà thiên văn học người Anh Fred Hoyle. Ông chính là người ủng hộ một giả thuyết đối lập, cho rằng vũ trụ tồn tại mãi mãi và không có điểm khởi đầu.

Năm 1949, trong một chương trình phát thanh của đài BBC, Hoyle dùng cụm từ "Big Bang" để nói về ý tưởng vũ trụ sinh ra từ một thời điểm ban đầu. Nhiều người cho rằng ông nói vậy với ý giễu cợt, dù sau này chính Hoyle phủ nhận điều đó. Dù thế nào, cái tên ngắn gọn, dễ nhớ này đã nhanh chóng lan rộng. Đến nay, nó trở thành thuật ngữ khoa học chính thức được dùng trên toàn thế giới.

Còn người đầu tiên đặt nền móng cho ý tưởng này lại là Georges Lemaître, một linh mục kiêm nhà vật lý người Bỉ. Từ cuối thập niên 1920, ông đã đề xuất rằng vũ trụ bắt nguồn từ một "nguyên tử nguyên thủy". Không lâu sau, nhà thiên văn Edwin Hubble quan sát thấy các thiên hà đang lùi ra xa nhau. Đây là bằng chứng quan trọng cho thấy vũ trụ thật sự đang giãn nở.

Bằng chứng từng bị nhầm với... phân chim

Năm 1964, hai nhà khoa học Arno Penzias và Robert Wilson đang làm việc với một ăng-ten lớn tại Mỹ. Họ liên tục nghe thấy một tiếng nhiễu kỳ lạ, xuất hiện từ mọi hướng trên bầu trời. Ban đầu, cả hai nghi ngờ thủ phạm là phân chim bồ câu bám trên ăng-ten. Họ thậm chí đã phải dọn dẹp sạch sẽ thiết bị.

Thế nhưng tiếng nhiễu vẫn không biến mất. Hóa ra đó chính là bức xạ nền vi sóng vũ trụ, tức "dư âm" còn sót lại từ thời kỳ đầu của vũ trụ. Phát hiện tình cờ này trở thành một trong những bằng chứng mạnh mẽ nhất ủng hộ thuyết Big Bang. Nhờ nó, hai nhà khoa học được trao giải Nobel Vật lý năm 1978.

Thứ "dư âm" ấy có nguồn gốc từ khoảng 380.000 năm sau Vụ Nổ Lớn. Trước đó, vũ trụ nóng đến mức các nguyên tử chưa thể hình thành, ánh sáng cũng không thể di chuyển tự do. Chỉ khi vũ trụ nguội dần, nguyên tử mới ra đời và ánh sáng bắt đầu lan đi khắp nơi. Đó cũng chính là thứ ánh sáng cổ xưa mà các nhà khoa học vẫn quan sát được đến ngày nay.

Điều thú vị hơn là bạn từng "nhìn thấy" dấu vết của Big Bang mà không hề hay biết. Trên những chiếc tivi đời cũ, khi không bắt được kênh, màn hình sẽ hiện ra các chấm nhiễu lốm đốm. Một phần rất nhỏ trong số nhiễu ấy đến từ chính bức xạ nền vũ trụ.

Từ những nguyên tố đơn giản ban đầu, các ngôi sao, thiên hà rồi đến hành tinh dần được hình thành qua hàng tỷ năm. Nói cách khác, mọi thứ quanh chúng ta, kể cả cơ thể mỗi người, đều có nguồn gốc xa xưa từ Vụ Nổ Lớn ấy.

Tổng hợp

Thiên An