Từ "mentor" xuất hiện quen thuộc trong đời sống hiện đại, dùng để chỉ người cố vấn, người dẫn dắt một ai đó trên con đường sự nghiệp hoặc trưởng thành. Nhiều công ty có hẳn chương trình "mentorship" để nhân viên mới được người đi trước kèm cặp. Nhưng ít ai biết rằng cái tên này bắt nguồn trực tiếp từ một nhân vật trong sử thi Odyssey và câu chuyện đằng sau nó còn có sự góp mặt bất ngờ của một nữ thần quyền lực bậc nhất Olympus.
Trong sử thi gốc, Mentor là một người bạn thân thiết và đáng tin cậy của Odysseus tại đảo Ithaca. Trước khi lên đường tham chiến tại thành Troy, Odysseus đã giao phó cho Mentor trọng trách trông nom gia sản và đặc biệt là dạy dỗ, bảo ban Telemachus, cậu con trai còn nhỏ tuổi của mình.
Trong suốt nhiều năm Odysseus vắng nhà, Mentor trở thành hình mẫu người lớn đáng tin cậy nhất bên cạnh Telemachus, khi vương quốc dần rơi vào hỗn loạn bởi đám người cầu hôn vây quanh Penelope.
Tranh minh họa Telemachus and Mentor (Ảnh: Wikipedia)
Điều thú vị nằm ở chỗ, trong nhiều đoạn quan trọng của câu chuyện, chính nữ thần Athena, vị thần bảo trợ cho Odysseus và gia đình ông, đã hóa thân thành hình dạng của Mentor để trực tiếp dẫn dắt Telemachus. Chính "Mentor" mang hình hài Athena là người thúc giục Telemachus can đảm lên đường tìm kiếm tin tức về cha mình, đồng hành và cố vấn cho cậu qua những quyết định khó khăn nhất. Nói cách khác, người thầy tưởng như bình thường ấy thực chất mang trong mình trí tuệ của một vị thần.
Chính vì vai trò kép này, cái tên Mentor dần được người đời sau dùng để chỉ chung những người dẫn dắt, cố vấn đáng tin cậy, bất kể họ có thực sự là "người phàm" hay không. Ngày nay, "mentor" đã trở thành một danh từ phổ biến trong tiếng Anh, tách hẳn khỏi nhân vật gốc trong sử thi, nhưng ý nghĩa cốt lõi về sự dẫn dắt và truyền trao trí tuệ vẫn được giữ nguyên vẹn qua hàng nghìn năm.