Trong thời gian qua, thị trường PC và thiết bị công nghệ tiêu dùng liên tục chứng kiến những biến động giá mạnh, đặc biệt ở nhóm linh kiện bộ nhớ và lưu trữ. Hàng loạt báo cáo ngành cho thấy RAM và SSD đang bước vào chu kỳ tăng giá mạnh nhất trong nhiều năm trở lại đây, trong bối cảnh làn sóng AI toàn cầu khiến nhu cầu cho hạ tầng trung tâm dữ liệu tăng vọt.
Ông S.Y. Hsu, Đồng Tổng Giám đốc ASUS, tại khu vực trưng bày ASUS ExpertCenter trong sự kiện ra mắt ExpertBook Ultra.
Trong cuộc trao đổi với chúng tôi, ông S.Y. Hsu, Đồng Tổng Giám đốc ASUS, cho rằng đây không còn là một biến động ngắn hạn. Khi được hỏi liệu thị trường PC đã thực sự bước vào giai đoạn ổn định trở lại hay chưa, vị lãnh đạo ASUS trả lời thẳng: “Thẳng thắn mà nói, kỷ nguyên giá linh kiện ổn định đã khép lại do sự dịch chuyển cấu trúc trong chuỗi cung ứng toàn cầu.”
Theo ASUS, nó là dấu hiệu cho thấy ngành công nghiệp PC đang bước vào một giai đoạn khác, nơi AI không chỉ thay đổi phần mềm và trải nghiệm người dùng, mà còn làm thay đổi toàn bộ cách vận hành của thị trường phần cứng.
“Nghịch lý Jevons” và lý do laptop sẽ không sớm rẻ trở lại
Theo ông S.Y. Hsu, nguyên nhân cốt lõi không nằm ở những cú sốc tạm thời như đại dịch hay đứt gãy logistics, mà là một sự thay đổi mang tính cấu trúc của chuỗi cung ứng toàn cầu.
“Chúng ta đang chứng kiến một hiện tượng kinh tế điển hình mang tên ‘Nghịch lý Jevons’: khi chi phí điện toán AI giảm mạnh, nó lại kích hoạt sự bùng nổ nhu cầu ứng dụng AI trên toàn cầu,” vị Đồng Tổng Giám đốc ASUS giải thích.
Ông S.Y. Hsu cho rằng áp lực giá linh kiện hiện nay phản ánh một sự dịch chuyển cấu trúc của toàn bộ ngành PC trong kỷ nguyên AI.
Đại diện ASUS nhận xét, chính sự bùng nổ này đang kéo năng lực sản xuất linh kiện dịch chuyển mạnh sang phân khúc AI server, nơi các nhà sản xuất chip nhớ và lưu trữ có thể đạt biên lợi nhuận cao hơn đáng kể so với thị trường PC truyền thống.
“Điều này buộc năng lực sản xuất toàn cầu phải chuyển dịch mạnh sang phân khúc máy chủ AI có biên lợi nhuận cao hơn, từ đó thu hẹp nguồn cung linh kiện cho cả mảng PC cá nhân lẫn doanh nghiệp, đồng thời tạo áp lực tăng giá liên tục lên RAM và SSD trong tương lai gần,” ông nhấn mạnh.
Nói cách khác, người mua laptop hiện nay đang gián tiếp cạnh tranh RAM và SSD với các trung tâm dữ liệu AI của Nvidia, Microsoft hay Google - và phần thắng, ít nhất ở thời điểm hiện tại, không nghiêng về phía người dùng cuối.
Apple trở thành minh chứng rõ nhất cho áp lực mới của ngành PC
Điều khiến nhận định của ASUS đáng chú ý hơn là ngay sau đó, toàn bộ thị trường công nghệ tiêu dùng đã chứng kiến một làn sóng tăng giá hiếm gặp.
Apple, công ty vốn nổi tiếng với khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng và hấp thụ biến động giá linh kiện, đã đồng loạt tăng giá nhiều sản phẩm, từ iPad, MacBook cho tới HomePod và Apple TV. MacBook Neo, mẫu laptop giá rẻ nhất của hãng, tăng từ 599 USD lên 699 USD chỉ vài tháng sau khi ra mắt. Một số cấu hình MacBook Air tăng thêm 200 USD, trong khi MacBook Pro tăng tới 300 USD.
Quan trọng hơn, Apple cũng thừa nhận nguyên nhân đến trực tiếp từ giá RAM và SSD leo thang vì nhu cầu AI.
“Chúng tôi chưa bao giờ chứng kiến giá linh kiện tăng mạnh và nhanh đến thế,” Apple cho biết trong thông cáo gửi truyền thông. “Cho đến nay, chúng tôi đã hấp thụ phần lớn chi phí tăng thêm để bảo vệ khách hàng, nhưng hiện tại chúng tôi đã chạm tới thời điểm buộc phải điều chỉnh giá trên một số sản phẩm.”
MacBook Neo, mẫu laptop giá rẻ nhất của hãng, tăng từ 599 USD lên 699 USD chỉ vài tháng sau khi ra mắt.
Việc ngay cả Apple cũng không còn đủ khả năng “đỡ” hoàn toàn chi phí linh kiện cho thấy đây không còn là vấn đề riêng của một thương hiệu hay một hệ điều hành nào. Những gì đang diễn ra phần nào phản ánh đúng dịch chuyển cấu trúc mà ông S.Y. Hsu mô tả trước đó.
Ở phía Windows, các hãng PC lớn cũng đã có những đợt tăng giá trước đó. Theo dữ liệu từ TrendForce, giá DRAM đã tăng gần 100% trong quý đầu tiên của năm 2026 và được dự báo sẽ tiếp tục tăng mạnh trong quý hiện tại. Trong khi đó, Micron cho biết hãng đã dành trước tới 22 tỷ USD năng lực cung ứng bộ nhớ cho các khách hàng AI thông qua các hợp đồng dài hạn.
Đặt cạnh nhau, những diễn biến từ cả Apple lẫn hệ sinh thái Windows cho thấy đây thực sự là một áp lực mang tính toàn ngành, đúng như cách Đồng Tổng Giám đốc ASUS mô tả từ góc nhìn của một nhà sản xuất phần cứng đang trực tiếp làm việc với chuỗi cung ứng linh kiện toàn cầu.
ASUS đang phản ứng với “cơn sốt AI” như thế nào?
Điểm đáng chú ý là ASUS không chỉ dừng lại ở việc mô tả vấn đề. Theo ông S.Y. Hsu, ASUS Commercial hiện đang triển khai ba hướng tiếp cận chính nhằm giảm tác động của biến động linh kiện lên khách hàng doanh nghiệp.
Chiến lược đầu tiên là tạo vùng đệm cho chuỗi cung ứng. “Chúng tôi tận dụng quy mô thu mua toàn cầu và các hợp đồng chiến lược dài hạn để hấp thụ và trì hoãn tác động trực tiếp từ sự biến động giá nguyên vật liệu lên giá thành sản phẩm cuối cùng,” vị lãnh đạo ASUS cho biết.
Đồng Tổng Giám đốc ASUS chia sẻ về các hướng tiếp cận nhằm thích nghi với mặt bằng giá linh kiện mới trong kỷ nguyên AI.
Chiến lược thứ hai nằm ở việc tối ưu hiệu quả phần cứng thay vì chỉ đơn thuần nâng cấu hình. “Thông qua việc tinh chỉnh hệ thống độc quyền, chúng tôi tối ưu hóa tối đa hiệu suất xử lý AI trên các cấu hình bộ nhớ hiện tại, về cơ bản là dùng giải pháp kỹ thuật để bù đắp cho sự lạm phát giá phần cứng,” ông nói.
Cuối cùng là phân tầng cấu hình sát hơn với nhu cầu thực tế của từng nhóm doanh nghiệp nhằm tránh lãng phí tài nguyên không cần thiết và tối ưu Tổng chi phí sở hữu (TCO).
Theo ông S.Y. Hsu, mục tiêu của ASUS trong giai đoạn thị trường biến động hiện nay là “cung cấp những cấu hình tối ưu mang tính chiến lược nhằm bảo vệ ngân sách doanh nghiệp, đồng thời mang lại tỷ suất sinh lời cao nhất cho các khoản đầu tư vào AI.”
Đây có thể chưa phải đợt tăng giá cuối cùng
Điều khiến những nhận định từ ASUS trở nên đáng chú ý hơn là phần lớn các phân tích thị trường hiện nay đều cho rằng áp lực bộ nhớ sẽ không sớm biến mất.
Khi hạ tầng AI tiếp tục được ưu tiên hàng đầu trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu, phần còn lại của thị trường tiêu dùng sẽ buộc phải thích nghi với một mặt bằng giá mới. Các hãng có quy mô lớn và hợp đồng cung ứng dài hạn có thể chống chịu tốt hơn, nhưng phân khúc laptop giá rẻ nhiều khả năng sẽ chịu áp lực mạnh nhất trong vài năm tới.
Trong bối cảnh đó, những gì Đồng Tổng Giám đốc ASUS mô tả đang ngày càng phản ánh rõ hơn thực tế của thị trường PC - từ Apple cho tới các hãng Windows - trong kỷ nguyên AI.
Tuấn Nguyễn - Ảnh: Huy Nguyễn