Phiên điều trần tại tòa án liên bang ở California vừa làm lộ thêm một thực tế trong cuộc đua AI: ngay cả các công ty Mỹ cũng có thể học từ mô hình của nhau để rút ngắn khoảng cách cạnh tranh.
Thời gian gần đây, OpenAI và Anthropic liên tục phản đối các bên thứ ba tận dụng chatbot và giao diện lập trình công khai của họ để huấn luyện mô hình AI mới. Cách làm này thường diễn ra bằng việc đặt số lượng lớn câu hỏi cho một mô hình đang hoạt động, ghi nhận phản hồi rồi dùng chính các phản hồi đó để dạy cho mô hình khác. Tranh luận trước đây chủ yếu xoay quanh các công ty Trung Quốc, khi họ bị cho là dùng cách này để tạo ra các mô hình công khai tham số có năng lực gần với sản phẩm của Mỹ nhưng chi phí thấp hơn nhiều.
Tuy nhiên, trong giới công nghệ từ lâu đã tồn tại giả định rằng các phòng thí nghiệm AI tại Mỹ cũng áp dụng cách làm tương tự với nhau để tránh bị tụt lại. Giờ đây, giả định đó đã có thêm một bằng chứng công khai. Khi ra làm chứng tại tòa hôm thứ Năm, Elon Musk được hỏi liệu xAI có từng dùng phương pháp rút tri thức từ mô hình OpenAI để huấn luyện Grok hay không. Ông trả lời rằng đây là cách làm phổ biến trong ngành AI. Khi được hỏi thẳng như vậy có nghĩa là câu trả lời là có hay không, Musk nói: “Một phần.”
Lời thừa nhận này xuất hiện trong bối cảnh Musk đang kiện OpenAI, cùng giám đốc điều hành Sam Altman và Greg Brockman. Ông cho rằng tổ chức này đã đi chệch sứ mệnh phi lợi nhuận ban đầu khi chuyển sang cấu trúc vì lợi nhuận. Phiên xét xử bắt đầu trong tuần này và có phần làm chứng trực tiếp từ Musk.
Phát biểu của Musk gây chú ý vì cách huấn luyện nói trên có thể làm suy yếu lợi thế mà các tập đoàn AI lớn đã xây dựng bằng khoản đầu tư khổng lồ vào hạ tầng tính toán. Nếu một công ty khác chỉ cần quan sát đầu ra của mô hình mạnh rồi dùng dữ liệu đó để huấn luyện sản phẩm riêng, họ có thể tạo ra hệ thống gần tương đương với chi phí thấp hơn nhiều. Điều này cũng tạo ra một nghịch lý nhất định, bởi chính các công ty AI hàng đầu từ trước đến nay vẫn bị tranh cãi về việc đã nới lỏng, thậm chí bị cho là vượt ranh giới bản quyền, trong quá trình thu thập dữ liệu huấn luyện.
Việc xAI chọn học hỏi từ OpenAI cũng không quá bất ngờ. xAI chỉ mới ra đời năm 2023, tức muộn hơn OpenAI vài năm, trong khi OpenAI khi đó đã là một trong những bên dẫn đầu lĩnh vực. Hiện chưa rõ cách làm này có bị coi là bất hợp pháp một cách rõ ràng hay không. Điểm dễ thấy hơn là phương pháp này có thể vi phạm điều khoản sử dụng mà các công ty đặt ra với người dùng sản phẩm của họ.
Theo các thông tin đã được công bố trước đó, OpenAI, Anthropic và Google đã thúc đẩy một sáng kiến thông qua Frontier Model Forum để chia sẻ thông tin về cách ngăn chặn các nỗ lực rút tri thức, đặc biệt từ Trung Quốc. Những nỗ lực này thường dựa trên việc gửi truy vấn có hệ thống tới mô hình nhằm suy ra cách mô hình hoạt động. Để đối phó, các phòng thí nghiệm AI dẫn đầu đang tìm cách phát hiện và chặn những tài khoản thực hiện lượng lớn truy vấn có dấu hiệu bất thường.
Tính đến thời điểm bài gốc được đăng, OpenAI chưa đưa ra bình luận về lời thừa nhận của Musk. Ở phần sau của lời khai, Musk còn được hỏi về tuyên bố ông đưa ra mùa hè năm ngoái, khi nói rằng xAI sẽ sớm vượt xa mọi công ty khác ngoài Google. Trả lời trước tòa, Musk xếp hạng các nhà cung cấp AI hàng đầu thế giới theo đánh giá của mình: Anthropic đứng đầu, sau đó là OpenAI, rồi Google và các mô hình mã nguồn mở của Trung Quốc. Ông cũng mô tả xAI vẫn là một công ty nhỏ hơn nhiều, chỉ có vài trăm nhân viên.
Max