Sau vài tháng nhận ra tiền sinh hoạt thường xuyên vượt kế hoạch, một gia đình 3 người gồm hai vợ chồng và một con nhỏ quyết định đặt ra một thử nghiệm: mỗi tháng chỉ dùng tối đa 10 triệu đồng cho các khoản sinh hoạt thường ngày.
Khoản này không bao gồm tiền thuê hoặc trả góp nhà, học phí cố định của con, bảo hiểm, tiết kiệm và các khoản đầu tư. 10 triệu đồng chỉ dành cho tiền ăn uống, điện nước, đi lại, đồ dùng gia đình, chi phí cho con và những khoản phát sinh nhỏ.
Thay vì tiêu trước rồi cuối tháng mới cộng lại, gia đình làm ngược lại: Chia toàn bộ 10 triệu đồng ngay khi nhận lương.
Bảng chi tiêu 10 triệu đồng/tháng của gia đình 3 người
| Khoản chi | Ngân sách/tháng |
| Tiền ăn, đi chợ | 4.000.000 đồng |
| Điện, nước, internet, điện thoại | 1.400.000 đồng |
| Xăng xe, đi lại | 1.000.000 đồng |
| Chi phí cho con | 1.000.000 đồng |
| Đồ dùng gia đình, vệ sinh cá nhân | 700.000 đồng |
| Ăn ngoài, cà phê, giải trí | 900.000 đồng |
| Quỹ phát sinh | 1.000.000 đồng |
| Tổng | 10.000.000 đồng |
Nhìn bảng chi tiêu có thể thấy gia đình không áp dụng kiểu "thắt lưng buộc bụng" tuyệt đối. Họ vẫn dành tiền cho ăn ngoài, cà phê và những khoản vui chơi nhỏ. Khác biệt nằm ở việc mỗi nhóm chi tiêu đều có giới hạn cụ thể.
4 triệu đồng tiền ăn: Không đi chợ theo cảm hứng
Tiền ăn là khoản lớn nhất, chiếm 40% ngân sách sinh hoạt.
Trung bình mỗi tuần gia đình dành khoảng 900.000-950.000 đồng để mua thực phẩm, phần còn lại dành cho gia vị, gạo hoặc những món cần bổ sung giữa tuần.
Trước đây, gia đình thường đi chợ hoặc siêu thị nhiều lần trong tuần. Mỗi lần chỉ mua thêm vài món nhưng tổng tiền cuối tháng lại cao hơn dự tính khá nhiều.
Sau khi đặt ngân sách 4 triệu đồng, họ chuyển sang lên thực đơn trước khoảng 4-5 ngày. Thịt, cá và những thực phẩm có thể bảo quản được mua theo kế hoạch; rau xanh, hoa quả mua bổ sung sau.
Cách này không khiến bữa ăn trở nên quá tiết kiệm, nhưng giảm đáng kể những món mua về rồi để quá lâu hoặc bỏ đi.
Một nguyên tắc khác là tiền ăn tại nhà và tiền ăn ngoài được tách riêng. Nếu cả nhà gọi đồ ăn hoặc đi nhà hàng, số tiền đó phải lấy từ khoản 900.000 đồng dành cho giải trí, chứ không "rút" vào ngân sách đi chợ.
1,4 triệu đồng cho hóa đơn cố định: Khoản tưởng nhỏ nhưng rất dễ đội lên
Điện, nước, internet và điện thoại được gia đình giới hạn ở mức khoảng 1,4 triệu đồng/tháng.
Đây là nhóm chi phí khó cắt mạnh, vì vậy họ không đặt mục tiêu tiết kiệm bằng mọi giá mà chủ yếu tránh lãng phí.
Điều hòa được sử dụng theo nhu cầu nhưng hạn chế bật ở phòng không có người. Máy giặt được gom đủ đồ mới chạy. Các gói điện thoại, truyền hình hoặc ứng dụng trả phí ít dùng cũng được kiểm tra lại định kỳ.
Những thay đổi này không giúp tiết kiệm vài triệu đồng, nhưng có thể giữ hóa đơn ổn định, tránh việc mỗi tháng tăng thêm vài trăm nghìn mà không rõ nguyên nhân.
Chi phí cho con được đặt một "trần" riêng
Ngoài học phí cố định đã được tách khỏi ngân sách sinh hoạt, gia đình dành khoảng 1 triệu đồng mỗi tháng cho những khoản nhỏ của con như đồ dùng học tập, đồ ăn vặt, sách, đồ chơi hoặc hoạt động cuối tuần.
Trước đây, đây lại là nhóm chi rất dễ vượt ngân sách bởi mỗi lần chỉ vài chục đến vài trăm nghìn đồng.
Khi có mức trần 1 triệu đồng, bố mẹ bắt đầu cân nhắc kỹ hơn. Nếu tháng đó đã mua đồ chơi hoặc sách với số tiền tương đối lớn thì các khoản mua thêm sẽ được lùi sang tháng sau.
Điều quan trọng không phải là cắt mọi nhu cầu của trẻ mà là tránh tâm lý "mua cho con thì không tính".
900.000 đồng cho ăn ngoài và giải trí: Không cắt hết mới dễ duy trì
Một điểm đáng chú ý trong bảng chi tiêu là gia đình vẫn giữ gần 1 triệu đồng cho cà phê, ăn ngoài hoặc các hoạt động giải trí.
Theo họ, đây lại là khoản giúp kế hoạch 10 triệu đồng dễ duy trì hơn.
Nếu cắt hoàn toàn các nhu cầu này, ngân sách có thể đẹp trong một hoặc hai tháng nhưng rất dễ "vỡ trận" sau đó. Khi đã quá kiêng khem, cả nhà thường có xu hướng chi nhiều hơn vào những dịp cuối tuần hoặc sau ngày nhận lương.
Vì vậy, họ đặt giới hạn thay vì cấm hoàn toàn.
900.000 đồng tương đương khoảng 200.000-225.000 đồng mỗi tuần. Có tuần cả nhà đi ăn sáng hoặc uống cà phê, tuần khác dành tiền cho một bữa ăn ngoài. Khi tiền trong khoản này hết, các hoạt động phát sinh sẽ được chuyển sang tuần hoặc tháng sau.
1 triệu đồng cuối cùng luôn được coi là "không tồn tại"
Khoản quan trọng nhất trong bảng chi tiêu lại là 1 triệu đồng quỹ phát sinh.
Tiền thuốc, sửa xe, mua một vật dụng bất ngờ hoặc những khoản không nằm trong kế hoạch đều được lấy từ đây.
Điểm khác biệt là gia đình không coi 1 triệu đồng này là tiền có thể tiêu hết vào cuối tháng. Nếu không dùng đến, số tiền được chuyển sang quỹ dự phòng thay vì tìm cách "tiêu cho hết ngân sách".
Nhờ vậy, có những tháng gia đình thực tế chỉ sử dụng khoảng 9-9,5 triệu đồng.
Muốn sống với 10 triệu đồng/tháng, quan trọng nhất không phải là cắt thật nhiều
Sau một thời gian thử nghiệm, gia đình nhận ra vấn đề trước đây không hẳn nằm ở việc họ chi tiêu quá xa xỉ.
Phần lớn tiền thất thoát đến từ những khoản nhỏ không có giới hạn: thêm vài món khi đi siêu thị, một bữa gọi đồ ăn, vài lần mua đồ cho con, một món đồ gia dụng nhìn thấy trên mạng.
Mỗi khoản riêng lẻ chỉ vài trăm nghìn đồng nên không tạo cảm giác đáng kể. Nhưng cộng lại cuối tháng có thể khiến ngân sách vượt thêm 2-3 triệu đồng.
Việc đặt giới hạn 10 triệu đồng buộc cả nhà nhìn tiền theo từng "ngăn" thay vì chỉ nhìn số dư tài khoản.
10 triệu đồng chắc chắn không phải mức ngân sách phù hợp với mọi gia đình 3 người. Chi phí sống còn phụ thuộc vào thành phố, độ tuổi của con, thói quen đi lại và mức sống của từng nhà.
Nhưng cách chia ngân sách này cho thấy một nguyên tắc khá hữu ích: muốn không bị hụt tiền cuối tháng, đừng chờ đến cuối tháng mới xem mình đã tiêu bao nhiêu. Hãy quyết định ngay từ đầu tháng mỗi khoản được phép tiêu tối đa bao nhiêu.
Khi từng khoản đều có giới hạn, bài toán chi tiêu thường dễ kiểm soát hơn rất nhiều.
Phương Trần