Khoảng 3 năm trở lại đây, cụm từ “sa thải hàng loạt” có lẽ chẳng còn xa lạ gì với dân văn phòng nói riêng, và mọi người nói chung. Đâu đâu cũng cắt giảm nhân sự, tối ưu chi phí và bộ máy vận hành, nên chuyện tháng trước tập đoàn này đuổi người, tháng sau doanh nghiệp kia thu nhỏ bộ máy, giờ đã trở thành chuyện… bình thường dù chẳng ai mong muốn.
Suốt 3 năm qua, hàng chục đợt sa thải như vậy đã diễn ra và hệ lụy nó mang tới không chỉ là tình trạng thất nghiệp tăng cao, mà còn là nỗi bất an đến mức đỉnh điểm của dân văn phòng. Ngay cả khi chưa bị gọi tên trong danh sách cắt giảm, nhiều người vẫn sống trong trạng thái nơm nớp lo âu - Một trạng thái mà các chuyên gia gọi là “Office paranoia” (Hoang tưởng công sở).
Đó không còn là nỗi lo mơ hồ, mà đã trở thành một kiểu phản xạ tâm lý: Luôn cảnh giác, luôn suy đoán, và luôn nghĩ rằng “người tiếp theo có thể là mình”.
Ám ảnh từ những dấu hiệu nhỏ nhất
Amber Smith (28 tuổi), từng làm việc trong lĩnh vực marketing, là một trong những người trải qua cảm giác này rõ rệt nhất. Trong vòng 1 năm, cô bị sa thải tới 2 lần nhưng điều khiến cô kiệt sức không chỉ là việc mất việc, mà là khoảng thời gian trước khi “nhận tin dữ”.
Amber kể rằng ngay cả khi chưa có thông báo chính thức, cô đã luôn trong trạng thái căng thẳng cao độ. Mỗi lần nhận được thông báo họp đột xuất từ sếp, tim cô lại đập nhanh hơn, đến mức không thở nổi. Mỗi email từ phòng nhân sự, mỗi cuộc họp toàn công ty… đều khiến cô nghĩ đến một kịch bản xấu nhất.
“Bạn bắt đầu phân tích mọi thứ bạn làm được, sự tự tin là khái niệm quen thuộc nhưng bạn lại chẳng hiểu gì về nó nữa” - Amber chia sẻ.
Và điều đáng buồn là Amber không hề đơn độc với hội chứng “hoang tưởng công sở”. Nhiều nhân viên văn phòng khác cũng thừa nhận họ đang sống trong trạng thái tương tự: Luôn “đọc vị” từng tín hiệu nhỏ trong công ty, từ cách sếp nói chuyện, thái độ của đồng nghiệp, cho đến cả những thay đổi nhỏ trong lịch họp.
Ảnh minh họa
Điều đáng chú ý là “office paranoia” (hoang tưởng công sở) không chỉ xuất hiện ở những người đã từng bị sa thải. Ngay cả những nhân viên vẫn đang có việc làm ổn định cũng bắt đầu rơi vào trạng thái lo lắng kéo dài.
Một nhân viên khác (giấu tên) chia sẻ với tờ The Business Insider rằng làm việc trong môi trường liên tục cắt giảm nhân sự khiến anh gần như không thể tập trung hoàn toàn vào công việc. “Rất khó để làm tốt khi bạn không biết liệu mình có còn ở đây trong vài tháng tới hay không” - Anh nói.
Sự bất ổn này khiến công việc văn phòng vốn được xem là ổn định, giờ lại trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Khi các công ty liên tục tái cấu trúc, cắt giảm chi phí, và thậm chí thay thế con người bằng công nghệ, cảm giác an toàn nghề nghiệp dần biến mất.
Cảm giác “mất quyền kiểm soát” là gốc rễ vấn đề
Theo các chuyên gia, gốc rễ của của hội chứng “office paranoia” (hoang tưởng công sở) không chỉ nằm ở chuyện còn việc hay mất việc, mà là cảm giác mất quyền kiểm soát.
Trước đây, nhân viên có thể tin rằng chỉ cần làm tốt công việc, họ sẽ giữ được công việc, được cấp trên tin tưởng, đánh giá cao,... Nhưng hiện tại, điều đó không còn chắc chắn nữa. Những yếu tố như chiến lược tái cấu trúc, biến động kinh tế hay sự phát triển của AI có thể khiến một vị trí biến mất chỉ sau một đêm, bất kể hiệu suất cá nhân của họ từng xuất sắc ra sao.
Chính điều này khiến người lao động rơi vào trạng thái phòng thủ. Họ bắt đầu làm việc nhiều hơn, cố gắng chứng minh giá trị của bản thân, hoặc ngược lại, trở nên dè dặt và khép kín hơn.
Ảnh minh họa
Một số người thậm chí lựa chọn giữ thông tin cho riêng mình, hạn chế chia sẻ kiến thức với đồng nghiệp vì lo sợ bị thay thế. Môi trường làm việc vì thế cũng trở nên căng thẳng và thiếu tin tưởng hơn.
“Office paranoia” (hoang tưởng công sở) không gây ra hậu quả ngay lập tức, nhưng về lâu dài, nó ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tinh thần và hiệu suất làm việc.
Quay trở lại với Amber, cô cho biết sau 2 lần bị sa thải, cô đã quyết định rời bỏ môi trường công sở truyền thống.
“Tôi không muốn sống trong cảm giác lúc nào cũng phải chờ đợi điều tồi tệ xảy ra” - Cô nói.
Nhiều người trẻ hiện nay cũng giống như Amber, đang cân nhắc rời bỏ công việc văn phòng ổn định để tìm kiếm những lựa chọn linh hoạt hơn, dù đi kèm với rủi ro khác.
Khi làn sóng sa thải vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại, và công nghệ tiếp tục thay đổi cách doanh nghiệp vận hành, nỗi lo mất việc có thể sẽ còn kéo dài. Nhưng khác với trước đây, nó không còn chỉ xuất hiện khi khủng hoảng xảy ra mà đã len lỏi vào đời sống hàng ngày của dân văn phòng.
Và có lẽ, điều khiến “office paranoia” (hoang tưởng công sở) trở nên đáng sợ chính là: Nó không cần một sự kiện cụ thể nào để xuất hiện và tồn tại. Chỉ cần môi trường đủ bất ổn, nỗi sợ ấy sẽ tự sinh ra và âm thầm đeo bám, dằn vặt dân văn phòng mỗi ngày.
(Nguồn: BI)
Ngọc Linh