Trong những cuộc trò chuyện về tiền bạc, người trẻ thường nhắc đến nhiều thứ: đầu tư, thu nhập, tự do tài chính, nghỉ hưu sớm. Nhưng nếu hỏi ngược lại những người đã đi qua vài chục năm làm việc và quản lý tiền bạc, góc nhìn của họ thường đơn giản hơn rất nhiều.
Một lần nói chuyện với một người quen đã ngoài 60 tuổi - người từng làm việc, nuôi gia đình và trải qua đủ giai đoạn kinh tế lên xuống, tôi thử hỏi: nếu nhìn vào cách người trẻ quản lý tiền hiện nay, sai lầm phổ biến nhất là gì?
Ông suy nghĩ một lúc rồi nói rằng thực ra chỉ có hai điều.
Người trẻ thường không tiết kiệm đủ sớm. Ảnh minh hoạ: Pinterest
Sai lầm thứ nhất là không tiết kiệm đủ sớm.
Theo ông, phần lớn người trẻ thường nghĩ rằng tiết kiệm là việc của giai đoạn sau, khi thu nhập đã cao hơn hoặc cuộc sống ổn định hơn. Những năm đầu đi làm thường được xem là thời gian để trải nghiệm, chi tiêu và tận hưởng. Điều đó không sai, nhưng vấn đề là nhiều người trì hoãn việc tích lũy quá lâu.
Trong tài chính cá nhân, thời gian là yếu tố quan trọng nhất. Một khoản tiền nhỏ được tiết kiệm và đầu tư từ sớm thường có giá trị lớn hơn nhiều so với khoản tiền lớn bắt đầu muộn hơn vài năm. Tuy nhiên, vì hiệu ứng này không thể nhìn thấy ngay, nhiều người dễ bỏ qua.
Sai lầm thứ hai là tiêu tiền theo cảm xúc nhiều hơn theo kế hoạch.
Ông nhận xét rằng cách tiêu tiền ngày nay dễ dàng hơn rất nhiều so với trước đây. Chỉ cần vài thao tác trên điện thoại là có thể mua một món đồ, đặt một bữa ăn hoặc thanh toán một dịch vụ. Khi việc chi tiêu diễn ra nhanh và gần như không có “độ trễ”, rất nhiều quyết định mua hàng được đưa ra theo cảm xúc.
Phần lớn những khoản chi này không lớn, nhưng lại lặp lại thường xuyên: cà phê, đồ ăn, mua sắm online, các dịch vụ đăng ký hàng tháng. Khi cộng lại, chúng chiếm một phần đáng kể trong thu nhập nhưng lại ít khi được chú ý.
Không phải lúc nào sai lầm cũng đến từ đầu tư hay nợ nần. Ảnh minh hoạ: Pinterest
Ông nói thêm rằng vấn đề của người trẻ không phải là kiếm ít tiền. Trên thực tế, nhiều người hiện nay có cơ hội thu nhập tốt hơn thế hệ trước. Điều khác biệt nằm ở việc không có hệ thống quản lý tiền rõ ràng.
Một vài thói quen đơn giản có thể giúp hạn chế hai sai lầm trên. Thứ nhất là bắt đầu tiết kiệm càng sớm càng tốt, kể cả khi số tiền ban đầu không lớn. Việc dành ra một phần thu nhập cố định mỗi tháng giúp hình thành thói quen tích lũy lâu dài. Thứ hai là theo dõi chi tiêu trong một khoảng thời gian, ít nhất một đến hai tháng, để hiểu tiền của mình đang đi vào những khoản nào. Khi nhìn thấy bức tranh chi tiêu rõ ràng hơn, việc điều chỉnh sẽ dễ dàng hơn nhiều.
Sau khi nói xong, ông kết luận khá ngắn gọn: vấn đề của tiền bạc thường không nằm ở những quyết định lớn hiếm khi xảy ra, mà nằm ở những lựa chọn nhỏ lặp lại mỗi ngày. Với nhiều người, thay đổi vài thói quen chi tiêu và bắt đầu tích lũy sớm hơn một chút có thể tạo ra khác biệt rất lớn sau nhiều năm.
Hà Nguyên