Tại Gladsaxe, một đô thị gần Copenhagen, hệ thống đèn đường đã chuyển sang sắc đỏ. Đây không phải lựa chọn mang tính thẩm mỹ, mà là một quyết định dựa trên khoa học nhằm bảo vệ quần thể dơi địa phương trước tác động của ô nhiễm ánh sáng.
Trong nhiều năm, chiếu sáng đô thị được thiết kế với ưu tiên hàng đầu là an toàn và khả năng quan sát. Tuy nhiên, các nghiên cứu ngày càng chỉ ra rằng ánh sáng nhân tạo, đặc biệt ở phổ trắng, xanh dương và xanh lá, có thể làm thay đổi hành vi của các loài hoạt động về đêm. Dơi, vốn định vị và kiếm ăn bằng tiếng vang, chịu ảnh hưởng rõ rệt khi môi trường sống bị chiếu sáng mạnh.
Giải pháp của Gladsaxe là thay thế đèn trắng tiêu chuẩn bằng LED ánh đỏ dọc tuyến Frederiksborgvej, khu vực gần một quần thể dơi gồm dơi pipistrelle thông thường và dơi tai dài nâu. Theo các phát hiện khoa học, ánh sáng đỏ ít gây nhiễu hơn, giúp dơi duy trì khả năng kiếm ăn và định hướng mà vẫn đảm bảo an toàn giao thông.
Sáng kiến này nằm trong chương trình Lighting Metropolis – Green Mobility do EU tài trợ, với mục tiêu giảm tác động môi trường của hạ tầng chiếu sáng. Đèn LED đỏ không chỉ thân thiện với hệ sinh thái mà còn tiết kiệm năng lượng hơn so với đèn hơi natri truyền thống, yêu cầu bảo trì thấp và có thể tích hợp công nghệ điều chỉnh độ sáng theo dữ liệu thời gian thực.
Dự án cũng gắn với các Mục tiêu Phát triển Bền vững của Liên Hợp Quốc, bao gồm năng lượng sạch, thành phố bền vững và bảo tồn hệ sinh thái trên cạn. Điều này cho thấy quy hoạch đô thị có thể đồng thời phục vụ phát triển và bảo tồn nếu được thiết kế dựa trên dữ liệu khoa học.
Không dừng ở chức năng chiếu sáng, ánh đèn đỏ còn đóng vai trò như một thông điệp thị giác. Nó nhắc nhở cộng đồng rằng khu vực này là không gian sinh tồn của các sinh vật dễ tổn thương. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và suy giảm đa dạng sinh học trở thành thách thức toàn cầu, Gladsaxe đang thử nghiệm một cách tiếp cận hạ tầng vừa hiệu quả vừa có trách nhiệm.
Hiệu quả thực tế sẽ xuất hiện sau một quá trình giám sát liên tục. Chính quyền địa phương đang theo dõi hoạt động của dơi và dự kiến công bố dữ liệu trong thời gian sớm nhất. Nếu thành công, mô hình đèn đỏ của Gladsaxe có thể trở thành mẫu quan trọng cho các thành phố muốn giảm dấu chân môi trường mà không đánh đổi an toàn công cộng.
Kim