Nhiều năm gần đây, thay vì tìm mọi cách để khuôn mặt trông trẻ hơn, y học hiện đại đang dần chuyển sang một cách tiếp cận khác: làm thế nào để làn da duy trì được trạng thái khỏe mạnh lâu hơn và “già đi chậm hơn”?.
Vậy “già đi chậm” thực chất có nghĩa là gì? Vì sao các chuyên gia ngày càng quan tâm đến khả năng tự bảo vệ, phục hồi và duy trì chức năng của làn da? Và một người có thể làm gì từ lối sống hằng ngày để quá trình lão hóa diễn ra theo hướng lành mạnh hơn?
Hãy cùng ThS.BS.CKII Nguyễn Phương Thảo (Giám đốc Chuyên môn Hệ thống Phòng khám Da liễu - Thẩm mỹ Pensilia) giải đáp.
PV: Thưa BS Thảo, khi nói đến chống lão hóa, nhiều người thường nghĩ ngay đến việc xóa nếp nhăn, làm đầy vùng da chùng nhão hay tìm cách khiến khuôn mặt trông trẻ hơn tuổi. Đây có còn là cách tiếp cận phù hợp?
ThS.BS.CKII Nguyễn Phương Thảo: Mong muốn duy trì vẻ ngoài trẻ trung là nhu cầu hoàn toàn tự nhiên. Tuy nhiên, nếu chỉ tập trung vào việc làm sao để “trông trẻ hơn”, chúng ta có thể bỏ qua một yếu tố quan trọng hơn, đó là chất lượng và trạng thái sinh học của làn da.
Lão hóa là một quá trình tự nhiên. Điều chúng ta có thể hướng đến không phải là ngăn cơ thể già đi hoàn toàn, mà là giúp làn da duy trì được trạng thái khỏe mạnh, khả năng thích nghi và phục hồi tốt trong thời gian dài hơn.
Đây cũng là lý do trong thẩm mỹ hiện đại đang có sự chuyển dịch từ tư duy đơn thuần là “rejuvenation” (trẻ hóa), sang cách tiếp cận Skin Longevity (duy trì tuổi thọ khỏe mạnh của làn da).
Nói một cách dễ hiểu, thay vì chỉ đặt câu hỏi “Làm thế nào để xóa dấu hiệu tuổi tác?”, chúng ta bắt đầu quan tâm hơn đến câu hỏi: “Làm thế nào để làn da vẫn khỏe, vẫn có khả năng tự bảo vệ và phục hồi tốt khi chúng ta lớn tuổi?”
ThS.BS.CKII Nguyễn Phương Thảo.
PV: Những năm gần đây khái niệm Longevity xuất hiện ngày càng nhiều trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và làm đẹp. Longevity thực sự có nghĩa là gì?
ThS.BS.CKII Nguyễn Phương Thảo: Longevity không đơn thuần là kéo dài số năm một người sống. Trong y học hiện đại, khái niệm này thường được nhìn ở hai khía cạnh: lifespan, tức số năm một người sống, và healthspan, tức khoảng thời gian một người duy trì được sức khỏe, chức năng và chất lượng cuộc sống tốt.
Vì vậy, mục tiêu không chỉ là sống lâu hơn mà còn là duy trì trạng thái khỏe mạnh lâu hơn.
Khi tư duy này được đưa vào lĩnh vực da liễu, chúng ta bắt đầu có khái niệm Skin Longevity, không chỉ tìm cách khiến làn da trông trẻ hơn tại một thời điểm, mà quan tâm đến việc duy trì một làn da khỏe mạnh, chức năng tốt và hệ sinh thái sinh học cân bằng trong thời gian dài.
PV: Vậy đâu là những yếu tố khiến làn da dần suy giảm chức năng theo thời gian?
BS Thảo: Lão hóa da là kết quả của nhiều quá trình diễn ra đồng thời. Bên cạnh tuổi tác, làn da còn phải đối mặt với những tác động từ môi trường và tình trạng stress oxy hóa.
Trong quá trình chuyển hóa và dưới tác động của các yếu tố bên ngoài, cơ thể có thể hình thành các gốc tự do. Khi lượng các chất oxy hóa vượt quá khả năng kiểm soát của hệ thống chống oxy hóa, tình trạng stress oxy hóa có thể xảy ra.
Đây là một trong những yếu tố được quan tâm khi nói về quá trình lão hóa tế bào. Về lâu dài, những thay đổi ở cấp độ tế bào và cấu trúc nền ngoại bào của da có thể ảnh hưởng đến khả năng duy trì cấu trúc cũng như chức năng của mô.
Vì vậy, khi nói về Skin Longevity, chúng ta không chỉ nhìn vào những gì xảy ra trên bề mặt da mà còn quan tâm đến những quá trình sinh học sâu hơn bên trong.
PV: Trong các xu hướng trẻ hóa hiện nay, vì sao các chuyên gia lại nhấn mạnh nhiều đến khả năng tự bảo vệ và phục hồi của làn da?
BS Thảo: Bởi vì làn da vốn có những cơ chế sinh học để tự duy trì và sửa chữa tổn thương. Khi còn trẻ, các quá trình tái tạo, sửa chữa và duy trì cấu trúc của da diễn ra tương đối hiệu quả. Theo thời gian, những cơ chế này có thể suy giảm. Khi đó, không chỉ biểu hiện bên ngoài như nếp nhăn, da kém săn chắc hay thay đổi kết cấu xuất hiện, mà khả năng phục hồi của da cũng có thể giảm đi.
Do đó, một hướng tiếp cận của Skin Longevity là hỗ trợ và duy trì những chức năng vốn có của làn da, thay vì chỉ tập trung vào việc xử lý biểu hiện bên ngoài khi chúng đã xuất hiện.
Đó cũng là lý do chúng ta ngày càng nói nhiều hơn về việc kiểm soát stress oxy hóa, bảo vệ tế bào, duy trì cấu trúc nền ngoại bào và tối ưu khả năng phục hồi của da.
Nếu chỉ tập trung vào việc làm sao để “trông trẻ hơn”, chúng ta có thể bỏ qua một yếu tố quan trọng hơn, đó là chất lượng và trạng thái sinh học của làn da.
PV: Nếu không thể ngăn lão hóa, chúng ta có thể làm gì trong cuộc sống hằng ngày để hỗ trợ làn da duy trì trạng thái khỏe mạnh lâu hơn?
BS Thảo: Trước hết, tôi cho rằng không nên bắt đầu câu chuyện chống lão hóa từ những can thiệp mạnh, mà nên bắt đầu từ những thói quen cơ bản nhưng được duy trì đều đặn.
Một lối sống lành mạnh, ngủ đủ và có chất lượng, chế độ ăn cân bằng, vận động thường xuyên, hạn chế các yếu tố gây hại cho cơ thể và đặc biệt là bảo vệ da trước ánh nắng đều là những nền tảng quan trọng.
Với làn da, việc làm sạch phù hợp, dưỡng ẩm, chống nắng và lựa chọn các sản phẩm chăm sóc dựa trên tình trạng da cũng quan trọng không kém việc tìm kiếm một hoạt chất hay liệu trình “chống lão hóa” thật mạnh.
Điều quan trọng nhất là tính lâu dài. Không có một sản phẩm hay một liệu trình đơn lẻ nào có thể thay thế hoàn toàn cho một lối sống và thói quen chăm sóc da phù hợp.
PV: Một số người có tâm lý “đã chống lão hóa thì phải làm thật nhiều, càng sớm càng tốt”. Bác sĩ nhìn nhận điều này như thế nào?
BS Thảo: Tôi nghĩ cần phân biệt giữa chăm sóc và can thiệp phù hợp với việc quá tập trung vào việc chống lại tuổi tác.
Mỗi làn da có tình trạng khác nhau, mỗi độ tuổi cũng có những nhu cầu khác nhau. Không phải cứ sử dụng nhiều sản phẩm, thực hiện nhiều liệu trình hoặc lựa chọn phương pháp mạnh hơn thì kết quả sẽ tốt hơn. Điều quan trọng là đánh giá đúng tình trạng da, xác định mục tiêu và lựa chọn mức độ can thiệp phù hợp.
Tư duy Skin Longevity cũng hướng chúng ta đến việc duy trì chức năng của da trong thời gian dài, thay vì chỉ tìm cách xử lý thật nhanh những dấu hiệu tuổi tác đã xuất hiện.
PV: Có người cho rằng còn trẻ thì chưa cần quan tâm đến Skin Longevity. Theo BS Thảo, khi nào nên bắt đầu?
BS Thảo: Tôi cho rằng không nên đặt vấn đề này theo một mốc tuổi cứng nhắc. Nếu hiểu Skin Longevity là duy trì sức khỏe và chức năng của da, thì việc bảo vệ da có thể bắt đầu từ rất sớm. Ví dụ, chống nắng và xây dựng một routine chăm sóc phù hợp không phải là những việc chỉ dành cho phụ nữ sau 30 hay 40 tuổi.
Khi còn trẻ, mục tiêu có thể thiên về bảo vệ và duy trì. Khi tuổi tăng lên, chúng ta có thể bổ sung những giải pháp nhằm hỗ trợ khả năng phục hồi, cải thiện cấu trúc và xử lý những thay đổi đã xuất hiện. Điều quan trọng là không đợi đến khi các dấu hiệu lão hóa biểu hiện rõ mới bắt đầu quan tâm đến sức khỏe làn da.
Khi nói về Skin Longevity, giới chuyên gia không chỉ nhìn vào những gì xảy ra trên bề mặt da mà còn quan tâm đến những quá trình sinh học sâu hơn bên trong.
PV: Nếu chỉ có thể đưa ra một vài lời khuyên cho phụ nữ hiện đại muốn duy trì làn da khỏe mạnh và trẻ lâu, BS Thảo sẽ khuyên điều gì?
BS Thảo: Tôi nghĩ điều đầu tiên là hãy thay đổi cách nhìn về lão hóa. Lão hóa không phải là một căn bệnh cần phải “chiến đấu” bằng mọi giá. Đây là một quá trình sinh học tự nhiên. Điều chúng ta có thể làm là chủ động chăm sóc sức khỏe và làn da để quá trình đó diễn ra theo hướng lành mạnh hơn.
Hãy ưu tiên những nền tảng cơ bản: ngủ đủ, ăn uống cân bằng, vận động, bảo vệ da khỏi ánh nắng, chăm sóc da phù hợp và hạn chế những yếu tố làm gia tăng stress oxy hóa.
Nếu cần sử dụng hoạt chất hoặc thực hiện các phương pháp thẩm mỹ, hãy lựa chọn dựa trên tình trạng thực tế của làn da thay vì chạy theo xu hướng hoặc mong muốn có kết quả thật nhanh.
Cuối cùng, đừng chỉ nhìn vào việc hôm nay mình trông trẻ hơn bao nhiêu tuổi. Hãy quan tâm đến việc 5–10 năm nữa làn da của mình có còn khỏe, có khả năng phục hồi và duy trì chức năng tốt hay không. Đó mới là tinh thần của Skin Longevity: không cố gắng “đánh bại” thời gian, mà tìm cách để làn da đi cùng thời gian một cách khỏe mạnh hơn.
Cảm ơn bác sĩ vì đã dành thời gian trả lời phỏng vấn!
HN