Chi phí phát sinh có thể bắt đầu từ những quyết định quá muộn
Trong một dự án xây dựng, chi phí PCCC thường được tính toán thông qua các hạng mục vật liệu, cấu kiện, thiết bị và hệ thống kỹ thuật. Tuy nhiên, ngân sách thực tế còn chịu ảnh hưởng từ mức độ tương thích giữa giải pháp PCCC với thiết kế kiến trúc, kết cấu, nội thất và hệ thống cơ điện (MEP).
Khi các yêu cầu này chưa được phối hợp đầy đủ, xung đột có thể chỉ bộc lộ ở giai đoạn triển khai bản vẽ chi tiết hoặc thi công. Khi đó, việc thay đổi cấu tạo, điều chỉnh mặt bằng, bổ sung hạng mục hay tổ chức thi công lại không chỉ làm tăng chi phí mà còn ảnh hưởng đến tiến độ chung.
Trong tập 05 podcast "Lửa & Lựa" do Saint-Gobain Việt Nam thực hiện, KTS Nguyễn Chánh Phương, Phó Chủ tịch AA Corporation, nhìn nhận đầu tư PCCC là một phần trong bài toán quản trị rủi ro của công trình. Hiệu quả đầu tư cần được xem xét trong mối quan hệ với khả năng bảo vệ con người, tài sản và duy trì hoạt động của công trình khi đưa vào sử dụng.
Từ góc nhìn này, việc kiểm soát chi phí không dừng ở thương lượng đơn giá từng hạng mục. Chủ đầu tư cần nhận diện những điểm có khả năng phát sinh xung đột ngay trong quá trình phát triển thiết kế, để có cơ sở đánh giá phương án trước khi các quyết định được triển khai thành cấu kiện và khối lượng thi công thực tế.

Đầu tư PCCC cần được xem là bài toán quản trị rủi ro, với những quyết định đúng từ đầu giúp hạn chế rủi ro và chi phí phát sinh về sau (Ảnh: Maison Office)
Tối ưu chi phí không đồng nghĩa với chọn giải pháp rẻ nhất
Theo KTS Nguyễn Chánh Phương, lựa chọn giải pháp PCCC cần dựa trên cơ sở kỹ thuật, đồng thời tính đến công năng, kiến trúc, nội thất, hệ thống MEP và điều kiện thi công. Một phương án không thể được đánh giá chỉ bằng chi phí của riêng vật liệu hoặc cấu kiện, nếu việc sử dụng phương án đó ảnh hưởng đến những hạng mục khác trong dự án.
Ông nhấn mạnh trong podcast "Lửa & Lựa": "Tối ưu không phải là chọn được giải pháp rẻ nhất mà phải chọn được giải pháp đúng nhất".
Điều này đặt ra yêu cầu đánh giá phương án trên tổng thể thay vì tối ưu riêng lẻ từng bộ môn. Chẳng hạn, một cấu hình có thể phù hợp với yêu cầu của một hạng mục nhưng lại gây khó khăn khi tích hợp với hệ thống khác, kéo theo điều chỉnh thiết kế hoặc gia tăng khối lượng thi công. Ngược lại, lựa chọn phù hợp ngay từ đầu có thể giúp các bên chủ động hơn trong việc phối hợp và tổ chức triển khai.
Vì vậy, trước khi so sánh báo giá, chủ đầu tư và đơn vị tư vấn cần làm rõ yêu cầu kỹ thuật của từng khu vực, cấu hình hệ thống, mức độ tương thích với thiết kế cũng như điều kiện thi công. Đây là cơ sở để đánh giá các phương án một cách đầy đủ, từ khả năng đáp ứng yêu cầu an toàn đến tính đồng bộ và hiệu quả đầu tư.

KTS. Nguyễn Chánh Phương trao đổi cùng host Vương Đạo Hoàng trong Podcast "Lửa & Lựa". Nguồn ảnh: Saint-Gobain Việt Nam
Nhà cung cấp giải pháp nên tham gia từ giai đoạn thiết kế
Việc phối hợp PCCC cần được triển khai cùng quá trình phát triển thiết kế, với sự tham gia của tư vấn PCCC và các bộ môn liên quan. Theo KTS Nguyễn Chánh Phương, với những dự án có quy mô lớn hoặc yêu cầu đặc thù, định hướng PCCC cần được xem xét từ sớm để các yêu cầu kỹ thuật có thể được tích hợp vào phương án thiết kế.
Trong quá trình này, nhà cung cấp có thể đóng góp nhiều hơn việc báo giá và bàn giao sản phẩm ở giai đoạn mua sắm. Khi tham gia từ giai đoạn thiết kế, nhà cung cấp có thể cung cấp thông tin về cấu tạo hệ thống, yêu cầu kỹ thuật và phạm vi ứng dụng, giúp đơn vị tư vấn có thêm dữ liệu để xem xét tính phù hợp của giải pháp với cấu trúc và điều kiện thực tế của công trình.
Đây cũng là cơ sở cho cách tiếp cận hệ giải pháp chống cháy mà Saint-Gobain Việt Nam theo đuổi. Thay vì xem xét từng vật liệu riêng lẻ, giải pháp cần được đánh giá trong mối quan hệ giữa các thành phần cấu tạo và yêu cầu ứng dụng cụ thể.
Với hệ vách chống cháy, chẳng hạn, hiệu quả của cấu tạo không chỉ phụ thuộc vào tấm sử dụng mà còn liên quan đến hệ khung, vật liệu cách nhiệt, các chi tiết liên kết và cách lắp đặt. Tương tự, giải pháp chống cháy cho ống gió cần được xem xét theo cấu hình hệ thống và yêu cầu kỹ thuật tương ứng. Việc lựa chọn vì thế cần dựa trên cấu tạo hệ thống hoàn chỉnh, hồ sơ kỹ thuật và điều kiện áp dụng của từng công trình, thay vì chỉ so sánh từng sản phẩm độc lập.

Hệ vách chống cháy và ống gió chống cháy Saint-Gobain. Nguồn ảnh: Saint-Gobain Việt Nam
Từ cách tiếp cận đồng bộ đó, Saint-Gobain Việt Nam cung cấp các giải pháp chống cháy cho nhiều hạng mục công trình, bao gồm hệ vách ngăn chống cháy (EI30-EI180), hệ trần chống cháy (EI45-EI120), hệ bọc ống gió chống cháy (E30-EI180), hệ cửa chống cháy (E60-E90) và hệ kính chống cháy (E/EW/EI120), đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật về giới hạn chịu lửa theo từng ứng dụng.
Trong bài toán đầu tư xây dựng, tối ưu chi phí không chỉ là tìm cách giảm đơn giá vật liệu ban đầu mà còn là chủ động hạn chế những chi phí phát sinh trong quá trình triển khai. Với PCCC, việc xác định đúng yêu cầu kỹ thuật, lựa chọn giải pháp phù hợp và phối hợp với nhà cung cấp ngay từ giai đoạn lập bản vẽ là cơ sở để kiểm soát chi phí, hạn chế những điều chỉnh không cần thiết trong quá trình thi công.
Ánh Dương