Nếu có cơ hội kể một câu chuyện về Việt Nam bằng công nghệ, Lê Hoàng Bách muốn bắt đầu từ những gì gần gũi và mang tính bản sắc nhất: di sản, lễ hội, nghề thủ công. Đó là mong muốn cậu học sinh đến từ Hưng Yên nuôi dưỡng trong thời gian sống và làm việc tại New York.
Giữa lòng New York, Lê Hoàng Bách tìm kiếm lối đi riêng kết hợp công nghệ và nghệ thuật. (Ảnh: Daniel Zambrano. Sản xuất sáng tạo: Valentina Zambrano. Stylist: Vincent Luu)
Ở Bảo tàng Thiết kế Cooper Hewitt, Bách từng tham gia thực hiện trải nghiệm để lại ấn tượng sâu sắc với khách tham quan: Tác phẩm của The New York Times tưởng niệm 100.000 người Mỹ đầu tiên qua đời vì COVID-19 được tái hiện trên màn hình tương tác. Người xem cuộn qua những hình người nhỏ, mỗi hình đại diện cho một nạn nhân, kèm vài dòng về cuộc đời họ. Cuộn mãi không thấy điểm dừng.
Màn hình ấy là một trong hai sản phẩm Bách tham gia thiết kế và lập trình cho triển lãm Design Across Time, khai mạc tháng 6/2026. Sản phẩm còn lại giới thiệu Bungee, bộ phông chữ lấy cảm hứng từ biển hiệu đường phố Mỹ. Khách tham quan có thể chạm vào màn hình để thay đổi màu sắc, như bật lên một tấm biển quảng cáo. Bách còn lập trình chức năng đọc mô tả màu sắc qua tai nghe khi người dùng bấm phím.
"Tôi muốn một người khiếm thị khi đứng trước màn hình cũng được tưởng tượng ra màu sắc như mọi người khác", anh chia sẻ. Khi thấy tên mình trên bức tường cảm ơn đội ngũ thực hiện triển lãm, Bách đã dừng lại khá lâu.
Tên Bach Le trong bảng cảm ơn đội ngũ thực hiện triển lãm Design Across Time, mục Digital Media.
Khách tham quan bên kiosk tương tác do Lê Hoàng Bách thiết kế và phát triển, giới thiệu phông chữ kỹ thuật số Bungee. Kiosk có tai nghe và bàn phím hỗ trợ khách khiếm thị.
Lê Hoàng Bách không tiếp cận nghệ thuật từ những phòng trưng bày. Năm 2019, trong chuyến dự trại hè Chrysalis tại Brisbane, Australia bằng học bổng toàn phần, Bách chú ý đến hệ thống biển chỉ dẫn ở sở thú. Chúng giúp khách tìm đường thuận tiện, đồng thời khiến anh nhận ra những sản phẩm được thiết kế tốt có thể tác động thiết thực đến cuộc sống.
Khi ấy, Bách là học sinh chuyên Anh của Trường THPT Chuyên Hưng Yên, từng tham gia nghiên cứu khoa học và giành giải tại cuộc thi khoa học kỹ thuật quốc gia ViSEF. Năm 2020, sau khi trúng tuyển 3 trường đại học Mỹ, Bách chọn Đại học Fordham ở New York với mức học bổng và hỗ trợ tài chính tổng cộng 200.000 USD trong 4 năm. Anh bắt đầu với Kinh doanh quốc tế, rồi chuyển sang Hệ thống thông tin, học thêm ngành phụ Khoa học máy tính và hoàn thành khóa lập trình full-stack tại Flatiron School năm 2022. Bách tốt nghiệp Fordham hạng Cum Laude với GPA 3.7/4.0 năm 2024.
Tuy nhiên, có bằng đại học không đồng nghĩa với có việc làm. Đến New York năm 2021, Bách từng cô đơn trong quá trình tìm cách thích nghi với môi trường mới. Sau tốt nghiệp, anh gửi hàng trăm hồ sơ xin việc nhưng phần lớn không được phản hồi. Trong thời gian ấy, Bách chủ động tích lũy kinh nghiệm bằng cách làm việc từ xa cho startup Plante ở Australia, làm việc tại tòa soạn điều tra The Markup và phát triển Viewfinder - công cụ tìm kiếm tác phẩm nghệ thuật bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Những kinh nghiệm này góp phần đưa anh đến với công việc tại Bảo tàng Thiết kế Cooper Hewitt vào tháng 6/2025.
Sau tốt nghiệp, Bách từng gửi hơn 100 hồ sơ xin việc nhưng phần lớn không được phản hồi. (Ảnh: Daniel Zambrano. Sản xuất sáng tạo: Valentina Zambrano. Stylist: Vincent Luu)
Tại Cooper Hewitt, Bách còn tham gia phát triển công cụ tìm kiếm bằng AI cho bộ sưu tập hơn 215.000 hiện vật. Anh cũng xây dựng bản đồ tương tác giới thiệu 155 bài dự thi tiêu biểu từ 24 bang của Mỹ trong cuộc thi thiết kế dành cho học sinh trung học năm 2026. Dự án gợi anh nhớ những lần chờ kết quả thi khoa học ở quê nhà.
"Ở bảo tàng hay trong một bộ phim, nhân vật chính là tác phẩm. Công nghệ phải lùi lại, như một người dẫn đường đứng nép sang một bên. Nếu khách ra về mà nhớ cái màn hình hơn nhớ hiện vật, là tôi đã làm sai", Bách nói.
Ngoài công việc tại bảo tàng, Bách còn giữ vai trò Giám đốc Vận hành và Công nghệ cho OHOS Media - một công ty sáng tạo ở New York. Anh từng có khoảng 2 tuần để thực hiện website giới thiệu "Fillos do Vento: A Rapa", dự án điện ảnh nhập vai được chọn tranh giải tại Cannes 2025 và giành giải People's Voice tại Webby 2026. Bách chọn cảnh đàn ngựa phi giữa những ngọn đồi phủ sương ở Galicia, Tây Ban Nha làm điểm mở đầu bởi "muốn người xem cảm trước, đọc sau".
Mô phỏng trang chủ fillos-do-vento.com, website chính thức do Lê Hoàng Bách thiết kế cho Fillos do Vento: A Rapa. Hình ảnh phim: Fillos do Vento: A Rapa / 100 Sutton Studios.
Ngoài ra, Bách tham gia Ban điều hành, giữ vị trí Giám đốc Công nghệ tại Hội Chuyên gia và Sinh viên Việt Nam (VPS), xây dựng nền tảng VPS ATLAS để kết nối chuyên gia và sinh viên Việt trên toàn cầu. Anh tự định vị là kỹ sư thiết kế (Design Engineer), người vừa thiết kế vừa trực tiếp làm ra sản phẩm.
Với kinh nghiệm thực hiện nhiều sản phẩm ý nghĩa tại Mỹ, trong tương lai, Lê Hoàng Bách muốn có cơ hội tham gia những dự án bảo tàng, văn hóa tại Việt Nam, tôn vinh những câu chuyện về lễ hội, nghề thủ công và các giá trị truyền thống. "Tôi mong một ngày được dùng những gì mình học ở Mỹ để kể lại những câu chuyện ấy, để người trẻ Việt Nam thấy văn hóa của mình gần gũi hơn, và để bạn bè thế giới biết đến Việt Nam nhiều hơn", anh chia sẻ.
Quang Vũ