Một nghiên cứu được đăng trên tạp chí Nutrients ghi nhận lượng mỡ trong gan giảm 11,42% sau 6 tuần ở nhóm người bổ sung cà chua theo một chế độ cụ thể. Ngoài ra, loại quả này còn được nghiên cứu về tác dụng chống oxy hóa, hỗ trợ sức khỏe tim mạch và những cơ chế liên quan đến quá trình lão hóa.
Vậy ăn cà chua thế nào để tận dụng tốt giá trị dinh dưỡng? Kết hợp cà chua với những thực phẩm nào có thể giúp bữa ăn thêm cân đối?
Ăn cà chua sống kết hợp cà chua chín, lượng mỡ gan giảm sau 6 tuần
Theo bài viết trên Beijing Time, một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nutrients đã khảo sát tác động của việc bổ sung cà chua đối với người trưởng thành mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do béo phì.
Những người tham gia được chia thành hai nhóm. Nhóm can thiệp ăn 200g cà chua tươi mỗi ngày, đồng thời sử dụng thêm 50g sốt cà chua không đường được chế biến bằng cách nghiền và gia nhiệt cô đặc. Nhóm đối chứng duy trì chế độ ăn thông thường, không bổ sung cà chua theo chế độ nghiên cứu.
Sau 6 tuần, lượng mỡ trong gan ở nhóm can thiệp giảm 11,42%. Mức cải thiện được báo cáo gần gấp đôi nhóm đối chứng. Kết quả này vẫn được ghi nhận sau khi các nhà nghiên cứu điều chỉnh một số yếu tố như tuổi tác, giới tính và chỉ số khối cơ thể (BMI).
Đây là kết quả đáng chú ý, nhưng không có nghĩa mọi người chỉ cần ăn cà chua trong 6 tuần là có thể giảm mỡ gan ở mức tương tự. Hiệu quả còn phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe, chế độ ăn và các yếu tố cá nhân.
Vì sao nên kết hợp cà chua sống và cà chua nấu chín?
Điểm đáng chú ý là hai cách chế biến có thể giúp cơ thể tiếp nhận những thành phần dinh dưỡng khác nhau từ cà chua.
Cà chua nấu chín giúp tăng khả năng hấp thu lycopene. Đây là hợp chất chống oxy hóa thuộc nhóm carotenoid, tạo nên màu đỏ đặc trưng của cà chua. Khi cà chua được nghiền nhỏ và gia nhiệt, cấu trúc thực phẩm thay đổi, giúp cơ thể hấp thu lycopene thuận lợi hơn. Quá trình chế biến cùng một lượng chất béo phù hợp cũng có thể hỗ trợ hấp thu hợp chất này.
Lycopene và beta-carotene được nghiên cứu về khả năng chống oxy hóa, góp phần bảo vệ tế bào trước những tác động bất lợi của các gốc tự do. Những hợp chất này cũng được quan tâm trong các nghiên cứu về phản ứng viêm và chuyển hóa chất béo.
Cà chua sống giúp giữ lại nhiều vitamin nhạy cảm với nhiệt, trong đó có vitamin C. Loại vitamin này tham gia vào quá trình chống oxy hóa, tổng hợp collagen và duy trì nhiều chức năng bình thường của cơ thể.
Cà chua còn chứa các axit hữu cơ như axit citric và axit malic, góp phần tạo nên vị chua đặc trưng. Tuy nhiên, chưa đủ căn cứ để khẳng định các axit này trực tiếp giúp cơ thể tiêu hóa chất béo tốt hơn hoặc làm giảm gánh nặng chuyển hóa cho gan.
Vì vậy, thay vì chỉ ăn cà chua sống hoặc chỉ sử dụng cà chua nấu chín, mọi người có thể kết hợp cả hai cách trong khẩu phần ăn để đa dạng hóa nguồn dưỡng chất.
Cà chua có thể giúp làm chậm lão hóa nội tạng?
Ngoài lợi ích đối với sức khỏe gan, cà chua còn chứa nhiều hợp chất thực vật đang được nghiên cứu về vai trò đối với quá trình lão hóa tế bào.
Bài viết dẫn một nghiên cứu trên tạp chí EMBO Molecular Medicine, cho biết việc sử dụng chiết xuất cà chua trong 3 tháng có liên quan đến sự cải thiện của 27 chỉ số liên quan đến lão hóa.
Một hợp chất được đề cập là tomatidine, có liên quan đến các nghiên cứu về chuyển hóa tế bào và chức năng cơ thể. Tuy nhiên, cần phân biệt tomatidine với lycopene – hai hợp chất khác nhau, dù đều được nhắc đến khi nói về giá trị sinh học của cà chua.
Theo bài viết, những cơ chế được quan tâm bao gồm khả năng tác động đến tế bào già cỗi, chức năng mạch máu, chuyển hóa năng lượng và phản ứng viêm thần kinh.
Dù vậy, các kết quả nghiên cứu về hợp chất riêng biệt hoặc chiết xuất cà chua không đồng nghĩa với việc ăn cà chua thông thường chắc chắn làm chậm lão hóa nội tạng, cải thiện trí nhớ hay ngăn ngừa bệnh thoái hóa thần kinh. Những lợi ích này cần được xác nhận bằng các nghiên cứu phù hợp hơn trên người.
Cà chua xanh có thực sự tốt hơn cà chua đỏ?
Bài viết cho rằng cà chua chưa chín có thể chứa nhiều tomatidine hơn cà chua đỏ đã chín. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa cà chua càng xanh càng tốt cho sức khỏe.
Cà chua chưa chín có thể chứa hàm lượng alpha-tomatine cao hơn. Nếu tiêu thụ với lượng lớn, hợp chất này có thể gây ra các triệu chứng khó chịu đường tiêu hóa và những biểu hiện ngộ độc khác.
Do đó, không nên chủ động ăn cà chua xanh chưa chín để tìm kiếm tác dụng chống lão hóa. Lựa chọn an toàn hơn là cà chua chín hoặc các giống cà chua xanh được xác định phù hợp để ăn.
3 cách kết hợp cà chua giúp bữa ăn thêm dinh dưỡng
Không chỉ có thể kết hợp cà chua sống và chín, việc ăn cà chua cùng những thực phẩm khác cũng giúp đa dạng hóa thành phần dinh dưỡng trong khẩu phần.
1. Cà chua và đậu nành: Bổ sung hợp chất có tiềm năng chống viêm
Đậu nành chứa isoflavone, trong khi cà chua giàu lycopene. Cả hai đều được nghiên cứu về những tác động liên quan đến phản ứng viêm và sức khỏe chuyển hóa.
Theo bài viết, một nghiên cứu sử dụng đồ uống kết hợp cà chua và đậu nành ghi nhận sự suy giảm của nhiều chất trung gian gây viêm ở người trưởng thành béo phì sau 4 tuần.
Kết quả này gợi mở tiềm năng của việc kết hợp hai thực phẩm, nhưng chưa đủ để khẳng định thức uống này có thể điều trị tình trạng viêm toàn thân hoặc thay thế các biện pháp chăm sóc sức khỏe khác.
2. Cà chua và quả bơ: Tăng hấp thu lycopene
Quả bơ giàu chất béo không bão hòa và vitamin E, trong khi lycopene trong cà chua là hợp chất tan trong chất béo.
Khi kết hợp cà chua tươi với quả bơ trong món salad, lượng chất béo từ quả bơ có thể giúp cơ thể hấp thu lycopene tốt hơn. Bài viết dẫn nghiên cứu cho rằng khả năng hấp thu hợp chất này có thể tăng gấp 4-5 lần trong điều kiện nghiên cứu cụ thể.
Sự kết hợp này giúp tăng tính đa dạng dinh dưỡng của bữa ăn, đồng thời bổ sung chất béo có lợi. Tuy nhiên, mức tăng hấp thu cụ thể không nên được áp dụng mặc định cho mọi công thức hoặc mọi người.
3. Cà chua và táo: Bổ sung dưỡng chất liên quan đến sức khỏe xương
Táo cung cấp một lượng nhỏ bo, nguyên tố vi lượng được nghiên cứu về vai trò trong chuyển hóa khoáng chất. Trong khi đó, vitamin C trong cà chua tham gia tổng hợp collagen – thành phần quan trọng của mô liên kết và cấu trúc xương.
Lycopene cũng đang được nghiên cứu về mối liên hệ với quá trình chuyển hóa xương.
Vì vậy, kết hợp cà chua với táo có thể giúp bổ sung đa dạng dưỡng chất. Tuy nhiên, chưa có đủ căn cứ để khẳng định uống nước ép từ hai loại quả này trực tiếp làm tăng mật độ xương hoặc ngăn ngừa loãng xương.
Để bảo vệ xương, cần chú ý bổ sung đủ canxi, vitamin D, protein và duy trì vận động phù hợp.
Ăn cà chua thế nào để có lợi cho sức khỏe?
Cà chua là thực phẩm dễ kết hợp trong bữa ăn, từ salad, món xào, canh đến sốt cà chua. Để tận dụng giá trị dinh dưỡng, mọi người có thể luân phiên ăn cà chua sống và cà chua đã nấu chín, đồng thời kết hợp với những thực phẩm giàu protein, chất béo không bão hòa và các loại rau quả khác.
Tuy nhiên, không nên xem cà chua là thực phẩm có khả năng chữa khỏi gan nhiễm mỡ, ngăn chặn lão hóa hay thay thế thuốc điều trị. Đối với người mắc gan nhiễm mỡ, việc kiểm soát cân nặng khi cần thiết, xây dựng chế độ ăn phù hợp, vận động thường xuyên và hạn chế rượu bia vẫn đóng vai trò quan trọng.
Một loại quả quen thuộc có thể mang lại nhiều lợi ích khi được sử dụng đúng cách. Điều quan trọng không phải là ăn thật nhiều cà chua, mà là đưa loại quả này vào chế độ ăn đa dạng, cân đối và phù hợp với tình trạng sức khỏe của mỗi người.
Diệp Lục