Có công việc ổn định, tháng nào cũng nhận lương nhưng tài khoản gần như không còn đồng nào vào cuối tháng là tình trạng không ít người đi làm gặp phải. Tiền nhà, ăn uống, đi lại, mua sắm, các cuộc hẹn với bạn bè và những khoản chi bất ngờ liên tục xuất hiện, khiến việc tiết kiệm thường xuyên rơi vào tình cảnh "thôi để tháng sau".
Và thông thường, "tháng sau" ấy chẳng bao giờ đến. Một số người nghĩ chỉ khi thu nhập tăng lên mới có thể bắt đầu tiết kiệm. Tuy nhiên, nếu chưa hình thành được thói quen tiết kiệm khi lương thấp, chẳng có gì đảm bảo khi lương cao, bạn sẽ thay đổi được tình hình.
Đó cũng chính là 1 trong những lý do mà dù đã đi làm nhiều năm, không ít người vẫn chẳng tiết kiệm nổi. Vậy phải làm sao để khắc phục tình trạng này?
1. Thay đổi tư duy: Thói quen tiết kiệm quan trọng hơn SỐ TIỀN TIẾT KIỆM ĐƯỢC
Một trong những lý do khiến nhiều người mãi chưa có tiền tích lũy là suy nghĩ để ra vài trăm nghìn đồng mỗi tháng cũng chẳng đáng bao nhiêu, nên thay vì tiết kiệm, họ ưu tiên chi tiêu cho những nhu cầu trước mắt. Đến khi thu nhập tốt hơn, bản thân lại có thêm nhiều mong muốn mua sắm, nâng cấp chất lượng cuộc sống và tiếp tục trì hoãn việc tích lũy.
Ảnh minh họa
Thực tế ở giai đoạn mới bắt đầu, số tiền tiết kiệm được không quan trọng bằng việc hình thành thói quen tiết kiệm đều đặn. Chẳng hạn với mức lương 10 triệu đồng/tháng, bạn có thể bắt đầu bằng việc để riêng 300.000-500.000 đồng ngay khi nhận lương. Con số này chưa đủ lớn để tạo ra sự thay đổi đáng kể về tài chính, nhưng giúp bạn làm quen với việc không tiêu hết số tiền mình kiếm được.
Khi đã duy trì được thói quen này trong vài tháng, bạn có thể từng bước tăng khoản tiết kiệm tùy theo khả năng. Nếu thu nhập tăng hoặc một số chi phí sinh hoạt được cắt giảm, phần tiền để dành cũng có thể tăng lên tương ứng. Ngược lại, trong những tháng có nhiều khoản phát sinh, việc giảm số tiền tiết kiệm xuống một mức phù hợp vẫn tốt hơn là bỏ hẳn kế hoạch.
Điều cần tránh là đặt ra mục tiêu quá cao ngay từ đầu, chẳng hạn phải tiết kiệm 20-30% thu nhập dù ngân sách hiện tại chưa cho phép. Áp lực này dễ khiến việc tích lũy trở thành gánh nặng và khó duy trì lâu dài. Thay vào đó, hãy bắt đầu bằng một con số nhỏ, thực hiện đều đặn và xem tiết kiệm như một khoản chi cố định mỗi tháng. Khi thói quen đã hình thành, việc tăng số tiền tích lũy sẽ trở nên tự nhiên và dễ dàng hơn.
2. Theo dõi chi tiêu để biết tiền đang đi đâu
Nhiều người cảm thấy mình không mua sắm món đồ nào quá đắt đỏ nhưng cuối tháng vẫn hết tiền. Nguyên nhân đôi khi nằm ở những khoản chi nhỏ lặp đi lặp lại: Vài lần đặt đồ ăn vì lười nấu, vài chuyến xe công nghệ hay vài đơn hàng,... Từng khoản riêng lẻ có thể không đáng kể, nhưng khi cộng lại trong 30 ngày, con số có thể lớn hơn nhiều so với dự tính.
Vì vậy, trước khi nghĩ đến việc cắt giảm chi tiêu, hãy thử ghi chép lại toàn bộ khoản tiền đã sử dụng trong ít nhất một tháng. Sau đó, chia các khoản chi thành những nhóm như tiền nhà, ăn uống, đi lại, mua sắm, giải trí và phát sinh.
Việc này giúp bạn nhìn rõ nhóm nào đang chiếm nhiều ngân sách nhất, khoản nào thực sự cần thiết và khoản nào có thể điều chỉnh. Khi biết tiền đang đi đâu, việc tìm ra phần ngân sách có thể dành cho tiết kiệm cũng trở nên dễ dàng hơn.
3. Đặt giới hạn cho những khoản chi dễ vượt ngân sách
Sau khi theo dõi chi tiêu, nhiều người có thể nhận ra vấn đề không nằm ở những hóa đơn lớn mà ở việc thiếu giới hạn cho một số nhu cầu thường ngày. Chẳng hạn, ăn ngoài không có kế hoạch, mua quần áo theo cảm hứng hoặc thường xuyên tham gia những cuộc vui vượt quá khả năng tài chính.
Ảnh minh họa
Bạn không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn những hoạt động này để tiết kiệm. Việc cắt giảm quá mức đôi khi khiến bản thân cảm thấy bị bó buộc, dễ dẫn đến tâm lý chán nản và quay lại cách chi tiêu cũ. Thay vào đó, hãy đặt ra một ngân sách cụ thể cho từng nhu cầu.
Ví dụ, bạn có thể dành 1,5 triệu đồng/tháng cho ăn uống bên ngoài, 500.000 đồng cho mua sắm cá nhân và 700.000 đồng cho giải trí. Khi khoản tiền của một nhóm đã sử dụng hết, hãy cân nhắc trước khi lấy ngân sách từ nhóm khác để bù vào.
Cách làm này giúp mỗi người vẫn có tiền cho những sở thích cá nhân mà không phải đánh đổi toàn bộ kế hoạch tiết kiệm. Đặc biệt, việc đặt giới hạn từ đầu còn giúp hạn chế những quyết định mua sắm nhất thời, vốn là nguyên nhân khiến ngân sách dễ bị xáo trộn.
4. Xây dựng quỹ dự phòng trước khi nghĩ đến những mục tiêu lớn
Một lý do khiến nhiều người không giữ được tiền tiết kiệm là thường xuyên phải sử dụng số tiền vừa tích lũy để giải quyết các tình huống bất ngờ. Chẳng hạn, xe hỏng cần sửa, điện thoại cần thay pin, laptop cần thay màn,... Nếu không có khoản tiền dự phòng, bạn buộc phải lấy tiền tiết kiệm ra sử dụng, thậm chí phải vay mượn.
Vì vậy, mục tiêu đầu tiên là xây dựng quỹ dự phòng. Đây là khoản tiền dành riêng cho những tình huống thực sự cấp bách hoặc phát sinh, không phải tiền dùng để mua sắm, du lịch hay phục vụ các sở thích thông thường.
Bạn có thể hướng đến khoản dự phòng 5 triệu đồng, sau đó tăng lên 10 triệu đồng rồi tiếp tục tích lũy cho đến khi đủ chi phí sinh hoạt từ 3-6 tháng.
5. Đừng tăng chi tiêu ngay khi thu nhập được cải thiện
Khi mới đi làm, mức lương có thể chỉ vừa đủ trang trải cuộc sống. Sau vài năm, khi được tăng lương hoặc chuyển sang công việc có thu nhập tốt hơn, nhiều người thường muốn nâng cấp chất lượng sống: Thuê căn hộ rộng hơn, mua điện thoại mới, ăn uống ở những nhà hàng đắt tiền hơn hoặc sắm sửa thêm nhiều món đồ.
Những thay đổi này không có gì sai nếu nằm trong khả năng tài chính. Tuy nhiên, nếu toàn bộ phần thu nhập tăng thêm đều được chuyển thành chi tiêu, tình trạng không có tiền tiết kiệm vẫn có thể tiếp diễn dù mức lương đã cao hơn trước.
Ảnh minh họa
Một cách thực tế là duy trì mức sinh hoạt tương đối ổn định trong một khoảng thời gian sau khi được tăng lương. Thay vì lập tức nâng cấp mọi nhu cầu, hãy dành một phần đáng kể của khoản thu nhập tăng thêm cho tích lũy. Chẳng hạn, nếu lương tăng thêm 2 triệu đồng/tháng, có thể chuyển 1 triệu đồng vào tài khoản tiết kiệm, phần còn lại dùng để cải thiện chất lượng cuộc sống.
Suy cho cùng, tiết kiệm không phải việc chỉ dành cho những người có mức lương cao hay không có nhu cầu hưởng thụ. Đó là thói quen cần được hình thành từ cách sử dụng tiền mỗi ngày, mỗi tuần, mỗi tháng.
Với người đã đi làm nhiều năm nhưng chưa có khoản dành dụm, bắt đầu bằng 500.000 đồng hay 1 triệu đồng mỗi tháng vẫn tốt hơn tiếp tục chờ đến khi có mức thu nhập lý tưởng. Khi duy trì được kỷ luật, số tiền nhỏ ban đầu sẽ dần trở thành nền tảng cho những mục tiêu lớn hơn trong tương lai.
Ngọc Linh