Nhà có hai con học cách nhau một lớp thường được ví là "nuôi một lứa". Sáng đưa hai đứa cùng lúc, tối kèm bài cùng một bàn, đồ dùng học tập cũng dễ dùng chung. Thế nhưng chính vì gần nhau như vậy, các con cũng dễ bị đặt lên bàn cân hơn bất kỳ ai. Dưới đây là vài điều cha mẹ nên lưu ý.
1. Giữ lại sách giáo khoa của anh chị
Từ năm học 2026-2027, học sinh cả nước học thống nhất một bộ sách giáo khoa là "Kết nối tri thức với cuộc sống". Trước đây, mỗi trường có thể chọn bộ sách khác nhau, nên sách của anh chị nhiều khi không dùng lại được khi em chuyển trường hay lên lớp. Giờ đây, bộ sách anh chị học năm nay rất có thể chính là bộ sách em sẽ cần vào năm sau.
Vì vậy, cha mẹ nên dặn con giữ sách cẩn thận, hạn chế viết vẽ lên sách giáo khoa. Riêng sách bài tập thì con thường phải làm trực tiếp vào sách, nên khó tái sử dụng. Trước khi mua sách mới cho em, phụ huynh nên kiểm tra với nhà trường xem năm đó có sách chỉnh sửa hay không.

Từ năm học 2026-2027, học sinh cả nước học chung một bộ sách giáo khoa (Ảnh minh họa)
2. Đừng so sánh điểm số của hai con
"Sao em/anh/chị làm được mà con không làm được?" là câu nói nhiều phụ huynh buột miệng mà không nghĩ nhiều. Với hai con học sát nhau, lời so sánh ấy càng dễ xuất hiện, vì bài vở, thầy cô, thậm chí bạn bè của hai đứa nhiều khi na ná nhau.
Các nhà tâm lý học gọi hiện tượng cha mẹ đối xử khác biệt giữa các con là "đối xử phân biệt của cha mẹ". Nhiều nghiên cứu cho thấy khi một đứa trẻ cảm thấy mình kém được yêu thương hơn anh chị em, con dễ tự ti, lo âu và mâu thuẫn với chính anh chị em mình hơn. Một nghiên cứu theo dõi các cặp anh chị em tuổi vị thành niên ở Mỹ còn ghi nhận, với những cặp sát tuổi, việc người mẹ so sánh hai con có liên quan tới các vấn đề hành vi của con vài năm sau đó.
3. Nếu đối xử khác nhau, hãy giải thích cho con hiểu
Hai con không giống nhau, nên cha mẹ khó mà đối xử y hệt. Đứa này cần kèm Toán nhiều hơn, đứa kia lại cần được động viên khi học tiếng Anh. Điều quan trọng là các con hiểu vì sao.
Năm 1997, hai nhà nghiên cứu Amanda Kowal và Laurie Kramer ghi nhận trẻ nhận ra sự đối xử khác biệt của cha mẹ trong khoảng một phần ba các tình huống. Tuy nhiên, phần lớn các em không thấy điều đó là bất công khi hiểu được lý do. Chẳng hạn, mẹ ngồi kèm em lâu hơn vì em đang học lớp 1, còn anh đã tự học được. Một câu giải thích đơn giản như vậy giúp con bớt cảm giác bị thiên vị.

Trẻ ít thấy bất công hơn khi hiểu vì sao cha mẹ đối xử khác nhau giữa các con (Ảnh minh họa)
4. Để anh chị trở thành "gia sư" của em
Khoảng cách một lớp là vừa đủ để anh chị còn nhớ rõ bài vở năm trước, mà vẫn đủ gần để em không ngại hỏi. Các nghiên cứu về anh chị em cho thấy lời khuyên từ anh chị sát tuổi nhiều khi được trẻ tiếp nhận dễ hơn lời của cha mẹ hay thầy cô.
Sự gắn bó ấy còn có ý nghĩa lâu dài. Một nghiên cứu do Xiaoran Sun và cộng sự tại Đại học Bang Pennsylvania thực hiện, công bố trên tạp chí Child Development năm 2018, theo dõi 152 gia đình từ khi anh chị học lớp 4, lớp 5 đến khoảng 26 tuổi. Kết quả cho thấy những anh chị em thân thiết thời nhỏ có xu hướng đạt trình độ học vấn tương đương nhau khi trưởng thành.
Cha mẹ có thể khuyến khích anh chị kèm em một bài, đọc cho em một đoạn văn, rồi khen cả hai. Khi hai con thấy mình là "đồng đội" chứ không phải "đối thủ", việc học ở nhà cũng nhẹ nhàng hơn rất nhiều.
Thiên An