Những năm đầu đi làm, nhiều người có một niềm tin khá đơn giản: chỉ cần lương tăng dần theo thời gian thì chuyện tiết kiệm sẽ tự nhiên dễ hơn. Nhưng thực tế lại khác. Không ít người sau vài lần tăng lương nhận ra một điều hơi khó hiểu: thu nhập cao hơn trước khá nhiều, nhưng tiền tiết kiệm cuối tháng vẫn… gần như vậy.
Câu trả lời thường nằm ở một hiện tượng quen thuộc trong tài chính cá nhân: lifestyle inflation - khi thu nhập tăng, mức sống cũng âm thầm tăng theo.
Ban đầu mọi thay đổi đều rất nhỏ và nghe hoàn toàn hợp lý. Lương cao hơn một chút, nên cà phê buổi sáng chuyển từ quán quen 30-40k sang một quán “ổn áp” hơn. Những ngày nắng nóng thì gọi xe ôm công nghệ cho nhanh thay vì đi bộ hay đi xe buýt. Cuối tuần bận rộn nên đặt đồ ăn ngoài nhiều hơn. Thỉnh thoảng mua thêm vài món đồ “cho bản thân thoải mái hơn sau khi làm việc chăm chỉ”.
Ảnh minh hoạ Pinterest
Không có khoản nào quá lớn để phải cân nhắc lâu. Và chính vì vậy, chúng dễ dàng trở thành thói quen mới.
Nếu nhìn lại sau vài năm, nhiều người sẽ nhận ra chi phí cho những thứ rất quen thuộc đã tăng lên đáng kể: tiền ăn ngoài nhiều hơn, tiền đi lại nhiều hơn, đồ uống, giải trí hay các dịch vụ tiện lợi cũng nhiều hơn trước. Mỗi khoản tăng một chút, nhưng tổng chi tiêu hàng tháng thì tăng lên khá rõ.
Vấn đề của lifestyle inflation không phải là sống tốt hơn. Khi thu nhập tăng, việc nâng chất lượng cuộc sống là điều hoàn toàn bình thường. Vấn đề nằm ở chỗ sự thay đổi này thường diễn ra tự động, trong khi tiền tiết kiệm lại không được tăng theo cách tương tự.
Kết quả là thu nhập cao hơn, nhưng phần “còn lại sau chi tiêu” vẫn gần như cũ.
Ảnh minh hoạ Pinterest
Một cách đơn giản để tránh vòng lặp này là khi lương tăng, hãy quyết định trước một nguyên tắc: tăng tiết kiệm trước khi tăng chi tiêu. Ví dụ nếu lương tăng thêm 5 triệu, có thể dành ngay 2-3 triệu cho tiết kiệm hoặc đầu tư, phần còn lại mới dùng để nâng cấp những tiện nghi trong cuộc sống.
Cách làm này giúp bạn vẫn được tận hưởng thành quả của việc tăng thu nhập, nhưng đồng thời đảm bảo tài chính dài hạn cũng tiến lên.
Bởi nếu không để ý, lifestyle inflation rất dễ khiến chúng ta rơi vào một cảm giác quen thuộc: làm việc nhiều năm, lương đã tăng khá nhiều, nhưng nhìn lại tài khoản tiết kiệm thì vẫn thấy mọi thứ… không thay đổi bao nhiêu.
Hà Nguyên