Chị từng nghĩ chuyện tiết kiệm là điều dành cho người có thu nhập cao. Nhưng sau 2 năm bắt đầu làm thêm vào buổi tối - từ một công việc rất nhỏ - chị không chỉ trả gần hết nợ mà còn lần đầu tiên có khoản tiền dự phòng mang tên mình.
"Lúc đó tôi chỉ nghĩ: Không thể sống kiểu tháng nào cũng âm tiền"
Trước đây, thu nhập chính của gia đình chị Hà đến từ lương văn phòng của hai vợ chồng, tổng khoảng 24 triệu đồng/tháng. Nghe qua tưởng đủ, nhưng với một gia đình có 2 con nhỏ đang học tiểu học ở Hà Nội, mọi khoản chi gần như luôn vượt kế hoạch.
"Có tháng chỉ riêng tiền học, ăn bán trú, học thêm của 2 bé đã gần 8 triệu đồng. Chưa kể tiền thuê nhà, sinh hoạt, xăng xe, hiếu hỉ…", chị kể.
Biến cố bắt đầu khi chồng chị mất việc gần nửa năm sau dịch. Trong khoảng thời gian đó, gia đình phải vay thêm tiền để xoay xở. Không có khoản tích lũy nào đáng kể, chị bắt đầu rơi vào trạng thái luôn lo lắng vì tiền.
"Có hôm đang họp ở công ty mà tin nhắn báo trừ tiền học của con hiện lên, tôi thấy tim mình thắt lại. Không phải vì khoản đó quá lớn, mà vì tài khoản lúc nào cũng sát đáy."
Chị từng thử cắt giảm đủ thứ: Ít đi ăn ngoài hơn, hạn chế mua quần áo, gần như không dám tiêu cho bản thân. Nhưng điều khiến chị thay đổi thật sự lại đến từ một buổi tối rất bình thường.
Tôi ngồi tính lại và nhận ra: Nếu chỉ cố tiết kiệm trong khi thu nhập không tăng thì mình sẽ mãi bế tắc..
Công việc làm thêm đầu tiên chỉ kiếm được hơn 1 triệu/tháng
Ban đầu, chị Hà nhận viết nội dung sản phẩm cho một shop bán hàng online quen biết. Công việc làm vào buổi tối, sau khi cho con ngủ.
"Mỗi bài chỉ được trả vài chục nghìn. Tháng đầu tiên tôi kiếm được hơn 1 triệu đồng thôi. Nhưng cảm giác rất khác. Đó là lần đầu tiên tôi thấy mình có thêm một dòng tiền ngoài lương".
Sau đó, chị bắt đầu nhận thêm việc đăng bài fanpage, trả lời tin nhắn cho cửa hàng online vào cuối tuần. Có thời điểm, chị ngủ lúc 1–2 giờ sáng liên tục suốt nhiều tháng.
"Mệt thật. Nhưng tôi nhớ cảm giác mỗi lần trả được thêm vài triệu tiền nợ. Nó khiến mình thấy có hy vọng".
Điều chị không ngờ là chính công việc làm thêm lại giúp chị thay đổi tư duy về tiền bạc.
Trước đây, chị thường có xu hướng "có bao nhiêu tiêu bấy nhiêu", miễn đủ sống là được. Nhưng khi phải tự tay kiếm thêm từng khoản nhỏ, chị bắt đầu nhìn tiền khác đi.
"Tôi không còn mua đồ theo kiểu thấy rẻ là mua. Tôi bắt đầu nghĩ: Món này có đáng bằng 2 tiếng mình thức khuya không?".
Gia đình 4 người bắt đầu sống khác đi sau khi ghi chép chi tiêu
Khoảng 6 tháng sau khi làm thêm, chị Hà bắt đầu lập bảng chi tiêu theo tuần thay vì theo tháng như trước.
Đây là bảng chi tiêu gia đình chị hiện duy trì:
| Khoản chi | Mức chi/tháng |
|---|---|
| Tiền thuê nhà | 6 triệu |
| Tiền ăn uống | 5,5 triệu |
| Tiền học của con | 7 triệu |
| Điện, nước, mạng | 1,8 triệu |
| Xăng xe, đi lại | 1,5 triệu |
| Dự phòng phát sinh | 2 triệu |
| Tiết kiệm cố định | 3 triệu |
"Tôi nhận ra có những khoản tưởng nhỏ nhưng cộng lại rất đáng kể. Ví dụ trà sữa, đồ ăn vặt, mua linh tinh trên sàn thương mại điện tử…".
Gia đình chị không cắt giảm cực đoan, nhưng bắt đầu thay đổi vài thói quen:
- Đi siêu thị theo danh sách thay vì mua ngẫu hứng
- Giảm đặt đồ ăn ngoài từ 4–5 lần/tuần xuống còn 1 lần
- Tận dụng cuối tuần nấu sẵn một số món
- Đặt giới hạn mua sắm online mỗi tháng
- Tách riêng tài khoản tiết kiệm ngay khi nhận lương
Điều quan trọng nhất, theo chị Hà, là không còn tư duy "đợi dư tiền mới tiết kiệm".
"Ngày trước tôi nghĩ phải kiếm nhiều mới để dành được. Sau này tôi mới hiểu: Tiết kiệm là thói quen trước khi là con số".
Sau 2 năm, khoản tiền đầu tiên khiến chị thấy nhẹ lòng hơn rất nhiều
Hiện tại, thu nhập làm thêm của chị Hà dao động khoảng 5-7 triệu đồng/tháng, tùy thời điểm. Chồng chị cũng đã có công việc ổn định trở lại.
Khoản nợ cũ gần như được xử lý xong. Quan trọng hơn, gia đình chị lần đầu tiên có quỹ dự phòng hơn 80 triệu đồng.
"Với nhiều người, số tiền đó có thể không lớn. Nhưng với tôi, nó là cảm giác an toàn mà trước đây chưa từng có".
Chị kể, trước kia chỉ cần con ốm hoặc xe hỏng là cả nhà căng thẳng. Còn bây giờ, dù chưa dư dả, chị không còn cảm giác hoảng loạn vì tiền như trước.
Điều thú vị là sau khi bắt đầu làm thêm, chị cũng thay đổi nhiều trong suy nghĩ về phụ nữ và tài chính.
"Tôi không còn nghĩ kiếm thêm là vì tham tiền. Thật ra, có thêm thu nhập khiến mình tự tin hơn rất nhiều."
"Không ai quá muộn để bắt đầu quản lý tiền"
Chị Hà cho rằng điều khó nhất không phải kiếm thêm bao nhiêu, mà là dám bắt đầu từ những việc nhỏ.
"Có người nghĩ làm thêm phải là việc lớn, vốn nhiều. Nhưng thật ra nhiều phụ nữ quanh tôi đang kiếm thêm từ những thứ rất bình thường: bán đồ ăn online, viết nội dung, livestream, làm cộng tác viên, nhận hàng thủ công…"
Theo chị, điều quan trọng nhất là đừng mặc cảm khi bắt đầu muộn.
"Tôi gần 40 tuổi mới có khoản tiết kiệm đầu tiên trong đời. Nhưng thà bắt đầu muộn còn hơn mãi nghĩ mình không làm được".
Bây giờ, mỗi tháng chị vẫn giữ thói quen chuyển riêng một khoản vào tài khoản tiết kiệm ngay ngày nhận lương. Không cần quá nhiều, nhưng đều đặn.
"Có những ngày tôi vẫn rất mệt. Nhưng ít nhất, tôi biết gia đình mình đang đi lên từng chút một, chứ không còn quay cuồng tại chỗ như trước nữa".
Phương Trần