Với nhiều gia đình, thu nhập 18 triệu đồng mỗi tháng không phải quá thấp. Nhưng nếu chỉ có một nguồn thu, vừa phải thuê nhà vừa nuôi con, con số ấy lại cần được tính toán khá kỹ.
Một bà mẹ đơn thân 36 tuổi đang sống và làm việc tại Hà Nội đã chia sẻ bảng chi tiêu một tháng của hai mẹ con. Tổng thu nhập sau khi trừ các khoản bảo hiểm của chị dao động khoảng 18 triệu đồng. Không có thêm thu nhập cố định từ công việc phụ, mọi khoản sinh hoạt, học hành của con và tiền tiết kiệm đều nằm trong số tiền này.
Điều khiến nhiều người chú ý là riêng tiền thuê nhà đã gần 5 triệu đồng/tháng, tương đương gần 28% thu nhập. Dù vậy, chị vẫn cố giữ nguyên một nguyên tắc: mỗi tháng phải để dành được một khoản trước khi bắt đầu chi tiêu.
Bảng chi tiêu 18 triệu đồng của hai mẹ con
Bảng ngân sách một tháng được chị chia tương đối đơn giản:
| Khoản chi | Số tiền |
|---|---|
| Tiền thuê nhà | 4,8 triệu |
| Điện, nước, Internet, điện thoại | 1 triệu |
| Ăn uống | 4 triệu |
| Học phí và các khoản cho con | 2,2 triệu |
| Đi lại | 800.000 đồng |
| Đồ dùng gia đình, thuốc men, phát sinh | 1 triệu |
| Vui chơi, ăn ngoài | 700.000 đồng |
| Tiết kiệm | 3 triệu |
| Dự phòng còn lại | 500.000 đồng |
| Tổng | 18 triệu đồng |
Nhìn vào bảng này, có thể thấy tiền thuê nhà và ăn uống đã chiếm gần một nửa thu nhập. Nếu cộng thêm các khoản dành cho con, điện nước và đi lại, dư địa để cắt giảm thực tế không còn quá lớn.
Chị cho biết trước đây mình cũng từng áp dụng cách quen thuộc: lĩnh lương rồi chi tiêu, đến cuối tháng còn bao nhiêu thì chuyển sang tiết kiệm. Kết quả là nhiều tháng gần như chẳng còn gì.
Sau đó, chị đổi cách.
Ngay khi nhận lương, 3 triệu đồng được chuyển sang một tài khoản khác. Số tiền còn lại mới được coi là ngân sách sinh hoạt của tháng.
Nguyên tắc này khiến chị có cảm giác thu nhập thực tế chỉ khoảng 15 triệu đồng. Nhưng chính giới hạn đó lại buộc chị cân nhắc rõ hơn giữa những khoản cần thiết và những khoản có thể trì hoãn.
Tiền nhà gần 5 triệu đồng là khoản khó giảm nhất
Trong bảng chi tiêu, 4,8 triệu đồng tiền thuê nhà là khoản lớn nhất.
Có thời điểm chị từng nghĩ đến chuyện chuyển sang căn phòng rẻ hơn khoảng 1-1,5 triệu đồng mỗi tháng. Tuy nhiên, sau khi tính toán lại, chị quyết định giữ nơi ở hiện tại vì gần trường của con và thuận đường đi làm.
Nếu chuyển xa hơn, tiền thuê nhà có thể giảm nhưng đổi lại là chi phí đi lại tăng, thời gian di chuyển dài hơn và việc đưa đón con trở nên phức tạp.
Đây cũng là điểm quan trọng khi nhìn vào một bảng chi tiêu gia đình: không phải khoản lớn nhất lúc nào cũng là khoản nên cắt đầu tiên.
Một căn nhà thuê đắt hơn một chút nhưng giúp giảm tiền xăng xe, tiền gửi trẻ ngoài giờ hay hàng chục giờ di chuyển mỗi tháng đôi khi vẫn là lựa chọn hợp lý.
Với chị, tiền nhà gần 5 triệu đồng được xem như một khoản chi cố định. Thay vì liên tục tìm cách giảm nó, chị tập trung kiểm soát những khoản dễ phình ra hơn như ăn ngoài, mua sắm và các chi tiêu phát sinh.
Khoản 4 triệu đồng tiền ăn được chia theo tuần
Sau tiền nhà, ăn uống là khoản lớn thứ hai. Ngân sách 4 triệu đồng/tháng tương đương khoảng 1 triệu đồng mỗi tuần cho hai mẹ con.
Chị thường đi chợ hoặc siêu thị 2 lần/tuần, ưu tiên mua thực phẩm cho những bữa chính tại nhà. Những ngày đi làm, chị mang cơm hoặc ăn suất bình dân gần công ty.
Điều chị hạn chế nhất không phải thực phẩm đắt tiền mà là những khoản nhỏ xuất hiện liên tục: trà sữa, đồ ăn giao tận nơi, mua thêm đồ ăn tối vì không chuẩn bị trước.
Một đơn hàng 150.000-200.000 đồng không đáng kể nếu nhìn riêng lẻ. Nhưng chỉ cần đặt đồ ăn 2-3 lần mỗi tuần, một tháng có thể phát sinh thêm hơn 1 triệu đồng.
Bởi vậy, ngân sách ăn uống được chia theo tuần thay vì để chung cho cả tháng. Nếu tuần này tiêu nhiều hơn, tuần sau phải tự điều chỉnh.
3 triệu đồng tiết kiệm không nhiều nhưng giúp tài chính bớt mong manh
Với thu nhập 18 triệu đồng, khoản tiết kiệm 3 triệu tương đương khoảng 16-17% thu nhập.
Đây chưa phải tỷ lệ quá cao. Nhưng với một người phải tự trang trải toàn bộ chi phí nhà ở và nuôi con, việc duy trì đều đặn khoản này quan trọng hơn việc cố đặt ra một mục tiêu quá lớn rồi bỏ cuộc sau vài tháng.
Nếu giữ được mức tiết kiệm 3 triệu đồng mỗi tháng, sau một năm số tiền gốc đã là 36 triệu đồng, chưa tính tiền thưởng hoặc những tháng có thêm thu nhập.
Trước mắt, chị ưu tiên xây quỹ dự phòng đủ khoảng 4-6 tháng chi phí thiết yếu. Sau khi đạt mốc này, phần tiết kiệm mới được chia tiếp cho những mục tiêu dài hạn hơn như học hành của con và tài chính tuổi trung niên.
Điều đáng chú ý trong bảng chi tiêu này không nằm ở việc một tháng tiết kiệm được chính xác bao nhiêu tiền. Quan trọng hơn là thứ tự ưu tiên.
Tiết kiệm không nằm ở dòng cuối cùng sau khi mọi khoản đã được chi xong. Nó được đặt ngay từ đầu tháng như một hóa đơn bắt buộc phải trả cho tương lai.
Với những người có thu nhập vừa phải, đặc biệt là gia đình chỉ có một nguồn thu, có lẽ đây cũng là cách dễ thực hiện hơn việc ép mình cắt giảm tất cả.
Không nhất thiết phải tiết kiệm 30-40% thu nhập ngay lập tức. Có thể bắt đầu từ 5%, 10% hay một con số cố định phù hợp với hoàn cảnh.
Bởi cuối cùng, một bảng chi tiêu tốt không phải bảng có thật nhiều khoản bị cắt bỏ. Đó là bảng giúp người sử dụng biết rõ tiền của mình đang đi đâu, khoản nào không thể thiếu và quan trọng nhất: sau mỗi tháng, vẫn còn một phần thu nhập được giữ lại cho chính mình.
Phương Trần