Câu chuyện người cao tuổi về hưu, sống cùng con cái và sử dụng tiền lương hưu thế nào luôn là chủ đề khiến nhiều gia đình tranh cãi. Có người cho rằng cha mẹ nên giao tiền cho con quản lý để tránh chi tiêu cảm tính, lại có người cho rằng đó là khoản tiền giúp người già giữ được sự chủ động và cảm giác an tâm trong tuổi xế chiều.
Gia đình tôi cũng đang đứng trước một câu chuyện như vậy.
Nỗi lo không được tiêu đồng tiền do mình làm ra
Mẹ tôi vừa nghỉ hưu được hơn 1 năm. Sau hơn 30 năm làm việc, mỗi tháng bà nhận khoảng 8 triệu đồng tiền lương hưu. Khoản tiền ấy không lớn nhưng cũng đủ để bà tự lo những nhu cầu cá nhân, thỉnh thoảng mua quà cho cháu hoặc góp tiền giỗ chạp trong họ.
Trước đây mẹ sống cùng vợ chồng anh trai tôi. Anh trai làm kỹ sư xây dựng, thu nhập khoảng 25 triệu đồng mỗi tháng. Chị dâu bán hàng online, thu nhập dao động từ 12 đến 15 triệu đồng. Hai cháu đang tuổi ăn học nên chi phí trong nhà cũng khá nhiều.
Mọi chuyện vốn không có gì cho tới một lần cả nhà ngồi nói chuyện về chuyện sinh hoạt lâu dài.
Theo lời mẹ kể lại, chị dâu từng bóng gió rằng nếu bà ở cùng nhà thì nên giao tiền lương hưu cho con dâu quản lý. Chị tính toán rằng mỗi tháng tiền ăn uống, điện nước, thuốc men của bà cũng phát sinh chi phí. Nếu gom chung vào một quỹ gia đình thì sau này khi bà đau ốm, cần nhập viện hay điều trị cũng sẽ có sẵn khoản dự phòng.
Nghe qua thì đó là một suy nghĩ khá thực tế. Nhưng mẹ tôi lại hiểu theo cách khác. Bà bắt đầu lo lắng rằng nếu đưa hết tiền thì sau này muốn mua gì cũng phải hỏi. Muốn cho cháu vài trăm nghìn cũng không có, muốn mua bộ quần áo mới hay đi thăm bạn già cũng phải hỏi con dâu rồi cân nhắc xem có bị đánh giá là tiêu hoang hay không.
Dần dần, nỗi lo ấy lớn lên trong đầu mẹ.
Mỗi lần lĩnh lương hưu, bà đều giữ rất kỹ sổ sách và thẻ ngân hàng. Bà nói tuổi già chẳng còn gì ngoài khoản tiền ấy làm chỗ dựa tinh thần. Tiền không chỉ là tiền mà còn là cảm giác mình vẫn còn quyền quyết định cuộc sống của mình.
Ảnh minh họa
Cách đây vài tuần, mẹ bất ngờ nói muốn chuyển sang sống cùng vợ chồng tôi. Bà bảo ở nhà anh trai tôi lúc nào cũng thấy bất an. Bà sợ một ngày nào đó người khác sẽ quyết định thay mình cách sử dụng đồng tiền mà mình đã tích góp cả đời lao động mới có được.
Tôi nghe mẹ nói mà rất khó xử. Tôi hiểu cảm giác của mẹ nhưng tôi cũng hiểu phần nào suy nghĩ của chị dâu.
Nếu nhìn dưới góc độ chi tiêu gia đình, việc lập quỹ chung cho sinh hoạt và chăm sóc người già không phải ý tưởng sai. Điều khiến mọi chuyện trở nên căng thẳng có lẽ không phải là tiền, mà là cách trao đổi về tiền.
Bởi giữa việc góp một phần chi phí sinh hoạt và việc giao toàn bộ lương hưu cho người khác quản lý là hai câu chuyện hoàn toàn khác nhau.
Đến giờ, mẹ vẫn muốn chuyển sang ở với tôi. Còn tôi thì vẫn đang tìm cách để mẹ và chị dâu có thể hiểu nhau hơn, bởi nếu chỉ vì một câu nói về tiền mà tình cảm gia đình rạn nứt thì thật đáng tiếc.
Ảnh minh họa
"Tiền của mẹ, là của mẹ"
Từ câu chuyện trên, người cao tuổi nên cân nhắc một số nguyên tắc sau:
1. Luôn giữ quyền quyết định đối với tiền lương hưu
Lương hưu là nguồn thu nhập ổn định của người nghỉ hưu. Người cao tuổi có thể nhờ con cháu hỗ trợ quản lý, nhưng không nên giao toàn bộ quyền quyết định tài chính cho người khác nếu bản thân vẫn còn minh mẫn và tự chủ.
2. Tách riêng quỹ sinh hoạt và quỹ dự phòng y tế
Ví dụ với mức lương hưu 8 triệu đồng/tháng: 4-5 triệu đồng cho sinh hoạt cá nhân. 2 triệu đồng tiết kiệm dự phòng khám chữa bệnh. 1 triệu đồng cho các khoản xã giao, quà cáp, sở thích cá nhân.
Việc phân chia rõ ràng giúp người cao tuổi vừa chủ động chi tiêu vừa có khoản dự phòng khi cần.
3. Nếu sống cùng con cháu, nên thống nhất mức đóng góp rõ ràng
Thay vì giao toàn bộ lương hưu, người cao tuổi có thể tự nguyện đóng góp một khoản cố định cho tiền ăn uống, điện nước hoặc sinh hoạt chung.
Cách này vừa công bằng với gia đình con cái, vừa giúp người già vẫn giữ được sự độc lập tài chính.
4. Hạn chế đưa toàn bộ sổ tiết kiệm hoặc thẻ ngân hàng cho người khác giữ
Việc chia sẻ thông tin tài chính với người thân là cần thiết, nhưng người cao tuổi vẫn nên giữ quyền kiểm soát tài khoản và các giấy tờ quan trọng của mình.
5. Tiền lương hưu không chỉ là nguồn thu nhập mà còn là sự an tâm
Nhiều người già cảm thấy tự tin và thoải mái hơn khi biết mình vẫn có khả năng tự lo một phần cuộc sống. Vì vậy, trong các cuộc trò chuyện gia đình, điều quan trọng nhất không phải là ai giữ tiền mà là làm sao để người cao tuổi cảm thấy được tôn trọng và có quyền quyết định đối với thành quả lao động của chính mình.
Trong nhiều gia đình, mâu thuẫn quanh tiền lương hưu thực chất không xuất phát từ số tiền nhiều hay ít, mà từ cảm giác mất quyền chủ động. Khi người già được tôn trọng, được tham gia quyết định cách sử dụng tiền bạc của mình, những cuộc tranh cãi thường sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều.
Ngọc Thương