Trong một bài đăng mới nhất trên blog, Microsoft đã phác thảo tầm nhìn về một Windows 11 "rắn rỏi" hơn. Hãng công nghệ này thừa nhận thực trạng đáng báo động: "Người dùng Windows 11 ngày càng thường xuyên chứng kiến các ứng dụng tự ý thay đổi cài đặt, lén lút cài đặt thêm phần mềm phụ hoặc can thiệp vào trải nghiệm cốt lõi của Windows mà không hề có sự cho phép hay nhận biết của chủ nhân."
Thông điệp từ gã khổng lồ phần mềm rất rõ ràng: Windows phải duy trì tính mở, nhưng mặc định phải an toàn. Đã đến lúc ranh giới giữa sự tiện lợi và an ninh cần được vẽ lại.
"Windows Baseline Security Mode": Chỉ cửa chính mới được mở
Trọng tâm của chiến lược mới là chế độ "Windows Baseline Security Mode". Theo đó, Windows 11 sẽ thiết lập các rào chắn bảo vệ ngay từ khi khởi động. Điểm cốt yếu nhất: Hệ điều hành sẽ mặc định chỉ cho phép chạy các ứng dụng và driver đã được ký số (signed) và chứng thực bởi Microsoft.
Điều này đánh dấu sự chuyển dịch lớn từ tư duy "cho phép tất cả trừ khi bị chặn" sang "chặn tất cả trừ khi được phép". Dù người dùng vẫn có thể tìm cách lách qua cơ chế này để chạy các ứng dụng mà họ tin tưởng, nhưng rào cản mặc định sẽ giúp loại bỏ phần lớn nguy cơ từ các phần mềm độc hại hoặc kém chất lượng trôi nổi trên mạng.
Microsoft sẽ tăng cường bảo mật trên Windows.
Thay đổi lớn thứ hai là việc Microsoft đang đưa mô hình bảo mật của Android và iOS lên máy tính. Tính minh bạch và sự đồng thuận của người dùng được đặt lên hàng đầu.
Các ứng dụng trên Windows 11 sắp tới sẽ hoạt động theo cơ chế cấp quyền quen thuộc trên điện thoại. Muốn truy cập micro? Phải xin phép. Muốn bật webcam? Phải được người dùng ấn "Cho phép". Mục tiêu là chấm dứt tình trạng các ứng dụng nghe lén hoặc quay lén người dùng trong thầm lặng. Tương tự, nếu một ứng dụng cố gắng cài đặt thêm các phần mềm khác (thường là mã độc hoặc phần mềm quảng cáo không mong muốn), nó sẽ vấp phải sự chặn đứng của hệ thống yêu cầu sự chấp thuận từ người dùng.
Cơ chế bảo mật trên Windows có thể sắp giống việc cấp quyền trên smartphone.
Bước đi bắt buộc để dọn đường cho AI Agent?
Thoạt nhìn, việc gia tăng các cửa sổ pop-up hỏi quyền truy cập có thể gây phiền toái. Tuy nhiên, giới phân tích nhận định đây không đơn thuần là câu chuyện chống malware. Động lực ngầm thực sự phía sau là xây dựng lại niềm tin để triển khai các tác nhân AI (AI Agents).
Động lực để Microsoft tăng cường bảo mật cho Windows 11 có thể chính là AI
Hiện tại, niềm tin vào sự ổn định của Windows 11 đang ở mức thấp với hàng loạt lỗi vặt và hiệu năng chưa tối ưu. Microsoft hiểu rằng họ không thể thả các AI Agent tự do chạy trong máy tính người dùng, truy cập dữ liệu cá nhân sâu rộng nếu bản thân nền tảng hệ điều hành còn đầy lỗ hổng và thiếu kiểm soát.
Làm sao người dùng dám giao phó file dữ liệu cho AI xử lý nếu Windows 11 thậm chí không kiểm soát được một ứng dụng rác tự cài vào máy?
Chính vì vậy, Microsoft nhấn mạnh trong bài đăng: "Các ứng dụng và tác nhân AI sẽ phải đáp ứng các tiêu chuẩn minh bạch cao hơn, cung cấp cho người dùng và quản trị viên IT cái nhìn rõ ràng về hành vi của chúng."
Việc siết chặt bảo mật là bước "dọn nền" bắt buộc. Microsoft cần Windows 11 được nhìn nhận như một nền tảng vững chãi, đáng tin cậy trước khi biến nó thành sân chơi của AI. Dù vậy, thách thức lớn nhất vẫn nằm ở khâu thực thi. Nếu các lớp bảo mật mới biến Windows thành một hệ điều hành "hỏi quá nhiều" và cản trở trải nghiệm mượt mà, nó có thể phản tác dụng và gây ức chế thay vì tạo ra sự an tâm.
Tuấn Nguyễn