PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu (Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội) kể, dạo gần đây, rất nhiều bệnh nhân hỏi mình: "Mổ bằng robot có thực sự tốt hơn không?".
Vị phó giáo sư đã trả lời đầy đủ, chi tiết như sau:
"Rất nhiều bệnh viện đã triển khai phẫu thuật bằng robot, trong đó có Bệnh viện Đại học Y Hà Nội. Chúng tôi mới tiến hành từ đầu năm mà đến nay Giáo sư Đào Xuân Thành và ê kíp đã thay gần 100 ca khớp gối bằng robot CORI. Trong tháng 5, bệnh viện cũng sẽ trang bị robot Da Vinci thế hệ mới nhất để phẫu thuật tiết niệu, tiêu hoá và lồng ngực…
Robot, AI, Big Data, Machine Learning… là hướng đi tất yếu của các ngành khoa học mà y khoa không thể đứng ngoài. Hơn nữa, vì liên quan đến sức khỏe, tính mạng con người nên các ứng dụng tốt nhất, thông minh nhất đang được tập trung vào lĩnh vực này. Tuy nhiên, để hiểu đúng, phát huy hiệu quả và tránh lạm dụng là vô cùng cần thiết đối với nhân viên y tế, bệnh nhân cũng như gia đình của họ.
Tôi xin sử dụng kiến thức của mình phối hợp với AI để giải thích một cách dễ hiểu nhất.
Phẫu thuật robot, hay phẫu thuật có sự hỗ trợ của robot, cho phép các bác sĩ thực hiện các thủ thuật phức tạp với mức độ xâm lấn tối thiểu, nhưng đổi lại là độ chính xác, tính linh hoạt và khả năng kiểm soát cao hơn so với các phẫu thuật nội soi thông thường. Nói một cách đơn giản, bác sĩ vẫn là người mổ, nhưng có thêm một "công cụ" rất tinh vi hỗ trợ phía sau.
Cách thức hoạt động: Bác sĩ phẫu thuật ngồi tại một bảng điều khiển gần bệnh nhân (ngày nay, với tốc độ đường truyền nhanh và ổn định, phẫu thuật viên chính có thể ngồi cách xa bệnh nhân, thậm chí ở bên kia đại dương) để sử dụng các cánh tay robot tiến hành phẫu thuật, và một camera được đưa vào qua các vết mổ nhỏ. Các cánh tay robot giúp giảm đáng kể hiện tượng run tay, cho phép rạch những vết mổ nhỏ hơn. Chúng có khả năng xoay, gập như cổ tay người, thao tác chính xác trong không gian hẹp, điều mà tay người bình thường rất khó làm được một cách ổn định trong thời gian dài.
Bệnh nhân thường ít mất máu và biến chứng hơn do sự chính xác khi thao tác bằng robot; nhờ đó thời gian thủ thuật ngắn hơn, ít đau hơn và phục hồi nhanh hơn, thời gian nằm viện giảm đáng kể.
Chỉ định phẫu thuật của robot nằm trong rất nhiều chuyên khoa như tiết niệu, tiêu hóa, phụ khoa, tim mạch - lồng ngực… Nói đơn giản là, dễ hay khó, nếu làm nội soi có sự trợ giúp của robot thì về mặt kỹ thuật đều thuận lợi hơn (lái xe sang đời mới nhiều "đồ chơi" đương nhiên êm và an toàn hơn xe cổ điển).
Tuy nhiên, không phải cứ có robot là tốt hơn trong mọi trường hợp. Đặc biệt trong bối cảnh kinh tế Việt Nam, khi chi phí còn cao và bảo hiểm y tế chưa chi trả, việc sử dụng robot Da Vinci để mổ những bệnh rất đơn giản như viêm ruột thừa, cắt túi mật… cần được cân nhắc kỹ. Lợi ích có thể không tương xứng với chi phí bỏ ra, và khi đó rất dễ rơi vào lạm dụng.
Trong thực tế, chúng tôi sẽ ưu tiên sử dụng robot trong những trường hợp phẫu thuật nội soi có nhiều rủi ro, đặc biệt trong chuyên ngành ung thư. Công nghệ này giúp cắt bỏ khối u tốt hơn nhờ hình ảnh 3D sắc nét và cánh tay robot linh hoạt, từ đó tăng khả năng bảo tồn cấu trúc lành và giảm biến chứng.
Cuối cùng, robot không thực hiện phẫu thuật; bác sĩ và ê kíp vẫn là người kiểm soát và thực hiện toàn bộ ca mổ. Robot chỉ là một công cụ rất mạnh — và cũng giống như bất kỳ công cụ nào khác, giá trị của nó nằm ở việc được sử dụng đúng người, đúng chỗ.
Viễn cảnh đưa bệnh nhân lên bàn mổ xung quanh toàn robot, không có sự hiện diện của nhân viên y tế, vẫn chỉ có trong các bộ phim viễn tưởng".
Nếu bạn hay người thân, gia đình còn băn khoăn liệu mổ robot có thực sự tốt hơn không? Nghe câu trả lời từ chuyên gia hàng đầu, hi vọng sẽ không còn băn khoăn và luôn yên tâm với chất lượng y bác sĩ nước nhà khi kết hợp với những công nghệ hàng đầu.
Tuấn Khang