Thời gian gần đây, mạng xã hội lan truyền thông tin một gia đình bị ngộ độc sau khi ăn cà tím xào, thậm chí có bài viết còn giật tít "một đĩa cà tím khiến nhiều người nguy kịch". Điều này khiến không ít người lo lắng, thậm chí ngừng mua cà tím vì sợ độc. Tuy nhiên, các chuyên gia khẳng định, cà tím tươi được chế biến đúng cách không phải là thực phẩm nguy hiểm. Điều đáng lo lại nằm ở những thói quen chọn và nấu cà tím mà nhiều gia đình vẫn duy trì.
Cà tím có chứa độc tố nhưng không đáng sợ như nhiều người nghĩ
Cà tím thuộc họ Cà (Solanaceae), cùng họ với khoai tây và cà chua. Trong quả có chứa solanine (hay còn gọi là cà độc tố) - một hợp chất tự nhiên giúp cây chống lại sâu bệnh.
Nhiều người nghe đến solanine liền cho rằng ăn cà tím sẽ dễ ngộ độc. Thực tế không phải vậy.
Ở những quả cà tím tươi, còn non và được bảo quản đúng cách, hàm lượng solanine rất thấp, không đủ gây hại cho cơ thể khi ăn với lượng thông thường.
Nguy cơ chỉ xuất hiện khi quả đã già, để quá lâu, bắt đầu hư hỏng hoặc có vị đắng bất thường.
Sai lầm đầu tiên: Tiếc của, vẫn cố ăn cà tím bị đắng hoặc héo
Không ít người có thói quen mua nhiều rau một lần rồi để vài ngày trong tủ lạnh. Khi thấy quả cà tím chỉ hơi nhăn vỏ, mềm hoặc có vài chỗ thâm, nhiều người vẫn cắt bỏ phần hỏng rồi đem nấu.
Đây mới là điều đáng lo.
Theo các chuyên gia, khi cà tím già, bị dập hoặc bắt đầu hư hỏng, hàm lượng solanine có thể tăng lên đáng kể. Đặc biệt, nếu cắt quả thấy phần ruột chuyển màu nâu hoặc nếm có vị đắng rõ rệt thì nên bỏ ngay.
Ăn phải lượng solanine cao có thể gây:
Cảm giác rát hoặc ngứa cổ họng.
Buồn nôn, nôn.
Đau bụng.
Tiêu chảy.
Trong trường hợp nặng, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế để theo dõi.
Sai lầm thứ hai: Nghĩ rằng chỉ cần gọt vỏ là hết độc
Nhiều bà nội trợ có thói quen gọt sạch vỏ cà tím vì cho rằng độc tố tập trung ở lớp vỏ.
Đây là quan niệm chưa chính xác.
Các nghiên cứu cho thấy solanine không tập trung chủ yếu ở vỏ. Nếu quả đã bị hỏng hoặc có hàm lượng solanine cao thì việc gọt vỏ gần như không giúp loại bỏ đáng kể độc tố.
Ngược lại, lớp vỏ tím lại chứa nhiều dưỡng chất có lợi như:
Anthocyanin - chất chống oxy hóa mạnh.
Chất xơ.
Rutin và nhiều hợp chất flavonoid hỗ trợ sức khỏe tim mạch.
Nếu quả còn tươi, việc giữ nguyên vỏ sẽ giúp món ăn giàu dinh dưỡng hơn.
Sai lầm thứ ba: Nghĩ nấu thật kỹ là có thể "khử độc"
Không ít người tin rằng chỉ cần xào thật lâu hoặc đun sôi kỹ thì mọi độc tố đều sẽ bị phá hủy.
Thực tế, solanine là hợp chất khá bền với nhiệt. Nhiệt độ nấu ăn thông thường không thể loại bỏ hoàn toàn nếu nguyên liệu đã chứa lượng độc tố cao.
Điều đó có nghĩa là một quả cà tím đã bị đắng hoặc hư hỏng thì dù nấu kỹ đến đâu cũng không nên sử dụng.
Điều đáng lo hơn cả ngộ độc là... lượng dầu quá nhiều
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, nguy cơ ngộ độc do cà tím khá hiếm gặp. Ngược lại, cách chế biến mới là vấn đề phổ biến hơn.
Cà tím có cấu trúc xốp như miếng bọt biển nên hút dầu rất mạnh. Khi chiên hoặc om dầu, lượng chất béo hấp thu có thể tăng lên đáng kể.
Một đĩa cà tím chiên, cà tím om hay cà tím nhồi thịt rán có thể chứa lượng dầu tương đương nhiều món thịt kho.
Nếu ăn thường xuyên, đặc biệt ở người thừa cân, béo phì, người tăng huyết áp, người đái tháo đường, người rối loạn mỡ máu... việc tiêu thụ quá nhiều dầu sẽ làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch và gây khó khăn cho việc kiểm soát cân nặng.
Chọn và chế biến cà tím thế nào để vừa ngon vừa an toàn?
Để yên tâm thưởng thức món ăn quen thuộc này, các chuyên gia khuyến cáo:
Chọn quả cỡ vừa, vỏ bóng, cuống xanh, cầm chắc tay.
Không mua quả quá già, mềm nhũn hoặc có vị đắng.
Nếu cắt ra thấy ruột chuyển màu nâu, có mùi lạ thì nên bỏ.
Sau khi cắt, có thể ướp cà tím với một ít muối khoảng 10 phút rồi vắt nhẹ để giảm lượng nước, giúp cà tím hút ít dầu hơn khi nấu.
Ưu tiên các món hấp, luộc, nướng hoặc áp chảo thay vì chiên ngập dầu.
Không ăn cà tím sống vì ngoài vấn đề an toàn thực phẩm, lượng solanine trong cà tím sống cũng cao hơn so với khi đã được nấu chín.
Đừng để tin đồn khiến bạn bỏ qua một loại rau bổ dưỡng
Cà tím là nguồn cung cấp chất xơ, kali, folate và nhiều chất chống oxy hóa có lợi cho sức khỏe. Với người trưởng thành khỏe mạnh, việc ăn cà tím tươi, được chế biến đúng cách hoàn toàn không làm tăng nguy cơ ngộ độc.
Điều cần nhớ không phải là "kiêng cà tím", mà là không sử dụng quả đã già, có vị đắng hoặc hư hỏng, đồng thời hạn chế các món chiên nhiều dầu.
Nếu sau khi ăn cà tím xuất hiện các triệu chứng như buồn nôn, nôn nhiều, đau bụng dữ dội, tiêu chảy hoặc rát họng kéo dài, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.
HN