Trong khi phần lớn cư dân trên toàn cầu vừa mới làm quen với những tờ lịch của năm 2026, có một quốc gia tại vùng Nam Á đã đi trước thế giới hơn nửa thế kỷ. Tại Nepal, người dân không dùng Công lịch làm thước đo thời gian chính thức cho đời sống và hành chính. Thay vào đó, họ sử dụng hệ thống lịch Bikram Sambat độc đáo, khiến đồng hồ thời gian của quốc gia này hiện đã chạm mốc năm 2082.
Theo lịch Bikram Sambat, hiện đang là năm 2082
Sự chênh lệch thời gian kỳ lạ này không phải là kết quả của một bộ phim viễn tưởng về tương lai, mà là sự kế thừa một di sản văn hóa và tôn giáo đồ sộ. Đối với du khách lần đầu đặt chân đến Nepal, việc nhìn thấy những con số năm 2082 trên mặt báo, trên các con dấu của chính phủ hay trên các văn bản pháp lý thường gây ra một sự ngỡ ngàng thú vị, như thể họ vừa bước qua một cánh cửa thời gian để đến với tương lai.
Nguồn gốc của hệ thống lịch nhanh hơn thế giới
Hệ thống lịch Bikram Sambat (thường được viết tắt là BS) được đặt theo tên của vị vua huyền thoại Vikramaditya. Theo các truyền thuyết cổ xưa, hệ thống này được thiết lập sau khi vị vua này giành chiến thắng trong một cuộc chiến quan trọng và quyết định thành lập một kỷ nguyên mới để đánh dấu sự thịnh vượng của vương quốc. Mốc thời gian của Bikram Sambat bắt đầu sớm hơn Công lịch khoảng 56 năm và 8 tháng.
Khác với Dương lịch vốn dựa hoàn toàn vào chu kỳ của Mặt trời, Bikram Sambat là một loại lịch âm dương. Điều này có nghĩa là nó vừa theo dõi các pha của Mặt trăng để xác định ngày lễ, vừa căn chỉnh theo chu kỳ Mặt trời để đảm bảo các tháng phù hợp với mùa màng. Đây là lý do tại sao lịch của người Nepal có độ chính xác rất cao đối với các hoạt động nông nghiệp, vốn là trụ cột kinh tế của quốc gia nằm dưới chân dãy Himalaya này.
Một điểm thú vị khác là số ngày trong mỗi tháng của lịch Nepal không cố định như lịch quốc tế. Số ngày của một tháng có thể thay đổi từ 29 đến 32 ngày tùy theo từng năm, và việc xác định này được thực hiện bởi một hội đồng chiêm tinh học dựa trên các tính toán thiên văn chính xác về vị trí của các hành tinh.
Đón năm mới vào giữa mùa xuân rực rỡ
Nếu như thế giới đón năm mới vào mùa đông lạnh giá của tháng 1, thì người dân Nepal lại chào đón ngày đầu năm vào giữa tháng 4 Dương lịch. Đây là thời điểm đánh dấu sự bắt đầu của tháng Baisakh, tháng đầu tiên trong năm mới của họ. Ngày lễ này không chỉ là sự chuyển giao về mặt con số mà còn là một lễ hội văn hóa lớn nhất năm mang tên Bisket Jatra.
Lễ hội Bisket Jatra
Vào những ngày này, khắp các nẻo đường từ thủ đô Kathmandu đến những vùng núi cao đều tràn ngập không khí lễ hội. Người dân tham gia vào các nghi thức tắm rửa sạch sẽ, mặc những bộ trang phục truyền thống rực rỡ nhất và chuẩn bị những mâm cỗ thị soạn để dâng lên các vị thần. Tiếng trống, tiếng nhạc dân tộc vang lên rộn rã trong các ngôi đền cổ kính, tạo nên một khung cảnh huyền ảo nơi quá khứ và tương lai như hòa quyện vào làm một.
Mùa xuân tại Nepal vào thời điểm này cũng là lúc các loài hoa rừng nở rộ, thời tiết trở nên ấm áp sau một mùa đông khắc nghiệt. Việc bắt đầu năm mới vào mùa xuân mang ý nghĩa biểu tượng cho sự sinh sôi, nảy nở và những hy vọng mới cho một mùa màng bội thu.
Sự chung sống hòa bình giữa các hệ thống thời gian
Mặc dù Bikram Sambat là lịch chính thức được sử dụng trong các cơ quan nhà nước, trường học và cuộc sống thường nhật, nhưng người Nepal cũng cực kỳ linh hoạt trong việc giao thương quốc tế. Đối với các hoạt động du lịch, ngoại giao và các giao dịch kinh tế với nước ngoài, họ vẫn sử dụng Công lịch một cách thuần thục. Điều này tạo nên một trạng thái lưỡng tính về thời gian rất đặc biệt tại đây.
Các tờ báo tại Nepal thường in cả hai ngày tháng trên trang nhất để người đọc dễ theo dõi. Một thanh niên Nepal có thể tổ chức sinh nhật theo lịch BS với gia đình nhưng vẫn đặt lịch hẹn với khách du lịch nước ngoài theo Công lịch. Chính sự giao thoa này đã giúp Nepal giữ gìn được bản sắc dân tộc độc đáo mà không bị tách rời khỏi dòng chảy phát triển của thế giới hiện đại.
Việc sống ở năm 2082 không khiến người dân Nepal cảm thấy xa lạ, mà trái lại, nó là niềm tự hào về một lịch sử lâu đời và sự gắn kết chặt chẽ với các giá trị truyền thống. Đối với họ, thời gian không chỉ là những con số trên mặt đồng hồ, mà là nhịp đập của đức tin và văn hóa đã tồn tại qua hàng ngàn năm.
Chính vì vậy, nếu bạn muốn cảm nhận cảm giác được sống ở "tương lai" trước tất cả mọi người, hãy thử một lần ghé thăm Nepal. Ở đó, giữa những đỉnh núi tuyết phủ và những ngôi đền hàng trăm năm tuổi, bạn sẽ thấy mình đang thực sự hiện diện ở năm 2082 của một nền văn minh đầy màu sắc.
Chi Chi
