Đó chính là mực, bạch tuộc – nhóm hàng thủy sản ghi nhận tăng trưởng tích cực trong những tháng đầu năm 2026. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng, ngành hàng này cần giải quyết bài toán nguồn nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững.
Theo số liệu thống kê được Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) công bố, Hàn Quốc tiếp tục là thị trường xuất khẩu mực, bạch tuộc lớn nhất của Việt Nam trong 4 tháng đầu năm 2026, với kim ngạch đạt 87 triệu USD, tăng 17% so với cùng kỳ năm trước và chiếm 37% tổng kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng này.
Riêng thị trường Hàn Quốc đóng góp thêm khoảng 12 triệu USD so với cùng kỳ, trở thành nguồn tăng trưởng lớn nhất trong giai đoạn này.
Kết quả trên cho thấy vai trò quan trọng của Hàn Quốc đối với ngành hàng mực, bạch tuộc Việt Nam. Tuy nhiên, việc hơn một phần ba kim ngạch xuất khẩu tập trung tại một thị trường cũng đặt ra yêu cầu đa dạng hóa thị trường, giảm thiểu rủi ro trước những biến động về nhu cầu, giá nhập khẩu và chính sách kiểm soát chất lượng.
Chú thích ảnh
Thủy sản, trong đó có bạch tuộc, là nhóm ngành đóng góp quan trọng cho nền kinh tế, thúc đẩy xuất khẩu, tạo việc làm và gắn với sinh kế của hàng triệu người dân ven biển. Tuy nhiên, để phát triển theo hướng bền vững và có trách nhiệm trong bối cảnh hội nhập quốc tế, ngành vẫn phải giải quyết nhiều khó khăn kéo dài.
Nhu cầu tiêu dùng tại các thị trường quốc tế, chi phí đầu vào và những yêu cầu ngày càng chặt chẽ về chất lượng, truy xuất nguồn gốc đang tạo áp lực lên hoạt động khai thác, chế biến và xuất khẩu thủy sản.
Phát triển bền vững để giữ thị trường xuất khẩu
Để tận dụng cơ hội từ nhu cầu nhập khẩu của Hàn Quốc, ngành bạch tuộc Việt Nam không chỉ cần gia tăng sản lượng xuất khẩu mà còn phải bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn định, hợp pháp và có trách nhiệm với môi trường biển.
Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), quản lý nghề cá bền vững cần gắn hoạt động khai thác với khả năng phục hồi của nguồn lợi thủy sản, sức khỏe hệ sinh thái và sinh kế của cộng đồng phụ thuộc vào nghề cá. Điều này đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và ngư dân trong giám sát khai thác, bảo vệ môi trường sống của các loài thủy sản và ngăn chặn tình trạng khai thác quá mức.
Với mặt hàng bạch tuộc, việc quản lý nguồn lợi cần dựa trên dữ liệu khoa học. Các loài động vật chân đầu, trong đó có bạch tuộc, có vòng đời tương đối ngắn, tốc độ sinh trưởng nhanh và đặc điểm quần thể phức tạp. Những đặc điểm này khiến việc đánh giá trữ lượng và quản lý khai thác gặp nhiều thách thức, nhất là tại các nghề cá thiếu dữ liệu.
Đối với doanh nghiệp, việc kiểm soát hồ sơ nguyên liệu, nâng cao chất lượng bảo quản và chế biến, tuân thủ quy định về an toàn thực phẩm sẽ giúp giảm rủi ro trong giao dịch quốc tế. Đồng thời, doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ với ngư dân và cơ sở thu mua để bảo đảm sản phẩm đáp ứng yêu cầu của từng thị trường.
Về lâu dài, phát triển bền vững ngành bạch tuộc cần kết hợp quản lý khai thác dựa trên cơ sở khoa học, chống khai thác IUU, cải thiện công nghệ bảo quản và chế biến, giảm tổn thất sau thu hoạch, đồng thời nâng cao năng lực của ngư dân và doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu cũng có ý nghĩa quan trọng. Hàn Quốc đang là thị trường chủ lực của mực, bạch tuộc Việt Nam, nhưng mở rộng thị trường và phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng sẽ giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào một đầu ra, tăng khả năng thích ứng trước biến động của thương mại quốc tế.
Minh Khang