Với nhiều người Việt, mua vàng gần như là bước đầu tiên khi nghĩ đến chuyện giữ tiền. Có tiền dư một chút là mua một chỉ, được thưởng Tết thì mua thêm nửa chỉ, lâu lâu lại nghe bạn bè nói “tích vàng đi cho chắc”. Sau gần 10 năm mua vàng đều đặn, anh H. (34 tuổi, TP.HCM) nói rằng bản thân từng nghĩ giống vậy. Nhưng càng đi lâu trong hành trình tài chính cá nhân, anh càng nhận ra vàng không nên là bước đầu tiên.
“Mình bắt đầu mua vàng từ lúc mới đi làm. Lúc đó chỉ đơn giản nghĩ vàng là thứ giữ giá tốt, mua trước rồi tính sau. Nhưng vài năm sau mới thấy, có những thứ đáng làm trước khi mua vàng.”
Ảnh minh hoạ Pinterest
Theo anh H., trong gần một thập kỷ tích lũy vàng, điều quan trọng nhất anh học được không phải là thời điểm mua hay dự đoán giá vàng, mà là hiểu vàng nên nằm ở đâu trong bức tranh tài chính của mỗi người.
Việc đầu tiên cần có trước khi mua vàng là quỹ khẩn cấp
Những năm đầu đi làm, anh H. từng gom gần hết tiền tiết kiệm để mua vàng vì nghĩ đó là cách giữ tiền an toàn. Nhưng rồi có lúc cần tiền gấp như gia đình có việc, chi phí y tế, hoặc đơn giản là cần xoay tiền cho một kế hoạch cá nhân, anh lại phải bán vàng. “Vấn đề là lúc cần tiền thì không phải lúc giá vàng đẹp. Có lần mình bán xong vài tháng sau giá tăng mạnh.” Từ trải nghiệm đó, anh bắt đầu xây dựng quỹ khẩn cấp tương đương khoảng 3-6 tháng chi tiêu trước khi nghĩ tới việc mua thêm vàng. “Có tiền mặt dự phòng giúp mình không phải động đến vàng mỗi khi cuộc sống có biến.”
Việc thứ hai là không để mình mang nợ lãi cao.
Theo anh H., một sai lầm khá phổ biến là vừa trả lãi thẻ tín dụng hoặc vay tiêu dùng, vừa cố gắng tích vàng. Nghe có vẻ vẫn là tiết kiệm, nhưng thực ra chi phí tài chính đang đi theo chiều ngược lại. “Nếu lãi vay 20-30% một năm mà mình kỳ vọng vàng tăng 5-10% thì rõ ràng bài toán không hợp lý.” Vì vậy, anh cho rằng trước khi mua vàng, điều hợp lý hơn là dọn sạch những khoản nợ có lãi suất cao.
Ảnh minh hoạ Pinterest
Việc thứ ba là có một kế hoạch tài chính rõ ràng.
Sau nhiều năm, anh H. nhận ra vàng chỉ là một phần nhỏ trong tổng thể tài sản. Nó phù hợp với mục tiêu giữ giá trị lâu dài, nhưng không phải công cụ tạo ra dòng tiền hay tăng trưởng mạnh. Vì vậy, thay vì dồn phần lớn tiền vào vàng như trước, anh bắt đầu phân bổ: một phần cho quỹ dự phòng, một phần cho đầu tư dài hạn, một phần mới dành cho vàng. “Khi biết rõ tiền của mình phục vụ mục tiêu gì, vàng sẽ có vị trí hợp lý hơn.”
Sau gần 10 năm tích lũy, anh H. vẫn mua vàng, nhưng với tâm thế khác so với những ngày đầu. Không còn coi vàng là “giải pháp tài chính” cho mọi vấn đề, mà là một lớp bảo vệ giá trị trong danh mục tài sản.
“Vàng vẫn là tài sản tốt,” anh nói. “Nhưng nếu coi vàng là bước đầu tiên của tài chính cá nhân thì dễ đi sai thứ tự. Thực ra nó nên là bước sau khi những nền tảng cơ bản đã có rồi.”
Hà Nguyên