Theo Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP), riêng ngành thời trang đã chiếm khoảng 2-8% lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu.
Trong khi đó, báo cáo Global E-waste Monitor 2024 cho biết thế giới tạo ra khoảng 62 triệu tấn rác thải điện tử chỉ trong năm 2022, và con số này dự kiến sẽ tiếp tục tăng.
Chính vì vậy, trong những năm gần đây, tái sử dụng và mua bán đồ cũ ngày càng được nhắc đến như một giải pháp góp phần giảm lãng phí tài nguyên và hỗ trợ mục tiêu phát triển bền vững.
Dù không thể thay thế hoàn toàn việc sản xuất mới, việc kéo dài vòng đời sản phẩm đang được nhiều tổ chức quốc tế xem là phần quan trọng của mô hình kinh tế tuần hoàn.
Vì sao tái sử dụng ngày càng được xem là một giải pháp môi trường?
Theo Ellen MacArthur Foundation, kéo dài vòng đời sản phẩm là một trong những nguyên tắc cốt lõi của kinh tế tuần hoàn.
Thay vì mô hình "mua - sử dụng - thải bỏ", kinh tế tuần hoàn khuyến khích sản phẩm được tái sử dụng, sửa chữa hoặc tiếp tục lưu thông càng lâu càng tốt.
Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng phần lớn tác động môi trường của một sản phẩm phát sinh trong giai đoạn sản xuất. Điều đó đồng nghĩa nếu một món đồ được sử dụng bởi nhiều người, lượng tài nguyên dùng để tạo ra sản phẩm đó sẽ được khai thác hiệu quả hơn.
Tất nhiên, điều này không đồng nghĩa rằng mỗi giao dịch đồ cũ sẽ thay thế hoàn toàn một giao dịch mua mới. Tuy nhiên, ở quy mô lớn, việc kéo dài vòng đời sản phẩm vẫn được nhiều tổ chức môi trường xem là hướng đi tích cực giúp giảm lãng phí và áp lực lên chuỗi sản xuất.
Kéo dài vòng đời sản phẩm là một trong những nguyên tắc cốt lõi của kinh tế tuần hoàn
Mua bán đồ cũ góp phần giảm phát thải theo 3 cách
Trước hết, việc tái sử dụng giúp kéo dài vòng đời sản phẩm. Một món đồ còn sử dụng tốt được tiếp tục dùng bởi người khác đồng nghĩa với việc lượng tài nguyên và năng lượng để tạo ra sản phẩm đó được khai thác hiệu quả hơn.
Tiếp theo, trong một số trường hợp, đồ cũ có thể thay thế cho nhu cầu mua mới, góp phần giảm áp lực lên các hoạt động sản xuất vốn tiêu tốn nhiều nguyên liệu và năng lượng.
Cuối cùng, việc mua bán đồ cũ giúp hạn chế những sản phẩm còn giá trị trở thành rác thải quá sớm, từ đó giảm bớt lượng hàng hóa bị loại bỏ.
Tác động của tái sử dụng trong một số ngành hàng
Thời trang
Theo UNEP, ngành thời trang nằm trong nhóm ngành có tác động môi trường đáng kể, tiêu thụ lượng lớn nước và tài nguyên trong quá trình sản xuất.
Việc mua bán quần áo đã qua sử dụng giúp kéo dài tuổi thọ sản phẩm, từ đó giảm nhu cầu thay thế bằng sản phẩm mới.
Đồ điện tử
Liên Hợp Quốc ước tính thế giới tạo ra hàng chục triệu tấn rác thải điện tử mỗi năm và con số này vẫn đang tiếp tục tăng.
Những thiết bị điện tử còn hoạt động tốt như điện thoại, laptop, máy ảnh hoặc thiết bị gia dụng nếu được tái sử dụng sẽ làm chậm tốc độ phát sinh rác thải và tận dụng tốt hơn tài nguyên sản xuất.
Sách và sản phẩm giấy
Một cuốn sách có thể được đọc bởi nhiều người. Khi sách cũ tiếp tục được lưu thông thay vì bị bỏ quên hoặc loại bỏ, giá trị từ giấy, mực in, công xuất bản và vận chuyển cũng được khai thác hiệu quả hơn.
Dù tác động của từng cuốn sách là không lớn, hiệu ứng cộng dồn từ hàng triệu cuốn sách có thể tạo nên sự khác biệt đáng kể.
Oreka giúp việc tái sử dụng trở nên thuận tiện hơn
Một trong những rào cản lớn nhất của tái sử dụng là sự bất tiện. Nhiều người sẵn sàng bán hoặc cho đi những món đồ còn tốt nhưng không biết tìm người cần ở đâu hoặc ngại mất thời gian xử lý giao dịch.
Đó là khoảng trống mà nền tảng re-commerce như Oreka hướng tới giải quyết. Thông qua Oreka, người dùng có thể đăng bán các sản phẩm còn tốt như quần áo, sách, đồ điện tử, đồ gia dụng. Trong khi đó, người mua có cơ hội tìm được sản phẩm phù hợp mà không nhất thiết mua hàng mới.
Các bộ lọc theo khu vực giúp ưu tiên giao dịch gần nhà, tối ưu chi phí và hạn chế quãng đường vận chuyển.
Trước khi bỏ đi hoặc mua mới một món đồ, người dùng có thể tìm kiếm hoặc đăng bán trên Oreka để sản phẩm có thêm một vòng đời sử dụng.
Tải app Oreka hoặc truy cập website OrekaVN để bắt đầu mua bán đồ cũ và bảo vệ môi trường
Tác động bắt đầu từ những hành động nhỏ hôm nay
Một người bán lại 20 cuốn sách sau khi đọc xong. Một gia đình thanh lý đồ em bé. Một người mua máy ảnh cũ thay vì mua mới.
Mỗi hành động riêng lẻ có thể không tạo khác biệt lớn ngay lập tức, nhưng khi được lặp lại bởi hàng triệu người, tác động cộng hưởng sẽ rất lớn. Nhờ đó, tài nguyên được bảo vệ và hạn chế phát thải không cần thiết.
Trong bối cảnh đó, những nền tảng như Oreka có thể góp phần biến việc tái sử dụng thành một thói quen tiêu dùng phổ biến trong cộng đồng.
Quang Vũ