Bạn thân đỗ vào trường đại học mơ ước, đồng nghiệp được thăng chức, một người bạn cùng lớp đạt học bổng hay bất ngờ có một công việc tốt hơn. Đáng lẽ đây đều là những chuyện đáng để chúc mừng, nhưng đôi khi tin vui của người khác lại vô tình khiến chính mình cảm thấy khó chịu.
Cảm giác đó không có gì quá bất thường. Khi nhìn thấy người khác đạt được điều mình cũng mong muốn, con người rất dễ bước vào trạng thái so sánh: “Tại sao bạn ấy làm được mà mình chưa làm được?”, “Mình cũng cố gắng rất nhiều mà”, hay “Không biết họ có thực sự giỏi đến thế không?”.
Ảnh minh họa
Nghiên cứu về so sánh xã hội cho thấy việc chứng kiến người khác có thành tích tốt hơn có thể làm xuất hiện những cảm xúc như ghen tị, nhưng trong những hoàn cảnh khác, nó cũng có thể tạo ra cảm giác vui thay cho người khác hoặc thúc đẩy bản thân cố gắng hơn.
Vì vậy, EQ không nằm ở việc bạn có từng ghen tị hay không. Điều đáng nói hơn là sau khoảnh khắc cảm xúc ấy xuất hiện, bạn đối xử với người bạn của mình và với chính mình như thế nào.
Khi thấy bạn bè thành công, phản ứng của bạn có thể nói khá nhiều về EQ
Một dấu hiệu khá dễ nhận ra là lập tức tìm cách hạ thấp thành công của người khác. Bạn nghe bạn kể vừa nhận được học bổng, thay vì chúc mừng, câu đầu tiên lại là: “Chắc may thôi”, “Có gì đâu, ngành đó dễ mà”, “Nhờ quan hệ chứ gì” hoặc nhanh chóng lôi ra một lý do để chứng minh thành tích ấy không đáng kể.
Có thể bên trong bạn thực sự đang cảm thấy chạnh lòng. Nhưng thay vì thừa nhận cảm xúc đó, bạn tìm cách khiến thành công của người khác trở nên “bớt đáng ghen tị” hơn. Đây là một kiểu phản ứng dễ xuất hiện khi con người cảm thấy vị trí của mình bị đe dọa bởi sự thành công của người khác. Các nghiên cứu về so sánh xã hội cho thấy những so sánh theo hướng “người khác hơn mình” có thể làm tăng cảm giác ghen tị và ảnh hưởng đến cách con người phản ứng với đối phương.
Một người có EQ tốt không nhất thiết phải vui mừng 100% ngay lập tức. Họ hoàn toàn có thể vừa vui cho bạn, vừa có chút chạnh lòng vì bản thân vẫn đang ở một vị trí khác. Điểm khác biệt là họ không để cảm giác ấy biến thành lời nói làm người khác mất vui.
Họ có thể đơn giản nói: “Chúc mừng nhé, mình biết cậu đã cố gắng rất nhiều.” Sau đó, khi trở về với chính mình, họ mới tự hỏi: “Tại sao thành công này lại khiến mình khó chịu?”, “Có phải mình cũng đang mong muốn điều tương tự không?” và “Mình có thể làm gì để tiến gần hơn đến mục tiêu đó?”.
Một dấu hiệu khác là chỉ xuất hiện khi bạn bè thất bại nhưng lại biến mất lúc họ thành công. Khi bạn gặp chuyện không thuận lợi, bạn rất nhiệt tình an ủi. Nhưng khi người ấy đạt được điều gì đó, bạn lại ít tương tác, không muốn nghe kể thêm hoặc thậm chí cố tình chuyển chủ đề.
Đây là lúc cần thành thật với chính mình. Có phải bạn đang quan tâm đến người bạn ấy, hay chỉ cảm thấy dễ chịu khi mình đang ở vị trí tốt hơn họ?
Ảnh minh họa
Việc có một chút khó chịu khi người khác thành công không khiến bạn trở thành người xấu. Nhưng nếu cảm giác ấy thường xuyên khiến bạn không thể thật lòng chúc mừng người thân thiết, thậm chí chỉ cảm thấy thoải mái khi họ thất bại, đó là tín hiệu đáng để nhìn lại.
Đáng chú ý hơn là kiểu phản ứng biến thành công của bạn thành cuộc thi của chính mình. Bạn vừa nghe bạn kể được nhận việc mới đã lập tức nói về mức lương của mình. Bạn vừa nghe người khác khoe thành tích học tập đã phải nhắc rằng mình từng đạt giải gì. Người kia mua được thứ mình thích, bạn lập tức tìm cách chứng minh mình có món đắt hơn.
Trong những cuộc trò chuyện như vậy, vấn đề không nằm ở việc bạn chia sẻ thành tích của bản thân. Điều đáng chú ý là bạn có thực sự đang vui cùng người khác hay chỉ đang tìm cách kéo cán cân trở lại phía mình.
Người có EQ tốt thường không cần phải biến mọi thành công của bạn bè thành một phép đo về bản thân. Họ hiểu rằng việc người khác tiến lên không đồng nghĩa với việc mình đang tụt lại. Thành công của một người bạn không lấy đi cơ hội của mình, cũng không làm giá trị của mình giảm xuống.
Thậm chí, cảm giác “ghen tị” đôi khi có thể được sử dụng theo hướng tích cực. Một số nghiên cứu phân biệt giữa dạng ghen tị mang tính xây dựng và dạng ghen tị có xu hướng kéo người khác xuống; trong điều kiện phù hợp, việc nhìn thấy người khác thành công có thể tạo động lực để bản thân cố gắng hơn.
Vì vậy, lần tới khi một người bạn báo tin vui, hãy thử để ý phản ứng đầu tiên của mình. Bạn có đang thật lòng chúc mừng họ không? Bạn có lập tức tìm một lý do để phủ nhận thành công ấy không? Hay bạn đang âm thầm so sánh và cảm thấy mình kém cỏi hơn?
Nếu có, cũng không cần vội kết luận rằng “EQ của mình thấp”. Quan trọng là bạn có nhận ra cảm xúc đó và điều chỉnh được cách mình hành xử hay không.
Bởi EQ tốt không phải là không bao giờ ghen tị với người khác. Đó là khi bạn đủ thành thật để thừa nhận: “Mình cũng muốn có được điều ấy”, nhưng không vì thế mà phải làm cho người khác kém vui. Bạn vẫn có thể chúc mừng một người bạn, rồi quay về cố gắng cho mục tiêu của chính mình.
Nhật Linh