Tuổi nghỉ hưu không nhất thiết bắt đầu ở đúng mốc 60 hay 62. Với mỗi người, thời điểm dừng công việc toàn thời gian có thể khác nhau. Tuy nhiên, dù nghỉ sớm hay muộn, có một điểm chung: thu nhập từ lao động thường giảm xuống trong khi nhiều khoản chi vẫn tiếp tục, thậm chí có những khoản tăng lên.
Vì vậy, thay vì chỉ đặt câu hỏi "Tôi cần tiết kiệm bao nhiêu tiền?", hãy kiểm tra xem trước tuổi nghỉ hưu, bạn đã hoàn thành được 5 việc tài chính dưới đây hay chưa.
1. Xử lý phần lớn các khoản nợ có lãi và hạn chế bước vào tuổi hưu với khoản trả góp lớn
Một trong những áp lực lớn nhất khi nghỉ hưu không phải là thu nhập giảm, mà là thu nhập giảm trong khi nghĩa vụ trả nợ vẫn giữ nguyên.
Ví dụ, khi còn đi làm, khoản trả góp 8 triệu đồng/tháng có thể chỉ chiếm 20% thu nhập. Nhưng nếu sau khi nghỉ hưu tổng nguồn tiền hàng tháng chỉ còn khoảng 15–20 triệu đồng, cùng khoản trả góp đó sẽ trở thành áp lực rất khác.
Do đó, trước tuổi nghỉ hưu vài năm, nên lập danh sách toàn bộ dư nợ đang có: vay mua nhà, vay mua ô tô, thẻ tín dụng, vay tiêu dùng hoặc các khoản vay cá nhân khác.
Không nhất thiết phải trả sạch mọi khoản nợ bằng mọi giá. Chẳng hạn, một khoản vay mua nhà với lãi suất phù hợp và số tiền trả hàng tháng thấp vẫn có thể được duy trì nếu dòng tiền đủ khỏe. Điều quan trọng là tránh tình trạng bước sang tuổi hưu với nhiều khoản nợ lãi cao hoặc khoản trả góp chiếm tỷ trọng quá lớn trong thu nhập.
Mục tiêu lý tưởng là khi nghỉ hưu, chi phí trả nợ đã giảm xuống mức rất thấp hoặc bằng 0. Khi đó, mỗi đồng thu nhập hưu trí sẽ được sử dụng cho cuộc sống thay vì trả cho những quyết định tài chính của nhiều năm trước.
2. Biết chính xác mình cần bao nhiêu tiền mỗi tháng sau khi nghỉ hưu
Không ít người có 1 tỷ đồng tiết kiệm nhưng vẫn lo lắng, trong khi người khác có ít hơn lại cảm thấy khá chủ động. Khác biệt nằm ở việc họ có biết rõ chi phí sống của mình hay không.
Trước khi nghỉ hưu, hãy thử tính một "ngân sách nghỉ hưu" riêng.
Có thể chia thành 4 nhóm chính:
| Nhóm chi phí | Ví dụ |
| Chi phí thiết yếu | Ăn uống, điện nước, điện thoại, đi lại |
| Nhà ở | Tiền thuê nhà, phí chung cư, sửa chữa, bảo trì |
| Sức khỏe | Khám bệnh, thuốc men, bảo hiểm |
| Chi phí chất lượng sống | Du lịch, gặp gỡ bạn bè, sở thích, quà cho con cháu |
Giả sử hiện tại một gia đình chi 25 triệu đồng/tháng. Sau khi nghỉ hưu, một số khoản như đi lại, quần áo công sở hay giao tiếp nghề nghiệp có thể giảm, nhưng chi phí chăm sóc sức khỏe lại có xu hướng tăng.
Sau khi tính toán, nếu nhận thấy mức sống mong muốn cần khoảng 18 triệu đồng/tháng, bạn sẽ dễ dàng xác định khoảng cách giữa nhu cầu và các nguồn thu nhập như lương hưu, tiền cho thuê nhà, tiền gửi, đầu tư hoặc công việc bán thời gian.
Con số càng rõ, kế hoạch nghỉ hưu càng bớt mơ hồ.
3. Xây một quỹ tiền mặt đủ lớn thay vì để toàn bộ tài sản trong nhà đất hoặc khoản đầu tư dài hạn
Có một căn nhà trị giá vài tỷ đồng không đồng nghĩa với việc bạn có vài tỷ đồng để chi tiêu.
Đây là vấn đề nhiều người chỉ nhận ra khi bước vào tuổi hưu: tổng tài sản khá cao nhưng tiền mặt sử dụng hàng tháng lại rất ít.
Trước khi nghỉ hưu, nên chuẩn bị một khoản tài sản có tính thanh khoản cao, có thể gồm tiền mặt, tiền gửi hoặc những tài sản tài chính có thể chuyển thành tiền tương đối dễ dàng.
Khoản này có thể được dùng để trang trải từ 12–24 tháng chi phí sinh hoạt, tùy điều kiện mỗi gia đình.
Ví dụ, nếu chi phí nghỉ hưu dự kiến là 15 triệu đồng/tháng, quỹ thanh khoản tương đương 12 tháng sẽ vào khoảng 180 triệu đồng.
Mục đích không phải là giữ toàn bộ tiền ở dạng tiền mặt, mà là tránh việc phải bán tài sản dài hạn đúng lúc thị trường không thuận lợi chỉ để lấy tiền chi tiêu.
Tuổi nghỉ hưu càng gần, cấu trúc tài sản càng nên chuyển từ câu hỏi "làm sao để tăng nhanh nhất" sang "làm sao để vừa tăng trưởng, vừa dễ sử dụng khi cần".
4. Hoàn thiện lớp bảo vệ cho các rủi ro lớn
Khi còn trẻ, một sự cố tài chính đôi khi có thể được bù lại bằng nhiều năm làm việc tiếp theo. Khi đã ngoài 50 hoặc 60 tuổi, khả năng phục hồi tài chính thường khó hơn.
Vì vậy, trước khi nghỉ hưu, nên rà soát lại toàn bộ "lớp bảo vệ" của gia đình.
Trong đó cần đặc biệt chú ý tới bảo hiểm y tế, bảo hiểm sức khỏe nếu phù hợp, quỹ dự phòng y tế và kế hoạch xử lý những khoản chi lớn bất ngờ.
Ngoài ra, cũng nên kiểm tra các giấy tờ liên quan đến tài sản, người thụ hưởng, tài khoản ngân hàng, hợp đồng bảo hiểm và thông tin tài chính quan trọng.
Rất nhiều gia đình có tài sản nhưng người thân lại không biết tài khoản nằm ở đâu, hợp đồng nào còn hiệu lực hoặc các khoản đầu tư được quản lý như thế nào.
Một hệ thống tài chính tốt trước tuổi nghỉ hưu không chỉ giúp bạn sống thoải mái hơn mà còn khiến gia đình ít rơi vào tình trạng rối loạn nếu xảy ra sự cố.
5. Tạo ít nhất một nguồn thu ngoài tiền lương trước khi nghỉ hẳn
Đây là việc đáng làm từ trước tuổi nghỉ hưu nhiều năm.
Không phải ai cũng cần có một doanh nghiệp hay một danh mục đầu tư lớn. Nguồn thu bổ sung có thể rất đơn giản: tiền gửi, thu nhập cho thuê, cổ tức, công việc bán thời gian, tư vấn chuyên môn hoặc một nghề tay trái phù hợp với sức khỏe.
Điểm quan trọng là không để toàn bộ dòng tiền phụ thuộc vào một nguồn duy nhất.
Giả sử trước nghỉ hưu, một người có:
- Lương hưu dự kiến: 8 triệu đồng/tháng.
- Thu nhập từ khoản tiết kiệm và đầu tư: khoảng 3 triệu đồng/tháng.
- Công việc bán thời gian: khoảng 4 triệu đồng/tháng.
Tổng dòng tiền 15 triệu đồng/tháng có thể tạo cảm giác an toàn hơn rất nhiều so với việc chỉ có 8 triệu đồng lương hưu rồi liên tục rút tiền tiết kiệm.
Một nguồn thu nhỏ nhưng đều đặn đôi khi có giá trị hơn một khoản tiền lớn nhưng liên tục bị tiêu hao.
Điều này cũng giải thích vì sao chuẩn bị nghỉ hưu không nên bắt đầu vào năm cuối cùng trước khi nghỉ. Nhiều nguồn thu cần vài năm để xây dựng, thử nghiệm và điều chỉnh.
Không cần hoàn hảo mới được nghỉ hưu
Rất ít người có thể bước vào tuổi nghỉ hưu với mọi thứ hoàn toàn hoàn hảo: nhà đã trả hết nợ, tài khoản đầy tiền, thu nhập thụ động cao và không còn bất kỳ nỗi lo nào.
Mục tiêu thực tế hơn là giảm dần những điểm dễ khiến tài chính mất cân bằng.
Nếu phải tự kiểm tra, bạn có thể đặt ra 5 câu hỏi:
1. Tôi còn bao nhiêu khoản nợ?
2. Mỗi tháng tôi thực sự cần bao nhiêu tiền?
3. Tôi có đủ tiền mặt cho những tình huống bất ngờ không?
4. Các rủi ro sức khỏe và tài sản đã được chuẩn bị chưa?
5. Ngoài tiền lương, tôi còn nguồn thu nào khác?
Nếu phần lớn câu trả lời đã rõ ràng, bạn có thể chưa phải là người giàu, nhưng nền tài chính cho tuổi nghỉ hưu đã vững hơn rất nhiều.
Bởi nghỉ hưu an tâm không nằm ở một con số duy nhất trong tài khoản. Nó đến từ việc bạn đã giảm được nghĩa vụ tài chính, kiểm soát được mức sống và xây được một hệ thống dòng tiền có thể tiếp tục vận hành ngay cả khi không còn đi làm toàn thời gian.
Nhật Anh