Nhiều người cho rằng chỉ người lớn tuổi, ít vận động hoặc thiếu canxi mới có nguy cơ loãng xương. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo, một "cái bẫy" khác đang âm thầm ảnh hưởng đến sức khỏe xương của nhiều người chính là chế độ ăn quá nhiều phốt pho (phospho) - chất có nhiều trong các thực phẩm chế biến sẵn như bánh mì công nghiệp, xúc xích, thịt nguội hay mì ăn liền.
Theo bác sĩ chuyên khoa gia đình Ngụy Sĩ Hàng (Đài Loan, Trung Quốc), nếu tiêu thụ quá nhiều phốt pho trong thời gian dài, đặc biệt ở phụ nữ sau mãn kinh, nguy cơ mất xương có thể tăng lên đáng kể.
Người phụ nữ 50 tuổi bị loãng xương vì thói quen ăn bánh mì mỗi ngày
Trong chương trình sức khỏe "Bác sĩ nói thật", bác sĩ Ngụy Sĩ Hàng chia sẻ trường hợp một phụ nữ 50 tuổi được chẩn đoán mắc loãng xương sau khi đo mật độ xương. Chỉ số T-score dưới -2,5 cho thấy mật độ xương của bệnh nhân đã giảm nghiêm trọng, xương trở nên giòn và dễ gãy.
Khai thác tiền sử ăn uống, bác sĩ nhận thấy người phụ nữ này có thói quen ăn bánh mì gần như mỗi ngày.
Ông giải thích, vấn đề không nằm ở bản thân bánh mì, mà ở nhiều loại bánh mì công nghiệp sử dụng chất tạo nở chứa phosphate trong quá trình sản xuất. Khi lượng phospho trong cơ thể quá cao, sự cân bằng giữa canxi và phospho có thể bị ảnh hưởng, từ đó làm tăng hoạt động của hormone điều hòa canxi và thúc đẩy quá trình huy động canxi từ xương để duy trì nồng độ canxi trong máu.
Đặc biệt, ở phụ nữ sau mãn kinh – khi estrogen suy giảm khiến tốc độ mất xương tăng nhanh – chế độ ăn giàu phospho nhưng thiếu canxi có thể làm nguy cơ loãng xương tăng cao hơn.
Không chỉ bánh mì, 3 nhóm thực phẩm này cũng rất giàu phospho
Các chuyên gia cho biết phospho là khoáng chất thiết yếu đối với cơ thể và có mặt tự nhiên trong nhiều thực phẩm. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là phospho dạng phụ gia được thêm vào thực phẩm chế biến sẵn có khả năng hấp thu rất cao.
Một số nhóm thực phẩm nên hạn chế nếu sử dụng thường xuyên gồm:
1. Bánh mì công nghiệp, bánh ngọt đóng gói
Một số sản phẩm sử dụng chất tạo nở có chứa phosphate để giúp bánh nở xốp và bảo quản lâu hơn. Không phải mọi loại bánh mì đều chứa nhiều phosphate, nhưng nếu thường xuyên ăn các sản phẩm chế biến công nghiệp, lượng phospho nạp vào có thể tăng đáng kể.
2. Thịt chế biến sẵn
Xúc xích, giăm bông, thịt xông khói, chả viên hay thịt hộp thường được bổ sung phosphate để giữ nước, tăng độ dai và kéo dài thời gian bảo quản.
3. Mì ăn liền và thực phẩm siêu chế biến
Mì gói, đồ ăn đông lạnh, phô mai chế biến hay nước ngọt có gas cũng là những nguồn chứa phosphate phụ gia khá phổ biến.
Các chuyên gia khuyến cáo không cần loại bỏ hoàn toàn các thực phẩm này, nhưng nên hạn chế sử dụng thường xuyên và ưu tiên thực phẩm tươi.
Uống cà phê có thật sự gây loãng xương?
Một quan niệm phổ biến là uống cà phê sẽ khiến xương yếu đi. Tuy nhiên, bác sĩ Ngụy Sĩ Hàng cho rằng điều này không hoàn toàn đúng.
Ở người trưởng thành khỏe mạnh, uống cà phê với lượng vừa phải không phải là nguyên nhân trực tiếp gây loãng xương nếu chế độ ăn vẫn đảm bảo đủ canxi.
Tuy nhiên, khi tuổi càng cao, khả năng hấp thu canxi của cơ thể giảm dần. Với người đã được chẩn đoán loãng xương hoặc có nguy cơ cao, việc tiêu thụ quá nhiều caffeine có thể làm tăng bài tiết canxi qua nước tiểu, vì vậy cần trao đổi với bác sĩ để điều chỉnh lượng cà phê phù hợp.
Muốn xương chắc khỏe, đừng chỉ nghĩ đến uống sữa
Theo các chuyên gia, phòng ngừa loãng xương cần kết hợp nhiều yếu tố thay vì chỉ bổ sung canxi.
Bổ sung vitamin D
Vitamin D giúp cơ thể hấp thu canxi hiệu quả hơn. Nguồn vitamin D đến từ ánh nắng mặt trời, cá béo, lòng đỏ trứng và một số thực phẩm tăng cường vitamin D.
Ăn đủ protein
Protein là thành phần quan trọng cấu tạo nên khung xương. Thiếu protein kéo dài có thể ảnh hưởng đến quá trình tạo xương.
Tập luyện chịu sức nặng
Các bài tập như đi bộ nhanh, leo cầu thang, tập tạ hoặc khiêu vũ giúp kích thích quá trình tái tạo xương và làm chậm mất xương theo tuổi.
Ưu tiên thực phẩm tốt cho xương
Bác sĩ khuyến nghị nên bổ sung đa dạng thực phẩm giàu dinh dưỡng như:
Rong biển: Cung cấp lượng canxi khá cao.
Trứng: Giàu vitamin D và protein.
Cá hồi: Chứa omega-3 và vitamin D, hỗ trợ sức khỏe xương.
Kiwi: Cung cấp vitamin C và vitamin K, tham gia vào quá trình hình thành collagen và chuyển hóa xương.
Xoài: Giàu chất chống oxy hóa và vitamin C, tuy nhiên nên ăn vừa phải vì chứa nhiều đường tự nhiên. Điều quan trọng không phải là "kiêng bánh mì"
Các chuyên gia nhấn mạnh, không có bằng chứng cho thấy ăn bánh mì tự thân gây loãng xương. Điều cần lưu ý là xây dựng chế độ ăn cân bằng, hạn chế thực phẩm siêu chế biến chứa nhiều phụ gia phosphate, đồng thời đảm bảo đủ canxi, vitamin D, protein và duy trì vận động.
Đặc biệt với phụ nữ sau tuổi 50 - giai đoạn tốc độ mất xương tăng nhanh do suy giảm nội tiết tố - việc kiểm tra mật độ xương định kỳ, kết hợp chế độ dinh dưỡng và tập luyện hợp lý sẽ là chìa khóa giúp giảm nguy cơ gãy xương và duy trì chất lượng cuộc sống khi về già.
TT