Một gia đình sống tốt hay không, không chỉ nhìn vào thu nhập. Điều quan trọng hơn là mọi người sống với nhau như thế nào mỗi ngày.
Có những nhà kiếm được kha khá tiền nhưng suốt ngày cãi nhau vì chuyện vặt. Có nhà bố mẹ lo lắng đủ điều, vậy mà con cái gặp chuyện vẫn chỉ biết trông chờ. Cũng có nhà ở chung một mái nhà, nhưng nói chuyện với nhau ngày càng khách sáo, chẳng ai muốn chia sẻ chuyện trong lòng.
Những điều này nghe có vẻ nhỏ. Thế nhưng để lâu, chúng sẽ dần ảnh hưởng đến bầu không khí trong cả gia đình. Muốn sống với nhau lâu dài, có những chuyện không thể cứ chiều theo mãi. Nóng giận không thể muốn trút là trút. Tình thân không nên trở thành cái cớ để can thiệp vào cuộc sống của nhau. Sự hy sinh của người nhà cũng không thể bị coi là điều đương nhiên.
Không buông thả cảm xúc
Sai lầm dễ mắc nhất giữa những người trong nhà là dành sự kiên nhẫn cho người ngoài, còn để lại cơn bực bội cho người thân. Ra ngoài chịu ấm ức, về nhà lại chẳng muốn nói năng tử tế. Gặp chuyện không vừa ý, mở miệng ra là trách móc. Cứ như thể người thân thiết nhất thì phải gánh hết mọi cảm xúc của mình.
Nhưng sự bao dung của người nhà cũng có giới hạn. Một lần cãi vã có thể qua nhanh. Còn những lời trách móc và gương mặt lạnh tanh lặp đi lặp lại sẽ khiến người ta dần không còn muốn nói chuyện nữa. Có gì cũng không muốn kể, có việc cũng không muốn bàn. Bề ngoài vẫn yên ổn, nhưng khoảng cách trong lòng thì ngày một xa.

Nhiều người kiên nhẫn với người ngoài nhưng lại dễ nổi nóng với chính người thân của mình (Ảnh minh họa)
Điều mình không muốn chịu thì đừng đẩy sang cho người khác. Thân thiết không có nghĩa là được phép làm tổn thương nhau. Tình cảm tốt đến mấy cũng không chịu nổi sự bào mòn kéo dài.
Khi có mâu thuẫn, hãy nói cho rõ ràng. Lúc nóng giận, hãy tạm dừng lại một chút. Làm sai thì nhận sai, cần xin lỗi thì đừng ngại mất mặt. Những việc này nghe rất bình thường, nhưng lại có ích hơn nhiều so với việc cãi nhau cho bằng thắng thua. Ai cũng có lúc buồn bực. Nhưng cảm xúc không phải là lý do để làm tổn thương người khác.
Không bỏ qua ranh giới trong gia đình
Nhiều gia đình có mâu thuẫn không phải vì thiếu tình cảm. Vấn đề nằm ở chỗ trong tình cảm ấy có quá nhiều sự kiểm soát.
Bố mẹ nghĩ mình từng trải hơn nên quen quyết định thay cho con cái đã trưởng thành. Con cái nhận sự giúp đỡ của bố mẹ rồi lại coi đó là chuyện đương nhiên. Giữa vợ chồng, một người luôn muốn nắm hết mọi việc, người còn lại chỉ biết nhường nhịn. Lâu dần, quan tâm biến thành can thiệp, cho đi biến thành đòi hỏi. Mối quan hệ vốn gần gũi cũng trở nên nặng nề.
Người trong nhà có thể góp ý, nhưng đừng coi ý kiến của mình là đáp án đúng duy nhất. Có thể giúp đỡ nhau, nhưng đừng vì đã giúp mà bắt người kia phải nghe theo mọi chuyện. Sống chung không chỉ là nói ra suy nghĩ của mình. Đó còn là lắng nghe xem người kia nghĩ gì. Dù hai bên bất đồng, cũng không cần vội gạt đi, càng không nên biến sự khác biệt thành lời phán xét về một con người.
Giữa bố mẹ và con cái đã lớn, quan tâm và can thiệp nhiều khi chỉ cách nhau một bước. Con có cuộc sống riêng, bố mẹ cũng có những dự định riêng. Hai bên có thể nhớ nhau, có thể bàn bạc với nhau, nhưng không cần việc gì cũng phải nắm trong tay. Nếu tình thân chỉ được giữ bằng sự nhún nhường của một phía, lâu ngày sẽ có người thấy tủi thân, còn người kia thì quen dần.

Sự hy sinh của một thành viên không nên trở thành điều mặc định trong gia đình (Ảnh minh họa)
Không để một người hy sinh không giới hạn
Tiền bạc trong nhà cần được tính toán, thời gian và sức lực của mỗi người cũng vậy. Có những việc làm một lần thì gọi là giúp đỡ. Nhưng làm mãi, nó có thể trở thành trách nhiệm mặc định của một người.
Có người quen dọn dẹp hậu quả cho người thân. Có người gặp khó khăn là chờ người khác gánh giúp. Lại có người đã rất mệt nhưng vẫn không dám từ chối, vì sợ bị nói là không nghĩ đến tình thân.
Thế nhưng cứ ôm hết mọi thứ chưa chắc khiến quan hệ tốt lên. Nếu một người không bao giờ phải chịu trách nhiệm cho lựa chọn của mình, còn người kia mãi gánh thay hậu quả, cách sống chung ấy khó mà bền lâu. Giúp người nhà vượt qua khó khăn là điều đáng làm. Nhưng sự giúp đỡ không thể thay thế trách nhiệm, càng không nên trở thành chỗ để ai đó trốn tránh mãi.
Sống với nhau cần tính đến điều kiện thực tế. Thu nhập sắp xếp ra sao, chi tiêu chia thế nào, việc nhà ai đảm nhận, tất cả đều nên bàn bạc nghiêm túc. Với những chuyện như vay tiền, chi tiêu chung hay hỗ trợ tài chính lâu dài, càng cần nói rõ khả năng và trách nhiệm của mỗi người. Như vậy, lòng tốt mới không biến thành oán trách về sau.
Từ chối một yêu cầu vô lý không có nghĩa là không thương người nhà. Để người khác tự gánh phần trách nhiệm của họ cũng không phải là lạnh lùng. Điều khiến người ta kiệt sức thường không phải là thỉnh thoảng giúp một lần. Mà là cả nhà đều ngầm mặc định rằng có một người phải cho đi mãi mãi.
Những thói quen trong gia đình cũng sẽ âm thầm truyền sang thế hệ sau. Con trẻ nhìn bố mẹ xử lý cãi vã ra sao, sẽ dần hình thành cách giao tiếp của riêng mình. Nhìn cả nhà đối xử với tiền bạc thế nào, con sẽ có cách nghĩ tương tự về chi tiêu và trách nhiệm. Thấy người lớn khi sai thì đổ lỗi hay nhận lỗi, con cũng sẽ học theo cách đối diện với vấn đề của bản thân.
Khi bố mẹ quen giải quyết mọi chuyện thay con, con sẽ mất đi cơ hội tự mày mò và tự chịu trách nhiệm. Khi cả nhà luôn dùng cãi vã để quyết định ai phải nghe ai, thế hệ sau cũng có thể coi sự cứng rắn là cách giao tiếp. Những ảnh hưởng ấy không hiện ra ngay. Chúng nằm lặng lẽ trong từng lựa chọn của đứa trẻ sau này.
Lúc nóng giận có ai chịu dừng lại không. Khi lấn sang chuyện của nhau có ai nói rõ giới hạn không. Gặp chuyện trách nhiệm có ai luôn bị mặc định phải gánh không. Chính những điều nhỏ bé hằng ngày ấy sẽ quyết định một gia đình đi về đâu.
Thiên An