Có một tâm lý khá thú vị đang xuất hiện ở nhiều người trẻ hiện tại: Sẵn sàng chi tiền cho một bữa ăn ngon, một ly cà phê chất lượng hay một món mình thật sự thích, nhưng lại rất dễ chần chừ khi nhìn thấy dòng “phí giao hàng”.
Nhiều người có thể thoải mái bỏ ra hơn 200 nghìn cho một phần ăn, nhưng nếu phí ship thêm 30-40 nghìn, họ lập tức cảm thấy “không đáng”. Có người đổi quán, đợi mã miễn phí vận chuyển, rủ bạn đặt chung hoặc thậm chí tự chạy ra mua chỉ vì không muốn trả thêm khoản phí đó.
Nghe qua tưởng là một chuyện nhỏ, nhưng thực tế lại phản ánh khá rõ tâm lý tiêu dùng của người trẻ hiện nay: Không ngại chi tiền cho trải nghiệm cá nhân, nhưng ngày càng nhạy cảm với cảm giác “mất thêm tiền” cho những thứ mình cho là có thể tiết kiệm được.
Ảnh minh hoạ
Tuy nhiên, nhìn ở góc độ khác, đây cũng là một kiểu tâm lý khá mâu thuẫn.
Bởi đằng sau mỗi đơn hàng giao tận nơi là công sức lao động thật sự của tài xế công nghệ: thời gian di chuyển, chi phí xăng xe, công sức chạy đơn dưới trời nắng, mưa hay giờ cao điểm. Việc cảm thấy “tiếc phí ship” là điều dễ hiểu, nhưng nếu coi khoản tiền đó là “không đáng” hoàn toàn, nhiều khi lại vô tình bỏ quên giá trị của chính dịch vụ mà mình đang sử dụng.
Khi sự tiện lợi trở thành điều quá quen thuộc
Sự phát triển của các ứng dụng giao đồ ăn vài năm qua khiến việc “muốn ăn gì cũng có người mang tới tận nơi” trở thành một phần rất bình thường trong đời sống đô thị.
Đặc biệt với dân văn phòng hay người sống một mình, chuyện đặt đồ ăn đôi khi không chỉ là nhu cầu ăn uống, mà còn là cách tiết kiệm thời gian và năng lượng sau một ngày làm việc dài. Chỉ vài thao tác trên điện thoại là có thể giải quyết bữa ăn mà không cần bước ra khỏi nhà.
Chính vì sự tiện lợi đó trở nên quá quen thuộc, nhiều người bắt đầu mặc định nó như một điều “đương nhiên”. Và khi phí giao hàng tăng lên hoặc không còn nhiều mã hỗ trợ như trước, cảm giác khó chịu cũng xuất hiện rõ hơn.
Thanh Vy (28 tuổi, sống tại TP.HCM) kể rằng cô từng rất hay “săn” mã miễn phí vận chuyển. “Có lúc mình bỏ hơn 100 nghìn mua đồ ăn nhưng vẫn thấy tiếc nếu phải trả thêm 35 nghìn ship. Sau này nghĩ lại mới thấy hơi vô lý, vì nếu tự đi mua chắc còn tốn thời gian và công sức hơn”, cô nói.
Thực tế, phần lớn người trẻ hiện tại không tiếc tiền ăn ngon. Họ vẫn sẵn sàng chi cho những trải nghiệm khiến bản thân thấy thoải mái hơn giữa nhịp sống áp lực. Điều khiến nhiều người lăn tăn nằm ở cảm giác phải trả thêm một khoản phụ thu ngoài giá món ăn.
Ảnh minh hoạ
Nhưng cũng chính điều đó cho thấy người trẻ đang dần quen với việc mọi dịch vụ đều cần phải thật nhanh, thật tiện và thật rẻ cùng lúc - một kỳ vọng không phải lúc nào cũng hợp lý trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng tăng.
Không phải chuyện ăn ngoài, mà là cách nhìn về “chi phí tiện lợi”
Không thể phủ nhận rằng phí ship hiện tại đôi lúc thật sự khá cao, nhất là vào giờ cao điểm hoặc thời tiết xấu. Với những người phải đặt đồ ăn thường xuyên, đây hoàn toàn có thể trở thành khoản chi đáng kể vào cuối tháng.
Tuy nhiên, thay vì chỉ nhìn phí giao hàng như một khoản “mất thêm”, nhiều người bắt đầu học cách nhìn nó như chi phí cho sự tiện lợi mà mình lựa chọn.
Nếu một bữa ăn được mang tới tận nơi giúp tiết kiệm thời gian, công sức di chuyển và cả năng lượng sau giờ làm, thì bản thân dịch vụ đó cũng có giá trị riêng của nó. Tương tự như việc người ta sẵn sàng trả thêm tiền cho chỗ ngồi đẹp hơn, cà phê ngon hơn hay không gian thoải mái hơn, giao hàng tận nơi cũng là một dạng trải nghiệm cần được trả phí.
Điều này không có nghĩa người trẻ phải bỏ qua áp lực chi tiêu hay ngừng cân nhắc tài chính. Việc tính toán trước khi đặt đồ ăn, ưu tiên quán gần nhà hay hạn chế đặt quá thường xuyên vẫn là những thay đổi hợp lý trong bối cảnh hiện tại. Nhưng thay vì mặc định “phí ship là phí vô lý”, có lẽ điều cần thiết hơn là hiểu rằng sự tiện lợi mình đang sử dụng luôn đi kèm chi phí vận hành và công sức của người khác.
Sau cùng, trưởng thành trong chuyện tiền bạc đôi khi không nằm ở việc cắt giảm mọi khoản chi nhỏ. Mà là học cách phân biệt đâu là khoản tiêu thật sự không cần thiết, và đâu là khoản tiền mình trả cho giá trị mà bản thân đang nhận được mỗi ngày.
Hà Nguyên