Có những em bé đi đến đâu cũng được người lớn yêu quý. Nhìn cháu cười, ông bà lại xuýt xoa: “Đứa này có phúc”, “Sau này chắc may mắn lắm”.
Lời khen ấy thường chứa đựng tình thương và mong ước dành cho con cháu. Không ai có thể biết tương lai của một đứa trẻ chỉ qua vài biểu hiện lúc nhỏ. Nhưng nếu để ý, những em bé hay được ông bà khen “may mắn” thường có những nét tính cách khiến người xung quanh dễ gần, dễ thương và muốn dành sự giúp đỡ.
1. Hay cười, dễ tìm thấy niềm vui trong những điều nhỏ
Một món đồ chơi đơn giản, một lần được ông dắt đi dạo hay một câu chuyện bà kể cũng có thể khiến trẻ vui vẻ cả buổi.
Những em bé ấy thường mang đến cảm giác nhẹ nhõm cho người ở cạnh. Ông bà nhìn cháu hào hứng với cuộc sống nên cũng thấy vui, rồi trìu mến nhận xét: “Đứa này lúc nào cũng tươi, có phúc lắm”.
Dĩ nhiên, hay cười không có nghĩa là trẻ không được buồn hay khóc. Một em bé vui vẻ vẫn có lúc giận dỗi, thất vọng và cần được vỗ về. Điều đáng quý là trẻ được sống trong môi trường đủ an toàn để bộc lộ cảm xúc, rồi tìm lại niềm vui sau những chuyện không như ý.
2. Biết quan tâm đến người khác
Thấy bà ho, trẻ hỏi: “Bà có mệt không?”. Có chiếc bánh ngon, con nhớ để phần cho ông. Nhìn mẹ xách nhiều đồ, con muốn cầm giúp một túi nhỏ.
Những hành động ấy còn vụng về, đôi khi chẳng giúp được bao nhiêu, nhưng khiến người lớn cảm thấy mình được yêu thương.
Ông bà thường quý những đứa cháu biết để ý đến người khác và tin rằng trẻ sống tình cảm sẽ được nhiều người thương. Sự quan tâm cũng giúp con xây dựng những mối quan hệ có qua có lại: Con biết nhận sự chăm sóc, đồng thời học cách chăm sóc người bên cạnh.
Bố mẹ có thể nuôi dưỡng điều này bằng những việc rất nhỏ, thay vì bắt con phải nhường nhịn trong mọi tình huống.
3. Tò mò, thích hỏi và sẵn sàng thử
Có trẻ nhìn việc gì cũng muốn biết: Vì sao lá rụng, tại sao trời mưa, chiếc quạt quay bằng cách nào? Thấy người lớn làm việc, con cũng muốn thử một chút.
Đôi lúc, những câu hỏi liên tục khiến bố mẹ mệt. Nhưng với ông bà, vẻ lanh lợi, ham khám phá ấy thường là lý do để khen cháu “sáng dạ”, “sau này có tương lai”.
Trẻ tò mò có nhiều cơ hội tìm hiểu điều mới. Khi được khuyến khích hỏi và thử trong giới hạn an toàn, con có thể dần nhận ra mình thích gì, làm được gì và cần học thêm điều gì.
Điều con cần là một người kiên nhẫn lắng nghe, kể cả khi chưa thể trả lời hết mọi câu hỏi.
4. Gặp khó khăn vẫn muốn làm lại
Xếp khối gỗ bị đổ, trẻ thử xếp lần nữa. Vẽ chưa giống, con lấy tờ giấy khác. Chưa tự cài được cúc áo, con loay hoay thêm một lúc rồi mới nhờ giúp.
Nhìn cháu như vậy, ông bà thường bảo: “Đứa này có chí, sau này không lo”.
Khả năng thử lại giúp trẻ có thêm cơ hội tiến bộ. Tuy nhiên, con không cần phải kiên trì bằng mọi giá. Có lúc trẻ mệt, cần nghỉ hoặc cần người lớn hướng dẫn.
Bố mẹ nên ghi nhận cả quá trình: “Mẹ thấy con đã thử mấy cách rồi”, thay vì chỉ khen khi con làm thành công. Nhờ vậy, trẻ hiểu rằng một lần chưa làm được không khiến nỗ lực trước đó trở nên vô nghĩa.
5. Biết nhờ giúp đỡ và cảm thấy yên tâm khi ở bên người lớn
Một em bé có thể nói “Con sợ”, “Con chưa biết làm” hay “Bà giúp con với” đang có một chỗ dựa để tìm đến.
Được ông bà, bố mẹ đón nhận những lời ấy là một điều may mắn rất cụ thể. Trẻ không phải tự xoay xở với mọi khó khăn, cũng không cần giấu chuyện buồn vì sợ bị chê yếu đuối.
Sự tự tin của con đôi khi bắt đầu từ trải nghiệm giản dị: Mỗi lần cần giúp, có người chịu lắng nghe. Khi làm sai, con được hướng dẫn sửa. Khi gặp chuyện khó, con biết mình có thể tìm ai.
Những lời ông bà khen “có phúc”, “may mắn” là cách gửi gắm hy vọng vào cháu. Nhưng trẻ ít cười, nhút nhát, dễ khóc hay chưa biết quan tâm cũng không vì thế mà kém may mắn hơn.
Mỗi đứa trẻ có nhịp phát triển và cách thể hiện riêng. Điều gia đình có thể làm là dành cho con tình thương đủ gần gũi, những giới hạn rõ ràng và cơ hội lớn lên theo khả năng của mình. Đó là phần may mắn người lớn có thể chủ động trao cho trẻ mỗi ngày.
*Thông tin mang tính tham khảo, chiêm nghiệm
Minh Uyên