Công việc văn phòng đều đặn bị xem là an toàn quá mức. Đi làm đủ giờ, nhận lương mỗi tháng, tích cóp chậm rãi không còn là hình dung hấp dẫn về thành công. Thay vào đó là một thế hệ lớn lên cùng những câu chuyện đổi đời rất nhanh: khởi nghiệp từ con số 0, kiếm tiền online, đầu tư tiền số, chứng khoán, xây thương hiệu cá nhân, tự do tài chính trước tuổi 30.
Mạng xã hội góp phần đẩy cảm giác đó đi xa hơn. Thành công không còn được kể như một hành trình kéo dài hàng chục năm, mà trở thành thứ có thể đạt được chỉ sau vài quyết định đúng thời điểm. Một thương vụ đầu tư tốt. Một kênh TikTok lên xu hướng. Một dự án khởi nghiệp gọi được vốn. Một người trẻ nghỉ việc và vài tháng sau đã kiếm nhiều tiền hơn cả mức lương trước đó.
Trong nhiều năm, “giàu nhanh” không chỉ là mục tiêu tài chính. Nó trở thành một tâm lý thế hệ.
Người trẻ không muốn đi theo con đường cũ vì họ cảm thấy thế giới đã thay đổi. Giá nhà tăng quá nhanh. Chi phí sống ngày càng đắt đỏ. Một công việc ổn định đôi khi không đủ để tạo ra cảm giác an toàn lâu dài. Nếu phải mất vài chục năm mới đạt được những điều cơ bản như mua nhà hay có tích lũy đáng kể, nhiều người bắt đầu tin rằng chỉ có tăng trưởng thật nhanh mới giúp mình bắt kịp cuộc sống.
Ảnh minh hoạ Pinterest
Nhưng rồi vài năm gần đây, tâm lý đó bắt đầu đổi chiều.
Các đợt suy giảm kinh tế, làn sóng cắt giảm nhân sự, sự lao dốc của nhiều kênh đầu tư từng được tung hô, cùng cảm giác bất ổn kéo dài khiến nhiều người trẻ nhận ra một điều: tăng trưởng quá nhanh thường đi kèm rủi ro rất lớn. Không phải ai cũng có thể trở thành câu chuyện thành công tiếp theo trên mạng xã hội. Và ngay cả những người từng kiếm được nhiều tiền trong thời gian ngắn cũng không chắc giữ được trạng thái đó lâu dài.
Sau giai đoạn bị hấp dẫn bởi những cú “đổi đời”, nhiều người bắt đầu quay lại với những thứ từng bị xem là nhàm chán: công việc ổn định, bảo hiểm, tiết kiệm đều, quỹ dự phòng, thu nhập bền vững.
Đó không hẳn là sự từ bỏ tham vọng. Nó giống một sự điều chỉnh sau khi đã đi qua cảm giác hưng phấn của một thời đại mọi thứ đều được thúc đẩy bởi tốc độ.
Nhiều người trẻ bây giờ vẫn muốn kiếm nhiều tiền, nhưng không còn quá tin vào những con đường quá nhanh. Họ bắt đầu quan tâm hơn đến khả năng tồn tại lâu dài của một công việc, một mô hình kinh doanh hay một nguồn thu nhập. Thay vì hỏi “làm sao giàu thật sớm?”, câu hỏi phổ biến hơn là “làm sao để không sụp giữa đường?”.
Có một thay đổi thú vị đang diễn ra trong tâm lý thế hệ này: thành công không còn gắn chặt với cảm giác phải bùng nổ thật nhanh. Sau nhiều biến động, nhiều người bắt đầu đánh giá cao những thứ trước đây từng bị xem là bình thường: một công việc không quá độc hại, thu nhập đủ ổn định mỗi tháng, khả năng ngủ ngon mà không thấp thỏm vì thị trường hay dòng tiền.
Ảnh minh hoạ Pinterest
Đây không phải câu chuyện riêng của tài chính cá nhân. Nó phản ánh cách người trẻ đang nhìn lại toàn bộ mối quan hệ của mình với thành công.
Một thế hệ từng được truyền cảm hứng bởi tinh thần “all-in”, dốc toàn lực, chấp nhận mọi rủi ro để đi thật nhanh, giờ bắt đầu hiểu rằng đôi khi điều khó nhất không phải kiếm được tiền thật nhanh, mà là giữ cho cuộc sống của mình không trượt khỏi quỹ đạo quá nhiều lần.
Có lẽ vì thế mà “ổn định” đang dần trở lại như một giá trị đáng mơ ước. Không còn mang cảm giác an phận như trước, mà trở thành một dạng xa xỉ mới trong thời đại quá nhiều biến động.
Có lẽ điều thay đổi lớn nhất không nằm ở chuyện người trẻ bớt tham vọng hơn, mà là họ bắt đầu nhìn thành công theo một cách khác.
Một thời, thành công gắn với tốc độ: phải đi nhanh hơn, kiếm nhiều tiền hơn, đạt được nhiều thứ hơn trong thời gian ngắn hơn. Nhưng sau nhiều biến động kinh tế, nhiều lần chứng kiến những mô hình tưởng rất hào nhoáng rồi cũng lao dốc, nhiều người bắt đầu hiểu rằng cuộc sống không phải lúc nào cũng vận hành như một cuộc đua tăng trưởng liên tục.
Càng trưởng thành, người ta càng nhận ra không phải ai cũng có đủ may mắn, nguồn lực hay sức chịu đựng để liên tục “all-in” với rủi ro. Và ngay cả khi làm được, cái giá đôi khi không chỉ là tiền bạc, mà còn là sức khỏe tinh thần, các mối quan hệ và cảm giác an toàn rất cơ bản trong cuộc sống.
Vì thế, nhiều người trẻ bây giờ không còn quá say mê với hình dung phải giàu thật nhanh trước tuổi 30. Họ vẫn muốn sống tốt hơn, vẫn muốn kiếm nhiều tiền hơn, nhưng bắt đầu ưu tiên một kiểu phát triển ít biến động hơn, ít cực đoan hơn và có thể duy trì lâu dài hơn.
Trong một thế giới mà mọi thứ thay đổi quá nhanh, có lẽ điều khiến nhiều người khao khát nhất lúc này không còn là cảm giác bùng nổ, mà là cảm giác mình vẫn đứng vững sau những năm tháng đầy bất ổn.
Hà Nguyên