Trong hành trình nuôi con nhỏ, "ép ăn" luôn là một trong những chủ đề gây nhiều tranh luận. Mỗi thế hệ cha mẹ đều có cách tiếp cận riêng, nhưng điểm chung vẫn là mong muốn con trẻ phát triển khỏe mạnh, đủ dinh dưỡng.
Gần đây, chia sẻ của Ngô Thanh Vân đã thu hút sự quan tâm của hội bố mẹ bỉm khi lựa chọn không ép con ăn, ngay cả trong giai đoạn trẻ có dấu hiệu ăn ít hơn bình thường. Và những khoảnh khắc háu ăn của bé Gạo cũng đang phản ánh rõ nét xu hướng nuôi con hiện đại của mẹ Vân và ba Huy.
Khi bị ép ăn - điều gì xảy ra bên trong cơ thể trẻ?
Theo mẹ bỉm Ngô Thanh Vân dẫn chứng, các khuyến nghị từ World Health Organization và American Academy of Pediatrics cho thấy trẻ nhỏ có khả năng tự điều chỉnh lượng ăn theo nhu cầu sinh lý.
- Trẻ nhỏ có khả năng tự điều chỉnh lượng ăn theo nhu cầu (self-regulation): Khi đói trẻ sẽ ăn. Khi no, trẻ sẽ dừng.
- Đây là một cơ chế sinh học rất quan trọng giúp: Bảo vệ hệ tiêu hoá - Điều hoà năng lượng - Hình thành hành vi ăn uống lành mạnh lâu dài.
Theo các nghiên cứu, "ép ăn" tức là tạo áp lực để trẻ ăn nhiều hơn nhu cầu, có thể dẫn đến một số hệ quả như làm giảm khả năng nhận biết cảm giác no, khiến bữa ăn trở nên căng thẳng, thậm chí gây rối loạn tiêu hóa như đầy bụng, nôn trớ. Lâu dài, cơ thể có xu hướng "phản kháng" lại việc ăn.
Việc ép ăn lặp lại có thể khiến trẻ hình thành phản xạ sợ ăn, dẫn đến biếng ăn kéo dài về sau, không phải do trẻ "khó nuôi", mà là do trải nghiệm ăn uống trước đó.
Các chuyên gia cũng cho biết, trong giai đoạn từ 6 đến 9 tháng tuổi, nhiều trẻ có xu hướng ăn ít hơn, mất tập trung hoặc chững cân nhẹ.
Nguyên nhân thường đến từ:
- Quá trình mọc răng khiến nướu nhạy cảm
- Trẻ đang học kỹ năng ăn
- Não bộ phát triển mạnh, tăng nhu cầu khám phá
Do đó, việc đánh giá tình trạng ăn uống của trẻ cần được nhìn nhận trong tổng thể nhiều tuần, thay vì chỉ dựa vào một vài bữa ăn riêng lẻ.
Không ép con ăn, mà bé Gạo vẫn háu ăn, ăn được đa dạng các loại thực phẩm
Bé Gạo là một trường hợp điển hình. Theo chia sẻ từ mẹ Vân, bé vốn rất háu, hứng thú với thực phẩm và có thể ăn đa dạng nhiều nhóm thức ăn. Tuy nhiên, khi bước vào giai đoạn khoảng 8 tháng tuổi - trùng với thời điểm mọc răng, bé Gạo bắt đầu có những bữa ăn kém hơn, dễ mất tập trung.
Thay vì can thiệp bằng cách ép ăn, mẹ Vân lựa chọn kiên nhẫn quan sát và tôn trọng nhu cầu của con. "Hiểu rằng con đang mọc răng, cơ thể có thể khó chịu hơn bình thường. Nên mẹ sẽ kiên nhẫn hơn một chút và ngồi chờ con ăn. Và vì mẹ cũng đã lựa chọn một hướng đi rõ ràng: Cho con ăn tự chủ. Vậy nên mẹ sẽ không ép con ăn, không phải vì con ăn ít, mà là vì mẹ tin: Con biết khi nào con cần ăn. Và con sẽ ăn khi con sẵn sàng" - Ngô Thanh Vân chia sẻ.
Một nguyên tắc thường được áp dụng là: "Ba mẹ quyết định cái ăn - Trẻ quyết định lượng ăn"
Nghĩa là:
- Ba mẹ chuẩn bị bữa ăn phù hợp
- Tạo môi trường ăn tích cực
- Tôn trọng tín hiệu no - đói của trẻ.
Điểm đáng chú ý trong trường hợp của bé Gạo là dù không bị ép ăn, trẻ vẫn duy trì được sự hứng thú với bữa ăn.
Việc không tạo áp lực giúp bữa ăn trở thành trải nghiệm tích cực, từ đó trẻ sẵn sàng thử món mới và ăn uống đa dạng một cách tự nhiên. Theo các chuyên gia, đây là yếu tố quan trọng trong việc hình thành thói quen ăn uống bền vững ở trẻ nhỏ.
Với mẹ Vân, lựa chọn cuối cùng là một cách tiếp cận đơn giản: hiểu con, tin con và kiên nhẫn chờ con sẵn sàng. Không ép ăn nhưng vẫn đảm bảo trẻ phát triển khỏe mạnh, có thể không phải là con đường duy nhất, nhưng đang dần trở thành một lựa chọn được nhiều gia đình cân nhắc.
Tiểu Mai