Mới đây, NSƯT Thành Lộc đã chia sẻ về NSND Kim Cương ngay tại sân khấu kịch nơi diễn ra vở Lá sầu riêng kinh điển (do NSND Kim Cương viết và trình diễn). Anh nói: "Có rất nhiều câu chuyện để nói về tài danh và hào quang của NSND Kim Cương.
Lẽ ra tôi phải kêu NSND Kim Cương bằng cô, nhưng trong quá trình làm việc từ lâu với nhau, tôi kêu là chị vì trong nghệ thuật thì người nghệ sĩ không có tuổi.
Thành Lộc
NSND Kim Cương tài ba, hóa thân vào nhiều nhân vật khác nhau tới mức không ai còn nhớ tuổi thật của chị. Có một lần NSND Kim Cương tâm sự với tôi: "Em ơi, thực ra ở Sài Gòn có nhiều ban kịch lắm chứ không chỉ có đoàn kịch Kim Cương. Ban kịch nào cũng hay, nổi tiếng. Nghệ sĩ nào cũng tài danh".
Tôi nghe xong nhận thấy điều đầu tiên ở chị Kim Cương là đức tính khiêm tốn. Tôi nắm được thêm một vấn đề quan trọng nữa là ở Sài Gòn có lợi thế tiếp nhận được nhiều thể loại văn hóa phương Tây, trong đó có kịch nghệ.
Kịch nói được xem là bộ môn sinh sau đẻ muộn ở Việt Nam nhưng nở rộ ở Sài Gòn, tiếp thu tinh hoa của kịch nói phương Tây.
Nhưng chính điều đó khiến NSND Năm Châu và nhiều nghệ sĩ khác lo lắng, sợ việc tiếp nhận phương Tây nhiều quá sẽ khiến nghệ thuật sân khấu Việt Nam mất đi bản sắc văn hóa riêng. Đó là lí do đoàn kịch Kim Cương ra đời.
Khi tôi còn nhỏ, có rất nhiều ban kịch trên truyền hình nhưng đa số diễn lại kịch của phương Tây, rất ít kịch thuần Việt. Đoàn kịch Kim Cương là đoàn kịch thuần Việt duy nhất tồn tại mạnh, diễn được trên sân khấu và bán vé được. Đoàn kịch cũng khác với ban kịch, ở quy mô lớn hơn chứ không chỉ diễn trên truyền hình.
Tất cả các vở kịch của NSND Kim Cương đều tôn vinh giá trị thuần Việt. Điều này tác động rất lớn đến trái tim tôi".
NSND Kim Cương
Tiếp đó, Thành Lộc nhắn nhủ NSND Kim Cương: "Em không biết chị ngồi đâu ở đây, nhưng em muốn nói với chị rằng, chị đừng sợ bản sắc Việt không còn. Nó vẫn còn trong máu bọn em".
NSND Kim Cương tên đầy đủ là Nguyễn Thị Kim Cương, sinh năm 1937 tại Sài Gòn trong một gia đình nề nếp, giàu truyền thống nghệ thuật.
Mẹ bà là NSND Bảy Nam – người được mệnh danh là "Tổ nghề sống" của sân khấu cải lương Nam Bộ (cùng với NSND Phùng Há). Cha bà là bầu gánh Đại Phước Cương, một trong những ông bầu quyền lực của sân khấu cải lương. Bà cũng chính là cháu nội của vua Thành Thái.
Sau này, NSND Kim Cương lập ra đoàn kịch nói Kim Cương, là cái nôi nuôi dưỡng, ươm mầm nhiều tài năng cho nền kịch nói miền Nam qua nhiều thế hệ. Rất nhiều nghệ sĩ danh tiếng, gạo cội ngày nay đều từng hoạt động trong đoàn kịch nói Kim Cương và được bà dìu dắt, nâng đỡ về nghề lẫn đời.
Tuy nổi tiếng là vậy, nhưng NSND Kim Cương vẫn chú tâm học tập để nâng cao chuyên môn. Bà từng đi tu nghiệp Bulgaria ngành đạo diễn. Không chỉ diễn xuất tài năng, NSND Kim Cương còn giỏi trong lĩnh vực quản lý.
Trong nghề, NSND Kim Cương được xem là một bậc đàn chị đáng kính, có ảnh hưởng sâu sắc đến nhiều thế hệ đàn em như Thành Lộc, Hữu Châu, Hồng Vân, Minh Nhí… Bà cũng là người thầy giảng dạy cho nhiều thế hệ học trò.
Tùng Ninh