Đáng chú ý, theo gia đình, từ khi học THCS, em gần như chưa từng đi ngủ trước 1 giờ sáng. Bác sĩ cảnh báo không nên chủ quan với sức khỏe, nhưng cũng cần hiểu đúng về mối liên hệ giữa thức khuya và ung thư.
Nữ sinh 15 tuổi mắc ung thư, phát hiện đã di căn hạch
Theo thông tin được truyền thông Trung Quốc đăng tải ngày 26/10, bác sĩ Quách Khiết (Kuang Jie), Phó trưởng khoa kiêm phụ trách khu điều trị Ngoại khoa tuyến giáp và mạch máu, Bệnh viện Ruijin trực thuộc Đại học Giao thông Thượng Hải, vừa tiếp nhận một bệnh nhân ung thư tuyến giáp mới 15 tuổi.
Điều khiến bác sĩ chú ý là khi được chẩn đoán, bệnh nhân đã xuất hiện di căn hạch cổ bên. Đây là tình trạng tế bào ung thư lan đến các hạch bạch huyết ở vùng cổ, cho thấy bệnh không còn khu trú hoàn toàn tại tuyến giáp.
Khi hỏi về thói quen sinh hoạt của nữ sinh, bác sĩ nhận được câu trả lời đáng lưu tâm từ gia đình: "Từ khi học cấp hai, cháu chưa bao giờ đi ngủ trước 1 giờ sáng".
Theo người nhà, nữ sinh theo học tại những trường có chất lượng hàng đầu ở địa phương. Áp lực học tập kéo dài khiến việc thức khuya dần trở thành thói quen thường ngày.
Câu chuyện một bệnh nhân mới 15 tuổi đã mắc ung thư tuyến giáp và xuất hiện di căn hạch khiến nhiều người lo ngại, đặc biệt trong bối cảnh không ít học sinh phải học tập với cường độ cao, thường xuyên ngủ muộn để hoàn thành bài vở.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng chưa thể kết luận thói quen thức khuya là nguyên nhân khiến nữ sinh mắc ung thư tuyến giáp. Đây là một trường hợp bệnh cụ thể; muốn xác định nguyên nhân cần đánh giá nhiều yếu tố, trong khi các bằng chứng khoa học hiện nay chưa đủ để khẳng định thức khuya trực tiếp gây ra căn bệnh này.
Vì sao ung thư tuyến giáp ngày càng được chú ý?
Theo các số liệu được truyền thông Trung Quốc dẫn từ cơ quan chuyên môn, ung thư tuyến giáp đang là một trong những loại ung thư có số ca mắc được ghi nhận nhiều tại nước này. Một trong những vấn đề được đặt ra là vì sao căn bệnh này ngày càng được phát hiện ở người trẻ.
Tuyến giáp là tuyến nội tiết nằm ở phía trước cổ, có hình dạng giống con bướm, giữ vai trò sản xuất hormone điều hòa quá trình trao đổi chất, thân nhiệt và nhiều hoạt động của cơ thể.
Ung thư tuyến giáp xảy ra khi các tế bào tại tuyến này phát triển bất thường và hình thành khối u ác tính. Bệnh có nhiều thể khác nhau, với tốc độ tiến triển và khả năng đáp ứng điều trị không giống nhau.
Theo Hiệp hội Ung thư Mỹ (American Cancer Society), các yếu tố nguy cơ đã được ghi nhận bao gồm tiền sử gia đình mắc ung thư tuyến giáp, một số hội chứng di truyền và việc tiếp xúc với bức xạ, đặc biệt là xạ trị vùng đầu, cổ khi còn nhỏ. Tuy nhiên, không phải người có yếu tố nguy cơ nào cũng mắc bệnh; ngược lại, nhiều bệnh nhân không có yếu tố nguy cơ rõ ràng.
Việc ung thư tuyến giáp được phát hiện nhiều hơn cũng không đồng nghĩa tất cả các trường hợp đều xuất hiện do lối sống thiếu lành mạnh. Sự phổ biến của khám sức khỏe định kỳ và các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh, đặc biệt là siêu âm, giúp phát hiện những nhân tuyến giáp rất nhỏ mà trước đây có thể không được nhận biết.
Do đó, khi đánh giá xu hướng gia tăng số ca bệnh, cần phân biệt giữa số trường hợp thực sự phát sinh và số trường hợp được phát hiện nhờ khả năng chẩn đoán ngày càng tốt hơn.
Thức khuya có gây ung thư tuyến giáp?
Thói quen ngủ muộn kéo dài có thể khiến cơ thể không được nghỉ ngơi đầy đủ, ảnh hưởng đến sự tỉnh táo, khả năng tập trung, tâm trạng và sức khỏe nói chung. Với học sinh đang trong giai đoạn phát triển, thiếu ngủ còn có thể tác động tiêu cực đến việc học tập và sinh hoạt hằng ngày.
Một số nghiên cứu đã khảo sát mối liên hệ giữa đặc điểm giấc ngủ và nguy cơ ung thư tuyến giáp. Tuy nhiên, kết quả chưa hoàn toàn thống nhất.
Nghiên cứu đăng trên tạp chí Cancers năm 2023, theo dõi hơn 114.000 phụ nữ trong Nghiên cứu Sức khỏe Điều dưỡng 2, không tìm thấy mối liên hệ rõ ràng giữa làm việc theo ca đêm và nguy cơ ung thư tuyến giáp. Nghiên cứu ghi nhận một số dấu hiệu cho thấy tình trạng khó ngủ có thể liên quan đến nguy cơ cao hơn, nhưng các kết quả này không đủ để khẳng định quan hệ nhân quả.
Một nghiên cứu khác công bố trên cơ sở dữ liệu y khoa PubMed năm 2024 cũng khảo sát mối liên hệ giữa thời lượng ngủ, kiểu giấc ngủ và ung thư tuyến giáp. Dù kết quả gợi ý khả năng tồn tại mối liên quan, đây vẫn là lĩnh vực cần được nghiên cứu thêm.
Như vậy, không thể lấy trường hợp nữ sinh 15 tuổi nói trên làm bằng chứng cho thấy thức khuya gây ung thư tuyến giáp. Việc duy trì giờ ngủ hợp lý vẫn rất cần thiết, nhưng không nên biến khuyến nghị về giấc ngủ thành lời khẳng định về nguyên nhân gây bệnh khi bằng chứng chưa đủ rõ ràng.
Được gọi là "ung thư lười", có thể chủ quan?
Ung thư tuyến giáp đôi khi được gọi là "ung thư lười" vì nhiều trường hợp, đặc biệt là ung thư tuyến giáp thể nhú, loại thường gặp nhất, có tốc độ phát triển chậm và tiên lượng tương đối tốt khi được chẩn đoán, điều trị phù hợp.
Tuy nhiên, cách gọi này dễ khiến người bệnh hiểu nhầm rằng ung thư tuyến giáp luôn nhẹ và không đáng lo ngại.
Trên thực tế, bệnh có nhiều thể khác nhau. Một số thể có thể tiến triển nhanh, xâm lấn mô xung quanh hoặc di căn. Ngay cả với những thể thường có tiên lượng tốt, việc phát hiện hạch di căn vẫn là thông tin quan trọng để bác sĩ đánh giá giai đoạn bệnh và lựa chọn phương pháp điều trị.
Với trường hợp nữ sinh 15 tuổi, thông tin được công bố cho biết bệnh đã di căn hạch cổ bên. Chi tiết này không đồng nghĩa ung thư đã di căn đến các cơ quan ở xa, nhưng cho thấy bệnh cần được đánh giá và điều trị chuyên khoa nghiêm túc.
Phương pháp điều trị phụ thuộc vào thể mô bệnh học, kích thước và vị trí khối u, tình trạng hạch bạch huyết, mức độ lan rộng cũng như những đặc điểm riêng của người bệnh. Bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật và các phương pháp bổ trợ tùy từng trường hợp.
Vì vậy, người bệnh không nên quá hoảng sợ khi được chẩn đoán ung thư tuyến giáp, nhưng cũng không nên trì hoãn điều trị hoặc bỏ qua lịch tái khám chỉ vì cho rằng đây là căn bệnh ít nguy hiểm.
Phát hiện nhân tuyến giáp có đồng nghĩa mắc ung thư?
Nhân tuyến giáp là tình trạng khá thường gặp và phần lớn các nhân được phát hiện là lành tính. Việc có nhân tuyến giáp không đồng nghĩa người bệnh mắc ung thư, cũng không có nghĩa nhân lành tính chắc chắn sẽ chuyển thành ác tính.
Theo các khuyến cáo y khoa, việc đánh giá nhân tuyến giáp thường dựa trên kết quả siêu âm, đặc điểm của nhân, tiền sử và các yếu tố nguy cơ. Trong trường hợp cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định chọc hút tế bào bằng kim nhỏ hoặc thực hiện những xét nghiệm phù hợp khác.
Người phát hiện nhân tuyến giáp nên trao đổi với bác sĩ để xác định có cần theo dõi định kỳ, làm thêm xét nghiệm hay can thiệp hay không. Không nên tự suy diễn rằng có nhân là mắc ung thư, nhưng cũng không nên bỏ qua những bất thường cần được kiểm tra.
Đặc biệt, nếu xuất hiện khối vùng cổ lớn dần, khàn tiếng kéo dài, khó nuốt hoặc khó thở, người bệnh nên đi khám để được đánh giá. Những biểu hiện này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau và không thể dùng riêng lẻ để kết luận mắc ung thư.
Diệp Lục