Không chỉ là câu chuyện nội bộ, việc một dự án có thể đi đến vận hành thương mại nhanh hay chậm đang quyết định trực tiếp tới khả năng tham gia thị trường và tạo ra dòng tiền.
Trong bối cảnh đó, những dự án có thể rút ngắn thời gian triển khai và sớm đưa điện vào hệ thống đang trở thành điểm đáng chú ý của thị trường. Nhà máy điện gió Savan 1 của doanh nhân Đỗ Quang Hiển tại Lào là một ví dụ điển hình.
Trong giai đoạn 1, dự án do T&T Group đầu tư tại tỉnh Savannakhet (Lào) đã hoàn thành và đưa vào vận hành thương mại (COD) với công suất khoảng 300 MW trên tổng quy mô thiết kế 495 MW. Điểm đáng chú ý là ngay từ đầu, bài toán nguồn và lưới đã được xử lý cùng lúc với tốc độ nhanh hiếm thấy.
Khi tiến độ là lợi thế cạnh tranh
Nhìn từ góc độ triển khai thực tế, Savan 1 không chỉ hoàn thành nhanh về mặt tiến độ, mà còn là bài toán tổ chức thi công ở quy mô lớn. Dự án được triển khai tại huyện Phin, tỉnh Savannakhet (Lào). Khu vực này có địa hình phức tạp, trải dài qua nhiều vùng đồi núi, hạ tầng còn nhiều hạn chế. Việc vận chuyển thiết bị, đặc biệt là các cấu kiện kích thước lớn (chiều cao tuabin là 130m, đường kính cánh quạt lên tới 171m) đòi hỏi phải có sự chuẩn bị đồng bộ ngay từ đầu.
Vận chuyển thiết bị phục vụ thi công dự án Savan 1
Bên cạnh đó, thay vì triển khai theo trình tự thông thường, dự án được tổ chức theo nhiều mũi thi công song song. Các hạng mục từ mở đường công vụ, gia cố nền móng, thi công móng trụ, lắp dựng tua-bin cho tới kéo dây truyền tải được triển khai đồng thời. Cách tổ chức này giúp rút ngắn đáng kể các "khoảng chờ" giữa các công đoạn - yếu tố thường bị xem nhẹ nhưng lại kéo dài tiến độ tổng thể của dự án.
Điểm then chốt khác nằm ở quyết định triển khai hạ tầng truyền tải song song với phần nguồn điện. Đường dây 220kV dài gần 70km được đầu tư ngay từ đầu, thay vì chờ hoàn thành nhà máy mới xử lý đấu nối. Với quyết tâm cao độ, chỉ hơn 6 tháng sau khi được khởi động, tuyến "huyết mạch" đã được hoàn thành, giúp dự án tránh được tình trạng nhà máy đã hoàn tất xây dựng nhưng không thể phát điện do thiếu hạ tầng truyền tải. Thực tế cũng cho thấy, điểm nghẽn của không ít dự án không nằm ở thi công, mà ở khả năng đưa điện vào hệ thống.
Sau hơn 6 tháng thi công, tuyến đường dây truyền tải 220 kV dài gần 70km từ Lào về Việt Nam đã được hoàn tất.
Tới cuối tháng 12/2025, 48 tuabin gió nằm trong hợp phần 1 Nhà máy điện gió Savan 1 đã chính thức vận hành thương mại, đưa dòng điện sạch về Việt Nam. Tổng thời gian thực hiện toàn bộ chuỗi triển khai, từ hoàn thiện pháp lý, tổ chức thi công, đầu tư hạ tầng đến kết nối hệ thống là đúng 16 tháng. Đây là một tốc độ vượt trội nếu so sánh với các dự án tương tự khi thường phải kéo dài nhiều năm. Kết quả này cũng phản ánh khả năng điều phối đồng bộ nhiều cấu phần trong một dự án quy mô lớn, triển khai trong điều kiện xuyên biên giới và chịu tác động của nhiều yếu tố khách quan.
Đánh giá về dự án, Đại sứ Việt Nam tại Lào Nguyễn Minh Tâm cũng đặc biệt nhấn mạnh vào yếu tố tốc độ thi công và hoàn thiện dự án. Đại sứ khẳng định: Một trong những điểm đáng chú ý của Savan 1 là tiến độ triển khai và năng lực tổ chức thi công của các doanh nghiệp Việt Nam tham gia dự án. Trong khoảng thời gian ngắn, liên danh tổng thầu đã hoàn thành khối lượng công việc lớn, từ khảo sát địa hình, thiết kế kỹ thuật, vận chuyển thiết bị siêu trường siêu trọng đến lắp dựng và hoàn thiện 48 tuabin gió.
Những tuabin gió Savan 1 vươn mình trên đất bạn Lào
"Tiến độ này được đánh giá là nhanh so với mặt bằng chung của các dự án điện gió có quy mô tương tự trong khu vực, cho thấy năng lực tổ chức, quản lý và thi công ngày càng được nâng cao của các doanh nghiệp Việt Nam khi tham gia các dự án năng lượng ở nước ngoài", Đại sứ Việt Nam tại Lào nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, theo Đại sứ, Savan 1 cũng là một trong những dự án tiêu biểu trong lĩnh vực năng lượng tái tạo xuyên biên giới, góp phần cụ thể hóa mục tiêu gia tăng nhập khẩu điện theo các thỏa thuận giữa Chính phủ Việt Nam và Lào. Dự án đồng thời mang ý nghĩa về hợp tác kinh tế và ngoại giao, khi không chỉ bổ sung nguồn cung điện mà còn tạo việc làm cho lao động địa phương, thúc đẩy các hoạt động kinh tế phụ trợ và góp phần cải thiện hạ tầng khu vực trong quá trình triển khai.
Vận hành thương mại: Ranh giới giữa chi phí và dòng tiền
Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, thị trường năng lượng đang bước vào giai đoạn sàng lọc rõ nét hơn, khi chi phí vốn gia tăng và yêu cầu về hiệu quả đầu tư ngày càng cao. Những dự án chậm tiến độ không chỉ đối mặt với rủi ro tài chính, mà còn có thể bỏ lỡ cơ hội tham gia thị trường trong những giai đoạn thuận lợi. Ngược lại, các dự án có thể vận hành đúng hoặc sớm hơn kế hoạch sẽ có lợi thế rõ rệt trong việc tối ưu hóa dòng tiền và nâng cao hiệu quả đầu tư.
Trong ngành năng lượng, mốc vận hành thương mại (COD) là ranh giới rõ ràng giữa hai trạng thái: đầu tư và tạo giá trị. Trước COD, dự án chủ yếu tiêu tốn vốn, trong khi sau COD, toàn bộ hệ thống bắt đầu chuyển hóa thành dòng tiền thông qua sản lượng điện phát ra.
Ở góc độ này, tiến độ triển khai có tác động trực tiếp tới hiệu quả đầu tư. Thực tế cho thấy, việc chậm tiến độ thường kéo theo chi phí vốn gia tăng và làm kéo dài thời gian hoàn vốn của dự án. Ngược lại, một dự án đạt COD sớm giúp kích hoạt dòng tiền sớm hơn, giảm áp lực tài chính và tạo dư địa cho các kế hoạch đầu tư tiếp theo.
Những ánh đèn thắp sáng từ nhà máy Savan 1 tại Lào
Theo thông tin từ chủ đầu tư, sản lượng điện giai đoạn 1 của Nhà máy đạt 0,9 tỷ kWh/năm, có khả năng cung cấp điện cho quy mô hàng triệu hộ dân. Việc bổ sung nguồn điện ổn định vào đúng thời điểm nhu cầu gia tăng không chỉ giúp giảm áp lực cho hệ thống, mà còn góp phần bảo đảm an ninh cung ứng điện trong những giai đoạn nhạy cảm.
Việc T&T Group đưa Savan 1 vào vận hành thương mại ngay trước thềm năm mới 2026 cũng được ghi nhận là một trong mười sự kiện tiêu biểu của ngành năng lượng Việt Nam năm 2025. Đáng chú ý, Savan 1 hiện đang tiếp tục được mở rộng theo lộ trình đã được T&T Group xác định từ trước. Hiện, việc xây dựng hạ tầng cho giai đoạn 2 bao gồm hệ thống cầu, đường, các công trình phụ trợ đã được tiến hành. Khi hoàn thành, tổng công suất của toàn dự án sẽ đạt đủ 495 MW, đưa Savan 1 trở thành một trong những cụm điện gió trên bờ có quy mô lớn nhất trong khu vực. Nhìn từ tiến độ triển khai "thần tốc" giai đoạn 1, các chuyên gia trong lĩnh vực năng lượng tin tưởng rằng, khả năng duy trì nhịp độ triển khai nhanh ở các giai đoạn tiếp theo là hoàn toàn có cơ sở.
Từ câu chuyện của Savan 1 của T&T Group tại Lào có thể thấy, trong ngành năng lượng, tiến độ không còn đơn thuần là một chỉ tiêu kỹ thuật, mà đang trở thành thước đo trực tiếp cho năng lực triển khai của doanh nghiệp. Trong cuộc đua đó, lợi thế sẽ thuộc về những doanh nghiệp có khả năng đưa dự án về đích nhanh nhất.
Ánh Dương