Ở tuổi 39, tôi bắt đầu nhìn tài chính cá nhân theo một cách khác.
Trước đây, mỗi khi nói đến tiết kiệm, tôi thường nghĩ ngay đến việc không mua món này, không đi ăn món kia, giảm mua sắm hoặc cố giữ lại một khoản tiền cố định mỗi tháng. Nhưng càng lớn tuổi, tôi càng nhận ra có một kiểu tiết kiệm ít gây áp lực hơn rất nhiều: giảm những khoản tiền có thể phải chi trong tương lai bằng cách chăm sóc bản thân tốt hơn từ hôm nay.
Một lần bản thân phải đi viện và chứng kiến người nhà tốn một khoản không nhỏ cho việc điều trị khiến tôi hiểu rằng sức khỏe và tiền bạc thực ra có mối quan hệ rất gần.
Tiền khám bệnh, thuốc men, nha khoa, xét nghiệm, thời gian nghỉ làm, ăn uống bên ngoài vì không đủ sức nấu nướng… đều là những khoản có thể làm ngân sách gia đình đảo lộn rất nhanh.
Từ đó, tôi bắt đầu thay đổi cách sống. Điều bất ngờ là càng chú ý đến sức khỏe, tôi càng nhận ra chi tiêu hàng tháng tự nhiên giảm xuống.
1. Tự nấu ăn khiến tiền ăn giảm trước tiên
Trước đây tôi gần như không biết nấu ăn. Một bữa trưa đặt ngoài, một cốc nước, thêm chút đồ ăn vặt tưởng không đáng bao nhiêu nhưng cộng cả tháng lại thành một con số khá lớn.
Sau khi quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe, tôi bắt đầu tự nấu.
Điều tôi phát hiện ra là phần lớn món ăn nếu làm tại nhà đều rẻ hơn đáng kể so với ăn ngoài. Một phần thịt, cá hay món Âu ở nhà hàng có thể bằng chi phí nguyên liệu cho cả hai người ăn ở nhà.
Quan trọng hơn, khi tự nấu, tôi kiểm soát được lượng dầu, muối, đường và lượng thức ăn.
Tôi không đặt mục tiêu phải ăn thật tiết kiệm. Tôi chỉ muốn ăn đơn giản và dễ kiểm soát hơn. Nhưng kết quả tài chính lại đến rất rõ: tiền ăn ngoài, tiền giao đồ ăn và những khoản phát sinh đi kèm đều giảm.
Đây chính là kiểu "tiết kiệm thụ động" đầu tiên của tôi.
2. Bỏ dần trà sữa và nước ngọt, một khoản chi nhỏ biến mất khỏi ngân sách
Tôi từng có thời gian trong tủ lạnh lúc nào cũng có nước ngọt. Trà sữa thì mỗi tuần vài cốc.
Một cốc không phải khoản tiền lớn. Nhưng 30.000–60.000 đồng mỗi lần, vài lần mỗi tuần, cộng cả năm sẽ trở thành vài triệu đồng.
Sau khi đọc nhiều hơn về dinh dưỡng, tôi bắt đầu giảm đồ uống có đường. Ban đầu khá khó, nhưng sau một thời gian, cảm giác thèm cũng giảm dần.
Hiện tại, phần lớn thời gian tôi uống nước lọc, sữa hoặc đồ uống đơn giản.
Tôi nhận ra một điều khá thú vị: có những khoản chi chúng ta không cần "cắt", bởi khi thói quen thay đổi, nhu cầu mua tự biến mất.
Đó là cách tiết kiệm dễ chịu hơn rất nhiều so với việc ngày nào cũng tự nhắc mình rằng: "Không được tiêu tiền".
3. Đọc nhãn thực phẩm giúp tôi mua ít đồ chế biến sẵn hơn
Một thói quen khác xuất hiện sau khi tôi quan tâm đến sức khỏe là đọc bảng thành phần và thông tin dinh dưỡng trước khi mua.
Trước đây, xúc xích, thịt chế biến, bánh ngọt, đồ ăn vặt hay thực phẩm đóng gói xuất hiện khá thường xuyên trong giỏ hàng.
Nhưng càng đọc kỹ, tôi càng có xu hướng quay trở lại các nguyên liệu đơn giản: thịt tươi, cá, trứng, rau, trái cây và các loại hạt.
Điều thú vị là khi giỏ hàng có ít đồ ăn vặt hơn, hóa đơn siêu thị cũng gọn hơn.
Rất nhiều người nghĩ sống lành mạnh chắc chắn tốn tiền. Nhưng với tôi, nếu bỏ bớt thực phẩm chế biến, nước ngọt và những món mua theo cảm xúc thì chưa chắc.
Đôi khi thứ làm ngân sách tăng không phải thực phẩm tốt mà chính là quá nhiều món "mua thêm cho vui".
4. Biết dừng đúng lúc cũng là một kỹ năng tài chính
Trước kia, tôi thường có suy nghĩ: đã thích thì phải ăn thật đã.
Sau này tôi học được cách ăn vừa đủ.
Ví dụ, nếu muốn ăn bánh, tôi vẫn mua. Nhưng thay vì mua một hộp lớn, tôi có thể mua một phần nhỏ hoặc chia cùng người khác.
Không cần phải biến việc tiết kiệm thành cuộc chiến với mọi niềm vui.
Tôi vẫn ăn món mình thích, vẫn đi ăn bên ngoài. Điểm khác biệt là tôi không còn cảm giác phải tận dụng bằng cách mua thật nhiều hay ăn thật nhiều.
Càng lớn tuổi tôi càng thấy một nguyên tắc đúng với cả ăn uống lẫn tiền bạc: Đủ thường tốt hơn nhiều.
Khi biết điểm dừng, bạn giảm được lãng phí thức ăn, mua sắm quá mức và cả những khoản chi để "bù đắp cảm xúc".
5. Sau một lần chứng kiến hóa đơn nha khoa, tôi bắt đầu coi chăm răng như một khoản đầu tư
Có một thứ nhiều người trẻ thường bỏ qua nhưng đến tuổi trung niên mới thấy rất đắt: răng.
Sau khi người thân từng phải điều trị nha khoa khá tốn kém, tôi bắt đầu chú ý hơn đến việc đánh răng đúng cách, vệ sinh kẽ răng và kiểm tra định kỳ khi cần.
Chi phí cho bàn chải, kem đánh răng hay chỉ nha khoa rất nhỏ nếu so với một lần điều trị sâu răng, viêm tủy, bọc răng hoặc các vấn đề phức tạp hơn.
Từ góc độ tài chính, tôi bắt đầu nhìn những khoản này giống như bảo trì một tài sản.
Chi phí nhỏ nhưng đều đặn hôm nay có thể giúp giảm nguy cơ phải đối mặt với một hóa đơn rất lớn sau này.
6. Tôi không tập thể dục để tiết kiệm tiền, nhưng tài chính lại được hưởng lợi
Sau tuổi 35, tôi bắt đầu duy trì vận động đều đặn hơn.
Không cần phòng tập đắt tiền. Có lúc chỉ là đi bộ, tập tại nhà hoặc dành một khoảng thời gian cố định mỗi ngày để vận động.
Tập thể dục không phải "thuốc chữa mọi bệnh" và cũng không thể bảo đảm một người sẽ không mắc bệnh. Nhưng duy trì vận động, ngủ đủ, ăn uống hợp lý và khám sức khỏe phù hợp đều là những cách giúp giảm một số rủi ro sức khỏe về lâu dài.
Và khi sức khỏe ổn định hơn, lợi ích tài chính không chỉ nằm ở tiền thuốc.
Đó còn là số ngày nghỉ làm ít hơn, khả năng làm việc tốt hơn và việc không phải thường xuyên đảo lộn kế hoạch gia đình vì sức khỏe.
Sau tuổi 39, quỹ sức khỏe có thể quan trọng không kém quỹ tiết kiệm
Trước đây tôi từng nghĩ người tiết kiệm giỏi là người biết giữ lại thật nhiều tiền.
Bây giờ tôi nghĩ khác.
Tài chính cá nhân không chỉ là cố làm cho số dư tài khoản tăng lên. Nó còn là giảm khả năng xuất hiện những khoản chi lớn mà chúng ta hoàn toàn có thể phòng ngừa phần nào.
Ở tuổi 39, tôi vẫn tiết kiệm tiền mỗi tháng. Tôi vẫn có quỹ dự phòng và vẫn phải tính toán cho những mục tiêu dài hạn.
Nhưng tôi cũng dành tiền cho những thứ mà trước đây mình có thể cho là "không tạo ra lợi nhuận": đồ ăn tốt hơn, khám sức khỏe khi cần, chăm sóc răng, vận động và nghỉ ngơi hợp lý.
Bởi càng bước gần tuổi 40, tôi càng hiểu một điều: sức khỏe tốt không thay thế được tiền tiết kiệm, nhưng nó có thể bảo vệ rất nhiều tiền tiết kiệm mà chúng ta đã mất nhiều năm mới tích lũy được.
Có những khoản tiền tốt nhất không phải là khoản kiếm thêm được.
Mà là khoản tiền bạn không buộc phải rút ra vì một vấn đề đáng lẽ có thể phòng ngừa từ sớm.
Nhật Anh