Ngày càng nhiều người trẻ chủ động rời các đô thị đông đúc để trở về quê, chuyển tới những thành phố nhỏ hơn hoặc lựa chọn làm việc từ xa. Điều họ tìm kiếm không hẳn là một cuộc sống nhàn hạ, mà là trạng thái cân bằng hơn giữa thu nhập, chi phí, thời gian và sức khỏe tinh thần.
Có người chấp nhận mức lương thấp hơn nhưng đổi lại không còn phải dành vài giờ mỗi ngày để di chuyển. Có người từ bỏ công việc văn phòng để làm nghề tự do, kinh doanh nhỏ hoặc phát triển nhiều nguồn thu nhập cùng lúc. Cũng có người nhận ra rằng sau khi rời thành phố lớn, số tiền họ thực sự giữ lại mỗi tháng thậm chí còn nhiều hơn trước.
Thành phố lớn không còn là lựa chọn duy nhất để chứng minh thành công
Trong nhiều năm, các đô thị lớn luôn gắn với hình ảnh của cơ hội, mức lương cao và khả năng thăng tiến. Với nhiều người trẻ, được ở lại thành phố sau khi tốt nghiệp từng là một mục tiêu gần như mặc định.
Tuy nhiên, mức lương cao không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với khả năng tích lũy tốt. Thu nhập tăng thường đi kèm tiền thuê nhà cao, chi phí ăn uống, đi lại và các khoản chi tiêu xã hội lớn hơn. Một người kiếm được 20-30 triệu đồng mỗi tháng nhưng phải dành phần lớn thu nhập cho tiền nhà, giao thông và sinh hoạt chưa chắc có trạng thái tài chính tốt hơn người kiếm ít hơn nhưng chi phí cố định rất thấp.
Bên cạnh tiền bạc là bài toán thời gian. Việc di chuyển xa, làm thêm giờ, áp lực chỉ tiêu, cạnh tranh nghề nghiệp và nhịp sống liên tục khiến nhiều người bắt đầu đặt câu hỏi: Mình đang cố gắng để đạt được điều gì, và cái giá phải trả có còn hợp lý?
Đó không hẳn là sự né tránh thử thách. Ngược lại, đây có thể là dấu hiệu cho thấy người trẻ đang thực tế hơn khi đánh giá chất lượng cuộc sống. Thay vì chỉ nhìn vào mức lương hay địa chỉ nơi mình làm việc, họ bắt đầu quan tâm tới số tiền có thể giữ lại, số giờ thực sự thuộc về bản thân và mức độ chủ động đối với cuộc sống.
Về quê không đồng nghĩa với "không có việc để làm"
Một trong những định kiến phổ biến nhất là người trẻ trở về quê sẽ khó tìm được cơ hội kiếm tiền. Thực tế, sự phát triển của thương mại điện tử, mạng xã hội và công việc từ xa đang khiến khoảng cách địa lý ngày càng ít quan trọng hơn với một số ngành nghề.
Một người có thể sống tại quê nhưng làm nội dung, thiết kế, dựng video, bán hàng trực tuyến, tư vấn, dạy học hoặc thực hiện các dự án cho khách hàng ở nơi khác. Những người có lợi thế về đất đai, nông sản hoặc nghề truyền thống cũng có thể kết hợp sản xuất với bán hàng online để mở rộng thị trường.
Không phải mô hình nào cũng thành công và cũng không nên lãng mạn hóa chuyện "bỏ phố về quê". Kinh doanh nhỏ vẫn có rủi ro, làm nghề tự do có thể thiếu ổn định và thu nhập tại địa phương ở nhiều ngành vẫn thấp hơn thành phố. Tuy nhiên, sự khác biệt nằm ở chỗ người trẻ ngày nay có nhiều công cụ hơn để tạo thu nhập mà không bắt buộc phải sống tại một đô thị đắt đỏ.
Điều đáng chú ý là nhiều người không còn chỉ theo đuổi một nguồn thu duy nhất. Họ có thể làm công việc chính, đồng thời bán hàng, nhận dự án ngoài, sáng tạo nội dung hoặc học thêm một kỹ năng có thể kiếm tiền. Khi chi phí sinh hoạt thấp hơn, ngay cả mức thu nhập không quá cao cũng có thể tạo ra khoảng dư tài chính đáng kể.
Lương thấp hơn nhưng chưa chắc nghèo hơn
Một thay đổi lớn trong cách nhìn của người trẻ nằm ở việc họ bắt đầu phân biệt rõ giữa "thu nhập cao" và "có tiền".
Ở thành phố lớn, một người có thể nhận mức lương hấp dẫn nhưng hàng tháng phải chi rất nhiều cho tiền thuê nhà, ăn uống, xăng xe, gửi xe, dịch vụ và giao tiếp xã hội. Sau khi trừ các khoản bắt buộc, phần còn lại để tiết kiệm đôi khi không đáng kể.
Trong khi đó, sống tại quê hoặc một đô thị nhỏ có thể giúp giảm mạnh những khoản chi cố định. Nếu ở cùng gia đình hoặc có sẵn nhà ở, chi phí lớn nhất của ngân sách hàng tháng gần như được loại bỏ. Thực phẩm, đi lại và nhiều dịch vụ khác cũng có thể rẻ hơn.
Bởi vậy, có những trường hợp thu nhập giảm nhưng tỷ lệ tiết kiệm lại tăng. Một người kiếm 12 triệu đồng và để dành được 5 triệu đồng mỗi tháng về bản chất có thể sở hữu nền tảng tài chính tốt hơn người kiếm 25 triệu đồng nhưng chỉ tiết kiệm được 2 triệu đồng.
Đây cũng là lý do câu hỏi "lương bao nhiêu?" đang dần được thay thế bằng một câu hỏi thực tế hơn: "Sau tất cả chi phí, mỗi tháng còn lại bao nhiêu?".
Một nơi nhỏ không có nghĩa là ước mơ cũng phải nhỏ
Quan niệm cho rằng phải ở thành phố lớn mới có thể phát triển đang dần trở nên lỗi thời trong một số ngành nghề. Internet cho phép người sống ở một thị trấn nhỏ vẫn tiếp cận kiến thức, khách hàng, cơ hội việc làm và cộng đồng chuyên môn trên phạm vi rất rộng.
Một người hoàn toàn có thể sống tại quê, làm việc cho doanh nghiệp ở nơi khác, học thêm ngoại ngữ, nâng cấp kỹ năng hoặc xây dựng một thương hiệu cá nhân trên mạng. Với một số người, việc rời khỏi môi trường có chi phí cao thậm chí còn giúp họ có thêm "đường băng tài chính" để thử nghiệm công việc mới.
Chẳng hạn, khi chi phí sinh hoạt giảm một nửa, một khoản tiết kiệm có thể duy trì cuộc sống lâu hơn. Điều đó giúp người lao động có thêm thời gian học nghề, chuyển việc hoặc khởi nghiệp mà không phải chịu áp lực kiếm tiền ngay lập tức.
Tất nhiên, thành phố lớn vẫn có những lợi thế rất khó thay thế như thị trường việc làm rộng, môi trường chuyên nghiệp, mạng lưới quan hệ và khả năng tiếp cận các ngành nghề có tính chuyên môn cao. Vì vậy, rời thành phố hay ở lại không nên được biến thành một cuộc tranh luận xem bên nào "sống đúng" hơn.
Điều đang thay đổi là thành công không còn được đo bằng một địa chỉ duy nhất.
Người trẻ đang định nghĩa lại một cuộc sống đáng sống
Nếu trước đây thành công thường được gắn với mức lương, chức danh, nhà ở thành phố hoặc khả năng mua sắm, thì ngày càng nhiều người trẻ bổ sung thêm những tiêu chí khác: có thời gian cho bản thân, được sống gần gia đình, ít nợ, có khoản dự phòng, ngủ đủ giấc và không phải sống trong trạng thái căng thẳng kéo dài.
Một công việc lương cao nhưng khiến người lao động luôn kiệt sức chưa chắc là lựa chọn tốt. Ngược lại, một công việc bình thường nhưng cho phép một người tiết kiệm đều đặn, chăm sóc gia đình và duy trì sức khỏe cũng không thể bị coi là thiếu tham vọng.
Tham vọng không nhất thiết phải biểu hiện bằng việc chạy thật nhanh. Với một số người, tham vọng là xây dựng tài sản; với người khác, đó là tạo ra công việc linh hoạt, nuôi con tốt hơn, chăm sóc cha mẹ hoặc đơn giản là không để cuộc sống bị kiểm soát hoàn toàn bởi các khoản chi tiêu và áp lực nghề nghiệp.
Bởi vậy, việc một bộ phận người trẻ rời thành phố lớn không đồng nghĩa với việc họ từ bỏ tương lai. Nhiều người chỉ đang lựa chọn một công thức khác: kiếm vừa đủ nhưng giữ lại được nhiều hơn, làm việc ít kiệt sức hơn và sở hữu nhiều thời gian hơn.
Không có một đáp án chung cho tất cả mọi người
Rời thành phố lớn không phải lúc nào cũng là lựa chọn đúng, giống như ở lại thành phố cũng không mặc nhiên đồng nghĩa với thành công. Một quyết định phù hợp còn phụ thuộc vào nghề nghiệp, thu nhập, cơ hội phát triển, hoàn cảnh gia đình, khả năng tài chính và mục tiêu dài hạn của mỗi người.
Người đang có công việc tốt, mức thu nhập tăng đều và yêu thích môi trường thành thị hoàn toàn có lý do để tiếp tục ở lại. Ngược lại, nếu một người phải dành gần hết thu nhập cho chi phí sống, không có khả năng tích lũy và ngày càng kiệt sức, việc tìm kiếm một môi trường khác cũng là lựa chọn đáng cân nhắc.
Điều quan trọng nhất có lẽ không nằm ở việc sống tại thành phố lớn hay trở về quê, mà ở khả năng hiểu rõ mình đang đánh đổi điều gì.
Cuộc sống không phải một cuộc thi xem ai ở nơi đắt đỏ hơn, kiếm được mức lương đẹp hơn hay sở hữu chức danh ấn tượng hơn. Sau cùng, một lựa chọn đáng giá phải giúp mỗi người tiến gần hơn tới trạng thái tài chính ổn định, có quyền kiểm soát thời gian và sống theo cách phù hợp với chính mình.
Rời thành phố lớn vì thế không phải điều đáng xấu hổ. Trong nhiều trường hợp, đó chỉ đơn giản là lúc một người nhận ra rằng cuộc đời có nhiều con đường hơn con đường mà trước đây họ từng nghĩ mình bắt buộc phải đi.
Thu Thanh