Với nhiều gia đình Việt, chuyện mua vàng không bắt đầu từ kiến thức tài chính mà từ thói quen trong nhà. Thấy mẹ mua vàng, cất vàng, nói về vàng như một khoản để dành, nhiều người lớn lên cũng mặc nhiên coi đó là cách giữ tiền an toàn nhất.
Lan (32 tuổi, TP.HCM) là một trong những người như vậy. Cô kể rằng từ nhỏ đã quen với hình ảnh mẹ thỉnh thoảng lại mua một chỉ vàng rồi cất vào hộp. Mỗi khi có tiền dư, mẹ lại nói một câu rất quen: “Đổi sang vàng cho chắc.” Vì thế khi bắt đầu đi làm, Lan gần như không suy nghĩ nhiều: có tiền tiết kiệm là mua vàng.
Thói quen đó kéo dài nhiều năm. Lương thưởng, tiền tích góp, đôi khi là khoản tiền dư sau khi chi tiêu, Lan đều đổi sang vàng. Đến khi lập gia đình, vàng cưới cũng được cất lại cẩn thận như một phần tài sản để dành. Nhìn số vàng tăng dần theo thời gian, cô luôn cảm thấy khá yên tâm, giống như mình đã có một lớp bảo vệ tài chính.
Ảnh minh hoạ
Nhưng sau vài năm, Lan bắt đầu nhận ra một vấn đề khác. Dù có vàng, cô vẫn nhiều lần rơi vào tình huống thiếu tiền mặt khi cần chi tiêu lớn: chuyển nhà, chi phí gia đình, hoặc những kế hoạch cá nhân. “Có lần cần tiền gấp mà mình lại ngại bán vàng, vì nghĩ để lâu sẽ tốt hơn.”
Lúc đó cô mới nhận ra một điều khá phổ biến: nhiều người tích vàng đều đặn nhưng lại không để ý đến bức tranh tài chính tổng thể. Khi quá nhiều tiền nằm trong vàng, phần tiền mặt dự phòng lại trở nên khá mỏng. Trong khi đó, vàng giữ giá trị tốt nhưng không tạo ra dòng tiền và cũng không phải lúc nào cũng tiện để sử dụng ngay.
Một vấn đề khác là khi dồn phần lớn tiền tiết kiệm vào vàng, nhiều người vô tình bỏ qua những loại tài sản khác có khả năng sinh lời theo thời gian. “Mình nghĩ mình đang tiết kiệm rất tốt, nhưng thực ra tài sản của mình khá đơn giản: chủ yếu là vàng,” Lan nói.
Sau khi nhìn lại cách quản lý tiền của mình, cô bắt đầu thay đổi. Vàng vẫn là một phần trong thói quen tích lũy, nhưng không còn là nơi dồn phần lớn tiền tiết kiệm như trước. Lan bắt đầu giữ lại một khoản tiền mặt đủ cho quỹ khẩn cấp và tìm hiểu thêm những kênh đầu tư khác để đa dạng hóa tài sản.
Với cô, bài học rút ra khá đơn giản: vàng vẫn là tài sản tốt để giữ giá trị, nhưng không phải càng nhiều vàng thì tài chính càng an toàn. Sự an toàn thật sự đến từ việc tiền được phân bổ hợp lý, có vàng để tích lũy lâu dài, có tiền mặt để xoay xở khi cần, và có những khoản đầu tư giúp tài sản tăng trưởng theo thời gian.
Hà Nguyên