Sau một thời gian dài liên tục lập đỉnh, giá vàng gần đây đã có những nhịp điều chỉnh mạnh khiến nhiều người bất ngờ. Những cuộc trò chuyện về việc mua vàng, bán vàng hay có nên bắt đáy hay không lại xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội.
Nhưng thực tế, khi thị trường biến động mạnh, thứ khiến nhiều người thiệt hại không hẳn là giá vàng giảm. Đó là những quyết định được đưa ra trong lúc cảm xúc chiếm ưu thế.
1. Hoảng sợ chỉ vì nhìn thấy giá giảm
Đây có lẽ là phản ứng phổ biến nhất. Khi giá vàng liên tục đi xuống, nhiều người bắt đầu cảm thấy áp lực dù trước đó họ từng xác định sẽ tích lũy dài hạn. Mỗi lần mở điện thoại thấy giá giảm thêm một chút, tâm lý lại nặng nề hơn.
Vấn đề là thị trường luôn có những giai đoạn tăng và giảm. Nếu mục tiêu ban đầu là tích lũy trong nhiều năm, việc thay đổi toàn bộ kế hoạch chỉ sau vài ngày biến động thường xuất phát từ cảm xúc nhiều hơn là lý trí.
Ảnh minh hoạ
2. Cho rằng giá giảm đồng nghĩa với cơ hội chắc chắn
Ở chiều ngược lại, không ít người lại xem mọi nhịp giảm giá là cơ hội làm giàu. Họ lao vào mua chỉ vì vàng đã rẻ hơn so với vài tuần trước mà quên mất rằng không ai biết chính xác đâu là đáy. Một tài sản giảm giá chưa chắc đã lập tức quay đầu tăng trở lại. Mua vì đã có kế hoạch tích lũy từ trước khác hoàn toàn với mua chỉ vì thấy giá đang giảm.
3. Liên tục chờ một mức giá hoàn hảo
Một kiểu tâm lý khác cũng rất phổ biến là luôn nghĩ giá sẽ còn giảm thêm. Khi vàng ở mức này, họ chờ thấp hơn một chút. Khi xuống thấp hơn, họ lại tiếp tục chờ. Và khi giá hồi phục, họ quay lại tiếc vì đã không mua.
Rất nhiều người trải qua vòng lặp quen thuộc: giá tăng thì tiếc, giá giảm thì sợ, cuối cùng không hành động ở cả hai thời điểm.
Ảnh minh hoạ
4. So sánh với mức giá đỉnh rồi cho rằng hiện tại đã "rẻ"
Con người có xu hướng lấy một mốc giá làm tiêu chuẩn để đánh giá mọi thứ.Ví dụ, nếu từng thấy vàng ở mức 150 triệu đồng/lượng, nhiều người sẽ tự động cho rằng 140 triệu đồng/lượng là rẻ. Nhưng thực tế, giá hiện tại rẻ hay đắt còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố khác chứ không chỉ khoảng cách so với đỉnh gần nhất.
Đôi khi, việc nhìn vào con số cao nhất trong quá khứ lại khiến chúng ta đánh giá sai giá trị thực tế ở hiện tại.
5. Để bảng giá quyết định cảm xúc mỗi ngày
Một trong những sai lầm phổ biến nhất của người mới tích lũy tài sản là kiểm tra giá liên tục. Giá tăng thì vui. Giá giảm thì lo. Giá đi ngang thì sốt ruột.
Kết quả là tâm trạng bị kéo theo từng biến động ngắn hạn của thị trường. Trong khi đó, những người có kế hoạch tài chính rõ ràng thường ít quan tâm hơn đến những dao động trong vài ngày hoặc vài tuần.
Giá vàng rồi sẽ tiếp tục biến động. Điều đó là bình thường. Nhưng với nhiều người, bài học lớn nhất từ đợt giảm giá vừa qua có lẽ không nằm ở việc vàng tăng hay giảm bao nhiêu. Mà nằm ở việc nhận ra cách mình phản ứng với biến động của thị trường. Bởi trong đầu tư, không phải lúc nào tài sản giảm giá cũng là điều đáng sợ nhất. Đôi khi, những quyết định được đưa ra trong lúc sợ hãi mới là thứ khiến chúng ta phải trả giá nhiều hơn.
Hà Nguyên