Ảnh: Báo Hà Tĩnh
Thông tin từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), năm 2025, xuất khẩu ghẹ của việt Nam đạt gần 86 triệu USD, tăng gần 6% so với năm 2024. Nhu cầu cua/ghẹ trên thị trường thế giới tiếp tục tăng trong 2025, được hỗ trợ bởi xu hướng người tiêu dùng quan tâm nhóm thủy sản giá trị cao, trong khi nguồn cung chủ yếu đến từ khai thác nên dễ biến động, khác với tôm vốn dựa nhiều vào nuôi trồng.
Trong cơ cấu thị trường xuất khẩu của Việt Nam, Mỹ nổi lên là quốc gia nhập khẩu nhiều nhất, chiếm hơn 81% tổng kim ngạch ghẹ của Việt Nam, tăng 10% so với năm trước đó.
Hiện, Mỹ cũng là nước nhập khẩu ghẹ lớn nhất thế giới, đặc biệt là các sản phẩm ghẹ đông lạnh, với giá trị nhập khẩu khoảng gần 1,1 tỷ USD, bỏ xa các thị trường kế tiếp như Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc… Riêng với nhóm các sản phẩm ghẹ xanh, Mỹ đang là điểm đến quan trọng, có ảnh hưởng lớn đến nhu cầu toàn cầu và nguồn cung chủ yếu đến từ các nước Châu Á, trong đó có Việt Nam.
Tuy nhiên, xuất khẩu ghẹ sang Mỹ năm qua đang gặp nhiều thách thức. Bởi lẽ, tháng 8/2025, Cục quản lý đại dương và khí quyển quốc gia Mỹ (NOAA) đã công bố kết quả so sánh theo Đạo luật Bảo vệ Động vật biển có vú (MMPA) năm 2025 trên Công báo Liên bang. Theo đó, NOAA cho biết các quyết định "so sánh tương đương" có thể dẫn tới hạn chế nhập khẩu đối với sản phẩm từ các nghề cá/ngư cụ không đáp ứng yêu cầu bảo vệ động vật có vú biển.
Nếu Mỹ là trụ cột về quy mô, thì EU đang là điểm sáng về tốc độ. Năm 2025, xuất khẩu ghẹ sang EU đạt hơn 3 triệu USD, tăng 102%. Trong khối thị trường này, Pháp là nước nhập khẩu nhiều nhất với hơn 3 triệu USD, tăng 112%. Đây cũng là thị trường lớn đứng thứ 2 trong top thị trường ghẹ của Việt Nam, sau Mỹ.
Cùng với EU, khối CPTPP cũng ghi nhận tín hiệu tích cực với mức tăng gần 29%. Đây là dư địa quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam đẩy mạnh sản phẩm chế biến sâu/giá trị gia tăng, tận dụng ưu đãi thuế quan và xu hướng tiêu dùng ưu tiên sản phẩm có truy xuất nguồn gốc rõ ràng.
Ở chiều ngược lại, xuất khẩu ghẹ sang Trung Quốc và HongKong (Trung Quốc) giảm mạnh 48%, chỉ đạt gần 3 triệu USD. Một số thị trường khác cũng giảm hoặc biến động (như Nhật Bản, Canada…). Điều này phản ánh sự cạnh tranh và thay đổi nhu cầu theo kênh tiêu thụ.
Theo đánh giá của VASEP, hiện tại, việc tuân thủ MMPA đang tạo ra nhiều vướng mắc cho doanh nghiệp trong nước về thủ tục xuất khẩu, làm hạn chế hoạt động xuất khẩu không chỉ của riêng ngành ghẹ mà còn nhiều ngành xuất khẩu thủy sản khác của Việt Nam. Bên cạnh đó, việc tập trung quá lớn vào thị trường Mỹ, đang khiến cho hoạt động xuất khẩu ghẹ của Việt Nam dễ "chao đảo".
Đơn vị này dự báo, nếu yêu cầu liên quan MMPA được chính phủ Mỹ thắt chặt hoặc phát sinh gián đoạn thủ tục, xuất khẩu sang Mỹ có thể biến động, buộc doanh nghiệp phải "xoay trục" nhanh hơn sang EU/CPTPP và các thị trường khác. VASEP cũng nhận định xu hướng nhu cầu tiêu thụ cua ghẹ trên thị trường thế giới tăng trong năm 2025 sẽ tiếp tục duy trì trong năm 2026.
Pha Lê