Ở tuổi ngoài 30, sau khi trải qua kết hôn, sinh con, mua nhà và những năm tháng phải cân đo từng khoản chi tiêu, một phụ nữ chia sẻ rằng điều cô thay đổi nhiều nhất trong suy nghĩ chính là cách nhìn về tiền bạc trong gia đình.
Ngày trẻ, cô từng tin rằng hai người chỉ cần thực sự yêu thương nhau thì khó khăn nào cũng có thể vượt qua. Nhưng khi bước vào đời sống hôn nhân, cô mới nhận ra tình yêu không tồn tại tách biệt khỏi những hóa đơn phải thanh toán mỗi tháng.
Có nhà, có con nhưng tiền ngày càng thiếu, những cuộc cãi vã cũng nhiều lên
Sau khi kết hôn không lâu, hai vợ chồng quyết định mua nhà. Khoản vay mua nhà khiến phần lớn thu nhập hàng tháng gần như được định sẵn ngay từ khi tiền lương vừa về tài khoản.
Không lâu sau đó, cô mang thai.
Khi đứa trẻ chào đời, những khoản chi mới bắt đầu xuất hiện dày đặc: tiền sữa, bỉm, khám bệnh, đồ dùng trẻ em, tiền sinh hoạt, điện nước, chi phí đi lại… Trong khi đó, thu nhập của gia đình gần như không tăng tương ứng.
Trước đây, hai vợ chồng có thể thoải mái ăn một bữa bên ngoài hoặc mua một món đồ mình thích. Sau khi có con, một khoản chi vài trăm nghìn đồng đôi khi cũng phải suy nghĩ.
Cô kể rằng thời điểm ấy, hai người bắt đầu cãi nhau nhiều hơn. Bề ngoài, nguyên nhân có thể là chuyện ai rửa bát, ai chăm con, tại sao người này về muộn hay người kia tiêu quá tay. Nhưng phía sau rất nhiều cuộc tranh luận lại là cùng một vấn đề: cả hai đều quá mệt và quá căng thẳng vì tiền.
Sau này nhìn lại, cô cho rằng nếu gia đình có thêm một khoảng thời gian chuẩn bị tài chính trước khi sinh con, mọi thứ có thể đã nhẹ nhàng hơn.
Không nhất thiết phải giàu mới sinh con hay kết hôn. Nhưng nếu một gia đình không có khoản dự phòng, thu nhập chỉ vừa đủ chi tiêu và mỗi tháng đều lo không biết tiền có đủ đến ngày nhận lương hay không, áp lực ấy rất dễ lan sang mối quan hệ vợ chồng.
Tiền không mua được tình cảm, nhưng tiền có thể mua bớt rất nhiều áp lực
Sự khác biệt càng trở nên rõ ràng khi cô quan sát cuộc sống của những người xung quanh.
Một người bạn của cô sau khi kết hôn nhận được khá nhiều hỗ trợ từ hai bên gia đình. Ông bà giúp chăm cháu, thỉnh thoảng hỗ trợ tài chính, việc nhà cũng có người san sẻ. Nhờ đó, hai vợ chồng có thể tập trung vào công việc, duy trì thu nhập và từng bước tích lũy tài sản.
Không phải cuộc sống của họ không có mâu thuẫn. Tuy nhiên, rất nhiều áp lực đã được giảm bớt ngay từ đầu.
Một gia đình khác lại hoàn toàn ngược lại. Hai vợ chồng đều phải tự lo mọi thứ, từ khoản vay mua nhà, chăm sóc con nhỏ đến sinh hoạt hàng ngày. Bố mẹ hai bên cũng không có điều kiện hỗ trợ.
Khi thu nhập không đủ rộng để tạo ra khoảng thở, bất kỳ chi phí bất ngờ nào cũng trở thành vấn đề.
Con ốm vài ngày đồng nghĩa với tiền khám bệnh và một người phải nghỉ làm. Xe hỏng đồng nghĩa với thêm một hóa đơn. Đầu năm học đồng nghĩa với hàng loạt khoản cần thanh toán cùng lúc.
Và khi cả hai đều mệt mỏi, những câu hỏi như "tháng này ai tiêu nhiều hơn?", "tại sao không tiết kiệm?", "tại sao người khác làm được còn mình thì không?" rất dễ xuất hiện.
Điều đáng nói là tiền không trực tiếp tạo ra một cuộc hôn nhân hạnh phúc. Nhưng khả năng tài chính đủ tốt có thể giúp một gia đình giải quyết rất nhiều vấn đề trước khi chúng biến thành xung đột.
Có tiền, cha mẹ có thể thuê người hỗ trợ chăm con vài giờ khi quá tải. Có tiền dự phòng, một lần mất việc không lập tức biến thành khủng hoảng. Có bảo hiểm phù hợp, một đợt điều trị bệnh không nhất thiết cuốn sạch số tiền tiết kiệm.
Nói cách khác, tiền không mua được tình yêu, nhưng tiền có thể mua được thời gian, lựa chọn và khoảng thở. Ba thứ này đôi khi lại cực kỳ quan trọng đối với một gia đình.
Sai lầm lớn nhất không phải thu nhập thấp, mà là bước vào quá nhiều cam kết tài chính cùng lúc
Một trong những điều người phụ nữ này tiếc nuối nhất là gia đình đã thực hiện quá nhiều quyết định tài chính lớn trong một khoảng thời gian ngắn.
Mua nhà đã tạo ra một khoản trả nợ dài hạn. Ngay sau đó là sinh con, đồng nghĩa với chi phí tăng trong khi khả năng làm việc và thu nhập của người mẹ có thời điểm giảm xuống.
Đây cũng là tình huống khá phổ biến ở nhiều gia đình trẻ: vừa kết hôn đã mua nhà, mua xe, sinh con, sắm sửa nội thất và cùng lúc phải gánh nhiều khoản vay.
Nếu tổng thu nhập đủ lớn, việc này có thể không phải vấn đề. Nhưng khi phần lớn thu nhập bị các khoản chi cố định "khóa" lại, gia đình gần như không còn vùng đệm tài chính.
Chẳng hạn, một gia đình có thu nhập 30 triệu đồng/tháng nhưng phải trả 12 triệu tiền vay mua nhà, 5-7 triệu chi phí nuôi con và thêm khoảng 10 triệu cho sinh hoạt, đi lại, điện nước… thực tế chỉ cần một biến cố nhỏ cũng có thể khiến ngân sách mất cân đối.
Vì vậy, trước mỗi quyết định lớn như mua nhà, vay mua ô tô hay sinh thêm con, điều cần tính không chỉ là "hiện tại có trả nổi không" mà còn phải đặt câu hỏi: Nếu thu nhập giảm 20-30% trong vài tháng, gia đình có còn duy trì được cuộc sống hay không?
Nếu câu trả lời là không, đó là dấu hiệu tài chính đang quá căng.
Gia đình cần một "quỹ bình yên"
Sau nhiều năm tự mình vừa chăm con vừa làm việc, người phụ nữ này quyết định tập trung nhiều hơn vào việc kiếm tiền và xây dựng sự độc lập tài chính.
Ban đầu, mục tiêu rất đơn giản: cô muốn có đủ tiền để khi quá mệt có thể thuê người hỗ trợ việc nhà; khi con cần chăm sóc có thể chủ động sắp xếp; khi xảy ra chuyện bất ngờ không phải lập tức vay mượn.
Sau đó cô nhận ra rằng điều mình thực sự cần không phải một con số thật lớn trong tài khoản mà là cảm giác có quyền lựa chọn.
Đây cũng là lý do mỗi gia đình nên xây dựng một khoản có thể gọi là "quỹ bình yên".
Trước tiên là quỹ dự phòng tương đương khoảng 3-6 tháng chi phí thiết yếu, thậm chí cao hơn nếu gia đình chỉ có một nguồn thu nhập chính. Tiếp theo là khoản dành riêng cho những chi phí lớn có thể dự đoán trước như học phí của con, sửa chữa nhà cửa, bảo dưỡng phương tiện hay chăm sóc sức khỏe.
Khi những khoản tiền này đã được chuẩn bị, gia đình sẽ bớt phải dùng khoản tiết kiệm dài hạn hoặc vay nợ mỗi khi phát sinh sự cố.
Quan trọng hơn, hai vợ chồng nên biết tương đối rõ tình hình tài chính chung: mỗi tháng kiếm được bao nhiêu, đang nợ bao nhiêu, chi phí cố định là bao nhiêu và mục tiêu tích lũy trong vài năm tới là gì.
Nhiều cuộc tranh cãi về tiền không xuất phát từ việc gia đình thực sự quá nghèo mà từ việc hai người có hai cách sử dụng tiền hoàn toàn khác nhau nhưng chưa bao giờ thống nhất.
Một người muốn tiết kiệm để mua nhà, người kia muốn ưu tiên trải nghiệm. Một người cho rằng phải gửi ít nhất 30% thu nhập mỗi tháng, người kia cảm thấy chỉ cần không vay nợ là được.
Nếu không nói rõ từ đầu, tiền rất dễ biến thành thước đo để hai người trách móc nhau.
Đừng đặt tình cảm và tiền bạc ở hai phía đối lập
Cho rằng "chỉ cần có tiền thì gia đình sẽ hạnh phúc" rõ ràng là một cách nhìn quá đơn giản. Có những gia đình rất khá giả nhưng vẫn tan vỡ vì thiếu tôn trọng, thiếu trách nhiệm hoặc không còn tình cảm.
Nhưng chiều ngược lại cũng đúng: coi tiền bạc là thứ không quan trọng trong hôn nhân cũng có thể khiến một gia đình trả giá đắt.
Một cuộc hôn nhân cần tình cảm để duy trì sự gắn kết, nhưng cũng cần tiền để tổ chức cuộc sống.
Tình cảm giúp hai người sẵn sàng chia sẻ khó khăn. Tài chính ổn định giúp những khó khăn ấy không xuất hiện với mật độ quá dày.
Sau tuổi 39, người phụ nữ nói rằng mình không còn nghĩ việc kiếm tiền là chạy theo vật chất. Với cô, kiếm tiền là xây dựng một lớp đệm cho gia đình: để một lần ốm đau không trở thành thảm họa, một lần mất việc không khiến cả nhà hoảng loạn và một giai đoạn khó khăn không lập tức biến thành hàng loạt cuộc cãi vã.
Gia đình cuối cùng vẫn phải được xây dựng bằng tình cảm, sự tôn trọng và trách nhiệm. Nhưng muốn những điều ấy tồn tại lâu dài, một nền tảng tài chính đủ vững luôn là thứ không nên xem nhẹ.
Bởi đôi khi, mục tiêu của việc kiếm nhiều hơn và tiết kiệm tốt hơn không phải để sống xa hoa. Mà đơn giản là để những người trong một gia đình có đủ khoảng thở để tiếp tục đối xử tử tế với nhau.
Thu Thanh