Ở trận đấu giữa Na Uy và Pháp tại vòng đấu bảng World Cup 2026, Erling Haaland không đá chính, dù anh chàng là chân sút quan trọng nhất của đội tuyển. Lý do không phải vì chấn thương hay sa sút phong độ, mà bởi Na Uy đã sớm giành vé vào vòng knock-out.
Ban huấn luyện quyết định cho Haaland nghỉ ngơi để đảm bảo thể trạng cho chặng đường phía trước. Trong bóng đá và thể thao hiện đại, quyết định này chính là ví dụ của load management, có thể hiểu là kiểm soát thể trạng.
Thay vì để cầu thủ thi đấu liên tục đến khi kiệt sức hoặc chấn thương, HLV và đội ngũ y tế sẽ chủ động điều chỉnh khối lượng vận động, giảm số phút ra sân hoặc cho nghỉ ở những trận không quá quan trọng. Mục tiêu không phải để cầu thủ đỡ phải đá, mà để họ duy trì phong độ cao nhất trong cả mùa giải và kéo dài tuổi nghề.
Điều thú vị là triết lý "kiểm soát thể trạng" không còn chỉ tồn tại trong phòng thay đồ của các CLB. Nó đang dần xuất hiện trong cuộc sống của những người đi làm, đặc biệt là những người bước qua tuổi 30.
Có một thời, chúng ta được khuyến khích làm càng nhiều càng tốt. "Cày cuốc" gần như là một biểu tượng của tuổi trẻ với câu cửa miệng "Còn trẻ thì cứ cày đi". Nhận thêm dự án, tăng ca đến khuya, cuối tuần vẫn kiểm tra email, lịch làm việc kín mít được xem như bằng chứng của sự chăm chỉ và cầu tiến. Câu hỏi quen thuộc mỗi khi gặp nhau là: "Dạo này bận không?", và "bận" gần như trở thành một câu trả lời đáng tự hào.
Nhưng sau gần một thập kỷ đi làm, nhiều người nhận ra cơ thể không vận hành theo cách đó mãi mãi.
Họ bắt đầu hiểu cảm giác giấc ngủ bù cuối tuần không giúp lấy lại năng lượng. Họ nhận ra việc duy trì cường độ làm việc quá cao trong nhiều tháng không giúp mình hiệu quả hơn, mà chỉ khiến đầu óc ngày càng ì ạch, khả năng tập trung giảm sút và những ý tưởng mới cũng ít dần. Điều hao mòn không chỉ là thể lực, mà còn là sự hứng thú với công việc, với các mối quan hệ và với chính cuộc sống của mình.
(Ảnh minh hoạ)
Đó là lúc nhiều người bắt đầu thay đổi cách nhìn về năng lượng.
Họ không còn xem năng lượng là thứ có thể tiêu vô hạn rồi sẽ tự hồi lại. Thay vào đó, nó giống một tài khoản mà mỗi ngày đều có giới hạn. Tiêu quá nhiều hôm nay đồng nghĩa với việc ngày mai sẽ phải trả giá. Và nếu cứ liên tục rút mà không nạp, đến một lúc nào đó tài khoản cũng sẽ cạn kiệt.
Sự thay đổi trong tư duy ấy cũng lý giải vì sao những năm gần đây, ngày càng nhiều người ngoài 30 tuổi tìm đến thể thao.
Không chỉ là gym hay yoga, các môn như chạy bộ, đạp xe, bơi lội, leo núi hay pickleball đang thu hút lượng lớn người chơi là dân văn phòng và những người đã đi làm nhiều năm. Điều đáng chú ý là họ không đến sân chỉ để giảm cân hay có vài bức ảnh đẹp đăng mạng xã hội.
Họ muốn ngủ ngon hơn; muốn lưng và vai gáy bớt đau mỏi sau hàng giờ ngồi trước màn hình; muốn có một khoảng thời gian đầu óc hoàn toàn tách khỏi công việc; muốn trái tim khỏe hơn, xương khớp tốt hơn và tinh thần ổn định hơn để ngày mai vẫn có thể bắt đầu một ngày mới với trạng thái tốt nhất.
Nhiều người cũng xem việc tập luyện là hoạt động khó hủy lịch như bất kỳ cuộc họp quan trọng nào. Không phải vì họ bỗng nhiên yêu thể thao hơn, mà bởi sức khỏe không còn là phần thưởng sau khi công việc kết thúc. Nó là điều kiện để công việc có thể tiếp tục.
Điều này rất giống với cách các vận động viên chuyên nghiệp được quản lý.
Ở đẳng cấp cao nhất, đội ngũ huấn luyện không chỉ tính toán xem cầu thủ sẽ chạy bao nhiêu km trong một trận đấu. Họ theo dõi từng chỉ số về nhịp tim, chất lượng giấc ngủ, tốc độ hồi phục cơ bắp, mức độ mệt mỏi sau mỗi buổi tập và thậm chí cả trạng thái tâm lý. Bởi phong độ không được tạo ra trong 90 phút trên sân, mà được quyết định bởi hàng trăm lựa chọn nhỏ diễn ra trước đó.
Người trưởng thành cũng đang dần học cách quản lý cuộc sống theo logic tương tự.
Họ bắt đầu từ chối những buổi gặp gỡ không cần thiết, không còn mặc định phải nhận mọi cơ hội chỉ vì sợ bỏ lỡ. Vì một người có thể có rất nhiều cơ hội, nhưng nếu luôn trong trạng thái mệt mỏi, họ cũng khó nắm bắt được chúng.
Họ chủ động dành ngày nghỉ để thực sự nghỉ, thay vì mang laptop đi du lịch. Họ đầu tư cho giấc ngủ, khám sức khỏe định kỳ, dành tiền cho một đôi giày chạy hay một cây vợt pickleball. Vì công việc tốt, mức lương cao hay vị trí đáng mơ ước sẽ trở nên ít ý nghĩa nếu đổi lại là cơ thể luôn trong tình trạng báo động và tinh thần kiệt quệ.
Có lẽ vì thế, "kiểm soát thể trạng" đang dần trở thành một kỹ năng sống khi ngoài 30 tuổi. Đó là cách để bảo vệ phiên bản tốt nhất của mình cho một hành trình phía trước.
Suy cho cùng, cuộc đời cũng giống một mùa giải dài. Người chiến thắng hiếm khi là người chơi hay nhất ở một trận đấu, mà thường là người biết giữ mình đủ khỏe để có mặt ở tất cả những trận đấu quan trọng. Đó cũng là điều mà ngày càng nhiều người ngoài 30 bắt đầu học được: Đôi khi, biết nghỉ đúng lúc cũng là một phần của chiến lược để đi xa hơn.
S.A