Không ít người cho rằng cứ đi tiểu nhiều về đêm là dấu hiệu của "thận yếu" hoặc chức năng thận suy giảm. Thực tế, các chuyên gia tiết niệu cho biết đây là quan niệm chưa chính xác.
Theo Hiệp hội Tiết niệu Quốc tế (International Continence Society - ICS), tiểu đêm (Nocturia) là tình trạng một người phải thức giấc trong thời gian ngủ để đi tiểu, sau đó tiếp tục ngủ trở lại. Đây là triệu chứng rất phổ biến ở người lớn tuổi nhưng cũng có thể xuất hiện ở người trẻ do nhiều nguyên nhân khác nhau, từ thói quen sinh hoạt cho đến các bệnh lý tim mạch, nội tiết, tiết niệu hay rối loạn giấc ngủ.
Điều quan trọng không chỉ nằm ở số lần đi tiểu, mà còn ở những dấu hiệu đi kèm.
Bao nhiêu lần đi tiểu ban đêm mới được xem là bất thường?
Theo các hướng dẫn lâm sàng của Hiệp hội Tiết niệu châu Âu (EAU), việc thức dậy một lần mỗi đêm để đi tiểu có thể vẫn nằm trong giới hạn sinh lý bình thường, đặc biệt ở người cao tuổi.
Tuy nhiên, nếu tình trạng: xảy ra từ 2 lần trở lên mỗi đêm, kéo dài liên tục, làm gián đoạn giấc ngủ, gây mệt mỏi, buồn ngủ hoặc giảm tập trung vào ban ngày, thì nên được đánh giá để tìm nguyên nhân.
Không ít người nghĩ rằng nguyên nhân luôn xuất phát từ thận, nhưng trên thực tế, phần lớn trường hợp lại liên quan đến những yếu tố khác.
Không phải lúc nào cũng do thận, đôi khi chính thói quen trước khi ngủ là "thủ phạm"
Các bác sĩ cho biết rất nhiều trường hợp tiểu đêm xuất phát từ lối sống.
Ví dụ:
- Uống quá nhiều nước trong vòng 2-3 giờ trước khi đi ngủ.
- Uống trà đặc, cà phê hoặc nước ngọt chứa caffeine vào buổi tối.
- Ăn nhiều trái cây có hàm lượng nước cao như dưa hấu.
- Uống rượu bia trước khi ngủ (rượu có tác dụng lợi tiểu và làm giảm tiết hormone chống bài niệu ADH).
- Sử dụng thuốc lợi tiểu hoặc một số thuốc điều trị tăng huyết áp vào buổi tối.
Ngoài ra, tuổi tác cũng là yếu tố quan trọng. Khi lớn tuổi, bàng quang giảm độ đàn hồi và khả năng chứa nước tiểu, trong khi lượng hormone chống bài niệu tiết ra vào ban đêm giảm dần. Điều này khiến lượng nước tiểu hình thành nhiều hơn và người lớn tuổi dễ thức dậy đi vệ sinh hơn so với người trẻ.
Đây là thay đổi sinh lý bình thường của quá trình lão hóa chứ không đồng nghĩa với suy thận.
Nếu tiểu đêm trên 3 lần và xuất hiện 4 dấu hiệu này, hãy nghĩ đến bệnh lý
Theo các chuyên gia, nếu phải thức dậy trên 3 lần mỗi đêm trong hơn 2 tuần, đồng thời xuất hiện một trong những biểu hiện dưới đây thì nên đi khám.
1. Tiểu khó, tia nước tiểu yếu, tiểu nhỏ giọt
Đây là nhóm triệu chứng rất điển hình của phì đại tuyến tiền liệt lành tính ở nam giới trung niên và cao tuổi. Khi tuyến tiền liệt phát triển lớn dần theo tuổi, nó sẽ chèn ép niệu đạo khiến dòng nước tiểu yếu đi.
Người bệnh thường có cảm giác: đứng rất lâu mới tiểu được; tiểu xong vẫn còn buồn tiểu; nước tiểu chảy ngắt quãng hoặc nhỏ giọt; ban đêm liên tục mắc tiểu nhưng mỗi lần chỉ tiểu được rất ít.
Theo Hiệp hội Tiết niệu Hoa Kỳ (AUA), đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây tiểu đêm ở nam giới lớn tuổi.
2. Khát nước liên tục, ăn nhiều nhưng sụt cân
Nếu tiểu đêm kèm: uống nước rất nhiều; thường xuyên khô miệng; ăn khỏe nhưng cân nặng giảm thì cần nghĩ tới khả năng đái tháo đường.
Khi đường huyết tăng cao, glucose dư thừa sẽ được đào thải qua nước tiểu. Quá trình này kéo theo lượng nước lớn, làm tăng số lần đi tiểu cả ngày lẫn đêm.
Đây cũng là lý do đái tháo đường được mô tả bằng hội chứng kinh điển: ăn nhiều; uống nhiều; tiểu nhiều; sụt cân. Nếu không được phát hiện sớm, đường huyết cao kéo dài có thể gây tổn thương mắt, thần kinh, tim mạch và thận.
3. Phù mí mắt, phù chân, nước tiểu nhiều bọt kéo dài
Đây mới là nhóm dấu hiệu khiến bác sĩ nghĩ nhiều đến bệnh lý tại thận. Khác với quan niệm "tiểu đêm là thận yếu", bệnh thận thường đi kèm nhiều biểu hiện khác như: phù mí mắt vào buổi sáng; phù mắt cá chân; ấn vào cẳng chân để lại vết lõm; nước tiểu có nhiều bọt nhỏ, mịn và tồn tại lâu (gợi ý protein niệu); tăng huyết áp.
Theo Quỹ Thận Quốc gia Hoa Kỳ (National Kidney Foundation), protein niệu kéo dài là một trong những dấu hiệu sớm của tổn thương cầu thận và cần được đánh giá bằng xét nghiệm nước tiểu.
4. Tiểu đêm kèm ngáy to, thường xuyên tỉnh giấc vì khó thở
Nghe có vẻ không liên quan nhưng đây lại là dấu hiệu khá điển hình của hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA). Ở người mắc OSA, đường thở nhiều lần bị tắc trong lúc ngủ khiến cơ thể thiếu oxy.
Não sẽ liên tục đánh thức người bệnh để khôi phục hô hấp. Khi tỉnh dậy, họ đồng thời cảm thấy buồn tiểu và đi vệ sinh.
Ngoài tiểu đêm, người bệnh còn có thể: Ngáy rất to; ngủ không sâu; đau đầu buổi sáng; buồn ngủ vào ban ngày; giảm trí nhớ và khả năng tập trung.
Đừng chủ quan nhưng cũng đừng quá lo lắng
Các chuyên gia nhấn mạnh, tiểu đêm không phải là một bệnh mà là một triệu chứng. Trong nhiều trường hợp, chỉ cần thay đổi thói quen sinh hoạt, giảm uống nước trước khi ngủ hoặc điều chỉnh thời điểm dùng thuốc đã có thể cải thiện đáng kể.
Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài hoặc kèm theo những dấu hiệu bất thường, người bệnh không nên tự chẩn đoán là "thận yếu" hay tự ý dùng thuốc bổ thận. Việc khám đúng chuyên khoa để xác định nguyên nhân sẽ giúp phát hiện sớm nhiều bệnh lý như phì đại tuyến tiền liệt, đái tháo đường, bệnh thận mạn hoặc hội chứng ngưng thở khi ngủ.
(Ảnh minh hoạ: Internet)
(Nguồn: QQ)
Diệp Lục