Có một giai đoạn, cứ mỗi lần lướt TikTok vào giờ nghỉ trưa, Thanh Vy (27 tuổi, nhân viên văn phòng tại TP.HCM) lại thấy mình cần mua thêm thứ gì đó để cuộc sống “đỡ chán”.
Một chiếc ly mới để bày bàn làm việc. Một quán cafe đang nổi trên mạng. Một cây nến thơm được giới thiệu là giúp thư giãn sau giờ làm. Một chiếc váy để cuối tuần đi ăn với bạn bè. Hay một chuyến nghỉ ngắn chỉ vì xem quá nhiều video kiểu “đi làm vất vả thì phải biết thưởng cho bản thân”.
“Từng khoản nhìn không nhiều nên em không nghĩ mình tiêu hoang. Nhưng tháng nào cũng hết tiền”, Vy kể.
Thu nhập khoảng 25 triệu đồng/tháng, sống một mình, không phải gánh quá nhiều áp lực gia đình, nhưng tài khoản của Vy gần như chưa bao giờ khiến cô thấy thật sự yên tâm. Tháng nào cô cũng tự nhủ phải tiết kiệm nhiều hơn, nhưng cuối cùng tiền vẫn đi hết theo những khoản chi nhỏ, đều và rất khó nhận ra ngay lúc đó.
Ảnh minh hoạ Pinterest
Cho đến một ngày, Vy thử ngồi ghi lại toàn bộ chi tiêu trong tháng. Cô phát hiện mình đã dành gần 6 triệu đồng cho những thứ “mua vì thấy ai cũng đang sống như vậy”. “Tự nhiên em nhận ra rất nhiều thứ mình tiêu không hẳn vì cần, mà vì sợ cuộc sống của mình nhìn quá bình thường”.
Cảm giác này hiện không hề hiếm với nhiều người trẻ đi làm ở thành phố lớn.
Họ không mua những món đồ quá xa xỉ, nhưng lại có rất nhiều khoản chi kiểu “mỗi thứ một ít”: cafe mỗi ngày, quán ăn đang nổi, đồ trang trí nhà cửa, mỹ phẩm được giới thiệu liên tục trên mạng, lớp tập mới, các ứng dụng trả phí, những chuyến đi ngắn cuối tuần… Từng khoản riêng lẻ đều có vẻ hợp lý. Nhưng cộng lại thành một kiểu áp lực tài chính âm thầm: kiếm được tiền nhưng rất khó giữ tiền.
Điều đáng nói là nhiều khoản chi trong số đó không xuất phát từ nhu cầu thật, mà từ cảm giác mình nên sống như vậy ở độ tuổi này.
Mạng xã hội khiến nhiều người dần quen với một nhịp sống lúc nào cũng phải thú vị, phải biết tận hưởng, phải chăm sóc bản thân đúng cách, phải có những khoảng thời gian “xứng đáng cho mình”. Xem quá nhiều, người ta dễ nghĩ đó là cuộc sống bình thường của tất cả mọi người.
Ảnh minh hoạ Pinterest
Nhưng thực tế, phần lớn người trưởng thành đều đang loay hoay với những thứ rất cơ bản: tiền nhà, công việc, sức khỏe, chuyện gia đình, áp lực giữ thu nhập ổn định hay đơn giản là cố không để bản thân kiệt sức sau giờ làm.
Vy kể khoảng nửa năm gần đây, cô bắt đầu thay đổi vài thói quen nhỏ. Không mua đồ chỉ vì đang nổi trên mạng. Không biến cuối tuần nào cũng thành dịp phải đi đâu đó cho “đáng”. Không còn xem việc tiêu tiền là cách duy nhất để tự thưởng cho bản thân.
“Em không sống khổ hơn. Chỉ là bớt cố biến cuộc sống của mình thành thứ để người khác thấy là ổn”. Điều bất ngờ là sau vài tháng, Vy bắt đầu có khoản dư đều hơn trước. Không nhiều ngay lập tức nhưng đủ để cô cảm thấy nhẹ đầu hơn mỗi cuối tháng.
Đây cũng là điều nhiều người đi làm bắt đầu nhận ra sau vài năm trưởng thành: vấn đề tài chính đôi khi không nằm ở việc kiếm quá ít tiền, mà ở việc rất khó phân biệt đâu là nhu cầu thật của mình, đâu là thứ mình bị cuốn theo vì nhìn thấy quá nhiều mỗi ngày.
Ảnh minh hoạ Pinterest
Trước đây, tiết kiệm thường được hiểu là phải cắt giảm mọi thú vui, sống càng kham khổ càng tốt. Nhưng nhiều người trẻ hiện nay lại gặp vấn đề ngược lại: tiêu tiền quá dễ vì mọi thứ đều được biến thành “phần thưởng xứng đáng”, “chăm sóc bản thân” hay “tận hưởng tuổi trẻ”.
Dần dần, việc tiêu tiền không còn xuất phát từ nhu cầu sử dụng, mà từ cảm giác sợ mình đang sống chậm hơn người khác. Và đó có lẽ mới là thứ khiến nhiều người khó tiết kiệm nhất lúc này.
Không phải một ly cafe hay một bữa ăn đắt tiền. Mà là cảm giác lúc nào cũng phải theo kịp một kiểu sống nào đó đang xuất hiện liên tục trên màn hình điện thoại. Cho đến khi nhiều người bắt đầu hiểu rằng tài chính ổn định không đến từ việc cố sống giống ai, mà từ việc biết cuộc sống nào mới thật sự phù hợp với khả năng và nhu cầu của mình.
Hà Nguyên