Khi bố mẹ ngày một lớn tuổi còn con cái dần trưởng thành, nhiều người bắt đầu cảm nhận rõ hơn một thứ áp lực mang tên trách nhiệm. Trách nhiệm không chỉ là tự lo cho bản thân, xây dựng sự nghiệp hay lập gia đình mà còn là nỗi băn khoăn về tương lai của những người đã sinh thành và nuôi dưỡng mình.
Nhất là khi nhìn lại và nhận ra bố mẹ đã bước sang tuổi 50 - 60 nhưng không có lương hưu, không có khoản tiết kiệm đáng kể nào cho tuổi già. Đây cũng là nội dung bài đăng đang thu hút sự chú ý trên MXH:
“Khi bố mẹ bạn đã 50 - 60 tuổi, không có kế hoạch nghỉ hưu, không có tiền tiết kiệm còn bạn đang stress tột độ vì không biết làm sao để phụng dưỡng họ vừa tự nuôi sống bản thân. Bạn hiền à, là một người châu Á, tôi xin nắm tay nói với bạn điều này: Bạn chính là cái kế hoạch nghỉ hưu đấy”.
Chỉ vài dòng ngắn ngủi nhưng đủ để chạm vào nỗi niềm của rất nhiều người trẻ. Bởi đằng sau câu nói ấy là một thực tế không hiếm gặp trong nhiều gia: cha mẹ dành phần lớn cuộc đời để nuôi con, con cái lớn lên trong suy nghĩ rằng đến một ngày nào đó mình sẽ trở thành chỗ dựa cho bố mẹ.
Thế nhưng, khi câu chuyện được đưa ra thảo luận công khai, cộng đồng mạng lại chia thành hai luồng ý kiến rất khác nhau.
(Ảnh minh hoạ)
Khi trách nhiệm trở thành áp lực
Với nhiều người, câu nói "bạn chính là kế hoạch nghỉ hưu của bố mẹ" không khiến họ cảm thấy được tin tưởng hay tự hào mà ngược lại, mang đến cảm giác ngột ngạt. Bởi lẽ họ đang phải đối mặt với áp lực tài chính kéo dài khi vừa lo cho bản thân, vừa gánh trách nhiệm phụng dưỡng cha mẹ.
Điều khiến họ mệt mỏi không chỉ có chuyện tài chính mà còn là cảm giác phải một mình gồng gánh quá nhiều trách nhiệm, trong khi bản thân vẫn đang chật vật xây dựng cuộc sống riêng. Với không ít người, những dự định tương lai, nhà cửa, hôn nhân hay con cái dần trở nên xa vời, thậm chí họ còn mất niềm tin vào việc kết hôn hay sinh con vì phần lớn nguồn lực và thu nhập đều phải ưu tiên cho bố mẹ trước.
Một số bình luận nặng lòng của cư dân mạng:
- Có thể xấu tính nhưng nhiều lúc mình cảm thấy bố mẹ quá ích kỷ. Mình đi xuất khẩu lao động, gửi tiền về với mong muốn gia đình xây một căn nhà vừa đủ ở, có thêm chút tài sản để sau này còn lập nghiệp. Nhưng cuối cùng lại xây một căn nhà quá lớn, phát sinh nợ nần rồi mình tiếp tục phải đi làm để trả nợ. Giờ muốn về nước bắt đầu lại cũng chẳng có gì ngoài món nợ và hai bàn tay trắng.
- Có lẽ vì đang gồng gánh quá nhiều trách nhiệm nên mình rất sợ chuyện lập gia đình hay sinh con. Từ nhỏ mình đã chứng kiến bố vất vả nên vừa học vừa làm để tự lo học phí và chi phí cá nhân. Sau khi bố mất, mẹ nghỉ làm và mọi gánh nặng gần như dồn lên vai mình. Ngay cả lúc thất nghiệp, sống bằng tiền tiết kiệm và đi học nghề, mình vẫn phải cố gắng gửi tiền về đều đặn. Điều khiến mình mệt mỏi là mẹ chưa bao giờ có kế hoạch tiết kiệm hay chuẩn bị cho tuổi già, nhưng lại mặc nhiên cho rằng con cái phải có trách nhiệm lo tất cả."
- Áp lực còn tăng gấp nhiều lần nếu bạn đã lập gia đình và có con. Phía trên là cha mẹ già đau ốm, phía dưới là con nhỏ cần chăm sóc.
- Ba mẹ mình đều đã ngoài 70 tuổi và thường xuyên đau ốm. Từ năm 20 tuổi, mình đã phải tự lập, đến nay 30 tuổi vẫn chưa mua nổi nhà ở TP.HCM, phải thuê trọ. Thu nhập khoảng 30 triệu đồng/tháng nhưng sau khi lo sinh hoạt cá nhân, gửi tiền về quê cho ba mẹ, chi trả thuốc men và viện phí, mình chỉ còn dư một khoản nhỏ để phòng thân. Với hoàn cảnh hiện tại, chuyện mua nhà hay sinh con vẫn còn quá xa vời.
- Mình thực sự ngưỡng mộ những người có cha mẹ yêu thương và thấu hiểu con cái. Sinh ra trong gia đình đông anh chị em, kinh tế khó khăn, mình phải nghỉ học sớm đi làm vì là con gái nên nhường cơ hội học tập cho em trai. Trong khi đó, em lại bỏ học giữa chừng. Sau nhiều năm đi xuất khẩu lao động và tích góp được một khoản tiền nhỏ, gia đình lại muốn xây căn nhà gần 2 tỷ đồng rồi mong mình gánh nợ. Đến lúc này, mình chỉ muốn sống cho bản thân một chút vì cảm thấy mình đã thiệt thòi quá nhiều rồi.
(Ảnh minh hoạ)
Bố mẹ dốc cả cuộc đời cho con, con cái báo đáp là điều tự nhiên
Nửa còn lại cho rằng việc chăm sóc, phụng dưỡng bố mẹ khi họ về già là điều hoàn toàn bình thường và là trách nhiệm của con cái. Theo họ, bố mẹ từng trải qua nhiều khó khăn hơn, phải hy sinh tuổi trẻ, tiền bạc và cơ hội của bản thân để nuôi con ăn học, xây dựng cuộc sống cho gia đình. Vì vậy, khi bố mẹ già đi, việc con cái báo đáp là điều hợp tình hợp lý.
Nhiều người cũng cho rằng không ít bậc phụ huynh dù lớn tuổi vẫn cố gắng lao động, tiết kiệm và tìm cách tự chủ tài chính ở tuổi già để giảm bớt áp lực cho con. Với họ, điều đáng buồn không phải là phải chăm lo cho bố mẹ, mà là cảm giác bản thân chưa đủ khả năng để mang đến cho đấng sinh thành một cuộc sống an nhàn hơn sau những năm tháng vất vả.
Một số ý kiến bảo vệ góc nhìn này:
- Thời bố mẹ mình còn trẻ cũng rất vất vả. Trên phải lo cho ông bà, dưới phải nuôi con cái. Nhiều người thậm chí không có điều kiện học hành hay được định hướng như thế hệ bây giờ. Họ làm đủ nghề, chắt chiu từng đồng để nuôi con khôn lớn. Vì vậy, việc chăm sóc cha mẹ khi về già với mình là điều bình thường và là một phần của vòng tuần hoàn gia đình.
- Nhiều bố mẹ không có kế hoạch nghỉ hưu rõ ràng không phải vì họ vô trách nhiệm, mà bởi phần lớn thu nhập cả đời đã dành để nuôi con ăn học, dựng vợ gả chồng, mua nhà, mua xe cho con. Đến tuổi già, nhiều người vẫn tiếp tục làm việc để không trở thành gánh nặng cho con cái.
- Mẹ mình hơn 60 tuổi vẫn đi làm, tự mua bảo hiểm, tự tiết kiệm, thậm chí còn hỗ trợ ngược lại cho con. Bố mẹ chưa bao giờ xem con cái là kế hoạch nghỉ hưu của mình.
- Nếu cha mẹ đã hy sinh rất nhiều cho con trong suốt những năm tháng trước đây thì khi họ già đi, việc con cái cố gắng chăm lo, báo đáp để cha mẹ có cuộc sống an nhàn hơn là điều hoàn toàn xứng đáng.
- Nhiều người phản ứng gay gắt về “kế hoạch nghỉ hưu” nhỉ? Đối với mình thì chỉ tiếc đến hiện tại vẫn chưa đủ giỏi để được làm “kế hoạch nghỉ hưu” của bố mẹ thôi. Nhìn bố mẹ ngày một già mà bản thân vẫn cứ loay hoay, nghĩ cũng chán nhưng cũng phải nỗ lực nhiều hơn.
- Tui có cả mẹ và bà ngoại cần phụng dưỡng nhưng kệ, ráng cày cuốc, cả nhà mạnh khoẻ là được rồi.
- Đừng vội xem cha mẹ là gánh nặng. Bởi nếu có điều kiện, hầu hết cha mẹ cũng sẽ dành những gì tốt nhất và những gì họ có cho con cái của mình.
(Ảnh minh hoạ)
Chuyện phụng dưỡng sẽ nhẹ nhàng hơn khi có sự thấu hiểu từ hai phía
Điều quan trọng là cuộc tranh luận này không thực sự xoay quanh chuyện có nên phụng dưỡng cha mẹ hay không. Vì với phần lớn mọi người, đó vốn được xem là trách nhiệm và cũng là tình cảm rất tự nhiên khi cha mẹ về già.
Vấn đề nằm ở hoàn cảnh của mỗi gia đình. Với nhiều người, việc chăm sóc bố mẹ là cách để đáp lại những năm tháng cha mẹ đã hy sinh, chắt chiu và dành những điều tốt đẹp nhất cho con cái. Nhưng với một số người khác, gánh nặng tài chính lại đi kèm những tổn thương, thiếu thốn hoặc áp lực tích tụ từ nhiều năm trước. Khi đó, câu chuyện không còn đơn giản là chu cấp bao nhiêu tiền mỗi tháng, mà còn là cảm giác kiệt sức vì phải gánh trên vai quá nhiều trách nhiệm cùng lúc.
Bởi vậy, rất khó để dùng một đáp án chung cho tất cả. Có người xem việc phụng dưỡng cha mẹ là niềm hạnh phúc và động lực để cố gắng. Cũng có người cảm thấy lo lắng, áp lực khi vừa phải chăm sóc cha mẹ, vừa lo cho gia đình nhỏ và tương lai của chính mình.
Ở góc độ nào đó, chữ hiếu không nên chỉ là trách nhiệm một chiều. Con cái cần ghi nhớ công lao sinh thành, dưỡng dục và cố gắng chăm sóc cha mẹ khi có điều kiện. Nhưng cha mẹ cũng cần thấu hiểu rằng cuộc sống của con cái ngày nay đang đối mặt với rất nhiều áp lực về công việc, nhà ở, hôn nhân và con cái.
Nếu cha mẹ đã dành cả tuổi trẻ để nuôi con khôn lớn, tạo điều kiện cho con học hành và trưởng thành thì sự báo đáp của con cái là điều đáng quý. Ngược lại, trong những trường hợp cha mẹ thiếu sự đồng hành, thấu hiểu hoặc liên tục đặt gánh nặng tài chính lên con mà không quan tâm đến khả năng của con, những mâu thuẫn phát sinh là điều khó tránh khỏi.
Sau cùng, điều giúp một gia đình đi qua những áp lực ấy không phải là tiền bạc hay nghĩa vụ, mà là sự cảm thông. Con cái cần hiểu những hy sinh của cha mẹ, còn cha mẹ cũng cần hiểu rằng cuộc sống của con không hề dễ dàng. Đôi khi, điều quý giá nhất với cha mẹ không phải là con gửi về bao nhiêu tiền mỗi tháng, mà là con vẫn khỏe mạnh, bình an và có thể sống một cuộc đời tử tế, vững vàng.
S.A