Trung Quốc vừa vận hành dây chuyền công nghiệp lần đầu tiên trên thế giới chuyên thu hồi kim loại Rubidium và Cesium từ chất thải phát sinh trong quá trình sản xuất Lithium, công suất 500 tấn/năm, SCMP thông tin ngày 15/9.
Đây là bước đi có thể làm đảo lộn chuỗi cung ứng kim loại hiếm cho ngành công nghệ cao toàn cầu.
Dây chuyền trình diễn đặt tại tỉnh Giang Tây, do Viện Kỹ thuật Quy trình (Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc – CAS) phát triển, dùng công nghệ tháp chiết để tách liên tục rubidi và xêzi hàm lượng cực thấp khỏi quặng lithium.
Dây chuyền sản xuất pin lithium tại một nhà máy ở miền đông Trung Quốc. Ảnh: AFP
Trước đây, quá trình nung nhiệt độ cao để chế biến lithium khiến hai nguyên tố này bị bỏ phí cùng bã thải – dù Rubidium (hay rubidi) và Cesium (hay xêzi) là những kim loại đóng vai trò quan trọng trong các lĩnh vực năng lượng sạch, lượng tử, vũ trụ... và các lĩnh vực tiên tiến khác.
Điểm đột phá nằm ở hiệu suất
Mỗi tháp chiết mới đạt năng suất gấp 15 lần bể chiết truyền thống, đồng thời cắt giảm 40% lượng hóa chất chiết và hơn một nửa diện tích mặt bằng cần thiết.
Phối hợp cùng tập đoàn Jiangfeng Ganfeng Lithium, nhóm nghiên cứu đã xây dựng một hệ thống 17 tháp, vận hành trơn tru ngay từ lần khởi động đầu tiên.
Kết quả: Thu hồi hơn 98% xêzi và trên 95% rubidi, cho ra sản phẩm carbonat xêzi và carbonat rubidi độ tinh khiết trên 99,9%, đã bán ra thị trường.
Đằng sau con số 500 tấn/năm là một tham vọng lớn hơn. Trung Quốc đang nắm trong tay khoảng 1,16 triệu tấn oxit rubidi và 140.000 tấn oxit xêzi – trữ lượng thuộc hàng lớn nhất thế giới, nhưng phần lớn "khóa chặt" trong các loại quặng lithium đặc thù và nước muối hồ, rất khó khai thác trực tiếp.
Tính đến cuối năm 2025, nước này đã có 5 dây chuyền sản xuất rubidi chủ lực, tổng công suất khoảng 3.000 tấn muối quy đổi mỗi năm. Cùng lúc, tập đoàn Sinomine Resource Group đang kiểm soát mỏ pollucite (quặng xêzi) lớn nhất hành tinh - khép kín một chuỗi từ tài nguyên, công nghệ đến sản xuất.
Vì sao điều này đáng chú ý?
Rubidi và xêzi tuy ít được nhắc tới như đất hiếm, nhưng nhu cầu đang âm thầm tăng nhờ các công nghệ mới nổi: Pin mặt trời perovskite, pin thể rắn, và đặc biệt là điện toán lượng tử - lĩnh vực coi nguyên tử xêzi/rubidi là "viên gạch" cho đồng hồ nguyên tử và qubit.
Nếu xu hướng này tiếp diễn, Trung Quốc - với lợi thế tài nguyên, công nghệ tách chiết và năng lực sản xuất - hoàn toàn có thể biến rubidi thành một "quân bài chiến lược" mới, tương tự vai trò đất hiếm hiện nay trong cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu.
Tham khảo: SCMP
Trang Ly