Sau những năm tháng chi tiêu cảm tính, mua sắm theo cảm xúc và đặt ra các mục tiêu tài chính đầy tham vọng rồi nhanh chóng bỏ cuộc, năm 2026 đang được nhiều chuyên gia tài chính cá nhân nhắc đến với một từ khóa khá khiêm tốn: “Sự chừng mực”.
Không còn những khẩu hiệu cực đoan như cắt giảm triệt để hay tiết kiệm bằng mọi giá, xu hướng tài chính mới hướng người tiêu dùng đến sự cân bằng: Kiểm soát tiền bạc tốt hơn, không tự biến cuộc sống thành một chuỗi ngày kham khổ. Tư duy này đang nổi lên rõ nét thông qua các trào lưu như “No Buy 2026” (Tạm dịch: 2026 không mua sắm). Tuy nhiên, cốt lõi của xu hướng này không nằm ở việc không mua gì, mà ở cách mỗi người định nghĩa thế nào là đủ.
Chi tiêu tối giản, tiết kiệm vừa đủ và hưởng thụ có chừng mực
“No Buy” hay “No Spend” - “Không tiêu tiền, không mua sắm” là cách gọi chung cho lối tiếp cận tài chính tối giản, trong đó người tham gia chủ động tối ưu chi tiêu, cắt bỏ các khoản mua sắm không thiết yếu để đạt được những mục tiêu dài hạn như trả nợ, mua nhà, tích lũy tiết kiệm hoặc đơn giản là tiêu dùng ít lại. Bước sang đầu năm 2026, sau giai đoạn mua sắm mạnh tay của mùa lễ tết, trào lưu này nhanh chóng lan rộng trên mạng xã hội, thu hút hàng triệu lượt xem và chia sẻ.
Ảnh minh họa (Nguồn: Pinterest)
Điểm chung của các phiên bản “No Buy” là sự phân chia rạch ròi giữa những khoản được phép chi và những khoản nên tránh. Các nhu cầu thiết yếu như ăn uống, sinh hoạt, y tế, hóa đơn hàng tháng thường được giữ lại, trong khi quần áo, mỹ phẩm, đồ trang trí nhà cửa hay thiết bị điện tử lại nằm trong danh sách hạn chế. Tuy nhiên, điều quan trọng là không có một khuôn mẫu cứng nhắc cho tất cả mọi người. Mỗi cá nhân tự đặt ra giới hạn phù hợp với hoàn cảnh và mục tiêu của mình.
Theo các chuyên gia, chính sự “chừng mực” mới là yếu tố làm nên sức sống của xu hướng này. Một giáo sư tài chính từng nhắc lại câu nói nổi tiếng của Oscar Wilde: “Mọi thứ đều nên chừng mực, kể cả sự chừng mực”.
Áp dụng vào tiền bạc, điều đó có nghĩa là kỷ luật tài chính rất cần thiết, nhưng nếu quá khắt khe, nó dễ khiến con người rơi vào trạng thái căng thẳng, cứng nhắc và sớm bỏ cuộc. Không ít người thất bại với các mục tiêu tài chính đầu năm đơn giản vì họ đặt ra những quy tắc quá xa rời thực tế sống của mình.
Ở góc nhìn tích cực, “No Buy 2026” giúp nhiều người nhìn lại mối quan hệ của bản thân với tiền bạc và tiêu dùng. Khi không còn mua sắm theo cảm xúc, họ nhận ra mình đã sở hữu đủ nhiều và giá trị thật sự không nằm ở việc liên tục có thêm món đồ mới. Sự hài lòng đến từ cảm giác kiểm soát được chi tiêu, thay vì chạy theo những “cú hích dopamine” ngắn hạn từ việc mua sắm.
Tại sao sự chừng mực trong các mục tiêu tài chính lại được coi là yếu tố quan trọng?
Một trong những lợi ích rõ ràng nhất của việc chi tiêu chừng mực là khả năng đạt được các mục tiêu tiết kiệm cụ thể. Khi cắt giảm những khoản không thực sự cần thiết trong một khoảng thời gian nhất định, dòng tiền được giải phóng sẽ trở nên hữu hình hơn. Việc đặt ra mục tiêu rõ ràng, chẳng hạn tiết kiệm một khoản cố định trong một tháng bằng cách hạn chế ăn ngoài hay mua sắm trực tuyến, giúp người tiêu dùng cảm nhận được thành quả rất nhanh, từ đó tạo động lực duy trì thói quen tốt.
Ảnh minh họa (Nguồn: Pinterest)
Không chỉ mang lại lợi ích tài chính, việc đạt được mục tiêu tiết kiệm còn có tác động tích cực về mặt tâm lý. Cảm giác tự hào khi hoàn thành kế hoạch khiến mỗi người hiểu rõ hơn về khả năng kiểm soát tài chính cá nhân. Đáng chú ý, khi cho phép mình nới lỏng chi tiêu trở lại một cách có chủ đích, những trải nghiệm quen thuộc như một bữa ăn ngoài hay một món đồ yêu thích lại trở nên đáng giá hơn rất nhiều.
Tuy vậy, mặt trái của các trào lưuhạn chế chi tiêu, cũng nằm ở chính sự khắt khe của chúng. Khi các quy tắc tài chính được đặt ra quá cứng nhắc, việc phá vỡ chúng - dù vì nhu cầu chính đáng, cũng dễ khiến người ta cảm thấy tội lỗi. Nếu việc tiết kiệm gắn liền với những chuẩn mực đạo đức như chống tiêu dùng quá mức, cảm giác thất bại thậm chí còn nặng nề hơn.
Chính vì vậy, sự “chừng mực” không chỉ là giới hạn chi tiêu, mà còn là cách đối xử nhẹ nhàng hơn với chính mình. Thay vì xem kế hoạch tài chính như một bài kiểm tra đúng - sai, nhiều chuyên gia khuyến khích coi đó là một quá trình linh hoạt, có thể điều chỉnh. Các phiên bản “low buy” - Chi tiêu ít hơn thay vì không chi, đang được đánh giá là thực tế và bền vững hơn với đa số mọi người.
Bởi vậy, các chuyên gia khuyến khích và gợi ý bước khởi đầu hợp lý cho năm 2026 là xác định rõ mục tiêu tài chính cá nhân và lý do đằng sau mục tiêu đó. Khi hiểu mình tiết kiệm để làm gì, việc từ chối những cám dỗ ngắn hạn sẽ trở nên dễ dàng hơn. Song song đó, việc tự xây dựng danh sách những khoản chi nên và không nên trong đời sống hàng ngày giúp mỗi người giữ được định hướng mà không cảm thấy bị bó buộc.
Suy cho cùng, từ khóa tiền bạc của năm 2026 không phải là “ít nhất” hay “nhiều nhất”, mà là “vừa đủ”. Chừng mực trong chi tiêu giúp chúng ta tiến gần hơn tới sự ổn định tài chính, nhưng vẫn giữ được niềm vui và sự thoải mái trong cuộc sống - một yếu tố cần có trong bất kỳ bản kế hoạch tài chính nào.
(Theo The Independent)
Ngọc Linh